71 Questions with Answers
Q1. The LCM of 12 and 18 is:
১২ আৰু ১৮ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 72 ৭২
(B) 36 ৩৬
(C) 6 ৬
(D) 216 ২১৬
Answer: B) 36
B) ৩৬
Explanation: LCM = (12 × 18) ÷ HCF(6) = 36.
ল.সা.গু. = (১২ × ১৮) ÷ গ.সা.গু.(৬) = ৩৬।
Q2. The LCM of 24 and 36 is:
২৪ আৰু ৩৬ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 72 ৭২
(B) 108 ১০৮
(C) 144 ১৪৪
(D) 216 ২১৬
Answer: A) 72
A) ৭২
Explanation: 24 = 2³ × 3 and 36 = 2² × 3², so LCM = 2³ × 3² = 72.
২৪ = ২³ × ৩ আৰু ৩৬ = ২² × ৩², গতিকে ল.সা.গু. = ২³ × ৩² = ৭২।
Q3. The LCM of 16, 20 and 30 is:
১৬, ২০ আৰু ৩০ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 240 ২৪০
(B) 120 ১২০
(C) 480 ৪৮০
(D) 60 ৬০
Answer: A) 240
A) ২৪০
Explanation: 16 = 2⁴, 20 = 2² × 5, 30 = 2 × 3 × 5, so LCM = 2⁴ × 3 × 5 = 240.
১৬ = ২⁴, ২০ = ২² × ৫, ৩০ = ২ × ৩ × ৫, গতিকে ল.সা.গু. = ২⁴ × ৩ × ৫ = ২৪০।
Q4. The HCF of 96 and 144 is:
৯৬ আৰু ১৪৪ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 24 ২৪
(B) 48 ৪৮
(C) 12 ১২
(D) 72 ৭২
Answer: B) 48
B) ৪৮
Explanation: 96 = 2⁵ × 3 and 144 = 2⁴ × 3², so HCF = 2⁴ × 3 = 48.
৯৬ = ২⁵ × ৩ আৰু ১৪৪ = ২⁴ × ৩², গতিকে গ.সা.গু. = ২⁴ × ৩ = ৪৮।
Q5. The HCF of 84, 126 and 210 is:
৮৪, ১২৬ আৰু ২১০ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 21 ২১
(B) 42 ৪২
(C) 14 ১৪
(D) 7 ৭
Answer: B) 42
B) ৪২
Explanation: 84 = 2² × 3 × 7, 126 = 2 × 3² × 7, 210 = 2 × 3 × 5 × 7, so HCF = 2 × 3 × 7 = 42.
৮৪ = ২² × ৩ × ৭, ১২৬ = ২ × ৩² × ৭, ২১০ = ২ × ৩ × ৫ × ৭, গতিকে গ.সা.গু. = ২ × ৩ × ৭ = ৪২।
Q6. The HCF of two numbers is 12 and their LCM is 180. If one number is 36, the other is:
দুটা সংখ্যাৰ গ.সা.গু. ১২ আৰু ল.সা.গু. ১৮০। এটা সংখ্যা ৩৬ হ'লে আনটো হ'ল:
(A) 48 ৪৮
(B) 72 ৭২
(C) 60 ৬০
(D) 90 ৯০
Answer: C) 60
C) ৬০
Explanation: Other number = (HCF × LCM) ÷ given number = (12 × 180) ÷ 36 = 60.
আনটো সংখ্যা = (গ.সা.গু. × ল.সা.গু.) ÷ দিয়া সংখ্যা = (১২ × ১৮০) ÷ ৩৬ = ৬০।
Q7. The HCF of two numbers is 8 and their LCM is 96. If one number is 24, the other is:
দুটা সংখ্যাৰ গ.সা.গু. ৮ আৰু ল.সা.গু. ৯৬। এটা সংখ্যা ২৪ হ'লে আনটো হ'ল:
(A) 16 ১৬
(B) 32 ৩২
(C) 48 ৪৮
(D) 8 ৮
Answer: B) 32
B) ৩২
Explanation: Other number = (8 × 96) ÷ 24 = 32.
আনটো সংখ্যা = (৮ × ৯৬) ÷ ২৪ = ৩২।
Q8. The product of two numbers is 2520 and their HCF is 14. Their LCM is:
দুটা সংখ্যাৰ গুণফল ২৫২০ আৰু গ.সা.গু. ১৪। সিহঁতৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 140 ১৪০
(B) 126 ১২৬
(C) 180 ১৮০
(D) 210 ২১০
Answer: C) 180
C) ১৮০
Explanation: LCM = product ÷ HCF = 2520 ÷ 14 = 180.
ল.সা.গু. = গুণফল ÷ গ.সা.গু. = ২৫২০ ÷ ১৪ = ১৮০।
Q9. The LCM of the fractions 2/3, 4/9 and 8/15 is:
ভগ্নাংশ ২/৩, ৪/৯ আৰু ৮/১৫ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 8/45 ৮/৪৫
(B) 16/3 ১৬/৩
(C) 8/15 ৮/১৫
(D) 8/3 ৮/৩
Answer: D) 8/3
D) ৮/৩
Explanation: LCM of fractions = LCM(2,4,8) ÷ HCF(3,9,15) = 8 ÷ 3 = 8/3.
ভগ্নাংশৰ ল.সা.গু. = ল.সা.গু.(২,৪,৮) ÷ গ.সা.গু.(৩,৯,১৫) = ৮ ÷ ৩ = ৮/৩।
Q10. The HCF of the fractions 6/7 and 12/35 is:
ভগ্নাংশ ৬/৭ আৰু ১২/৩৫ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 6/35 ৬/৩৫
(B) 3/35 ৩/৩৫
(C) 12/35 ১২/৩৫
(D) 6/7 ৬/৭
Answer: A) 6/35
A) ৬/৩৫
Explanation: HCF of fractions = HCF(6,12) ÷ LCM(7,35) = 6 ÷ 35 = 6/35.
ভগ্নাংশৰ গ.সা.গু. = গ.সা.গু.(৬,১২) ÷ ল.সা.গু.(৭,৩৫) = ৬ ÷ ৩৫ = ৬/৩৫।
Q11. The LCM of 0.6 and 0.9 is:
০.৬ আৰু ০.৯ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 0.18 ০.১৮
(B) 1.8 ১.৮
(C) 3.6 ৩.৬
(D) 5.4 ৫.৪
Answer: B) 1.8
B) ১.৮
Explanation: 0.6 = 3/5 and 0.9 = 9/10, so LCM = LCM(3,9) ÷ HCF(5,10) = 9 ÷ 5 = 1.8.
০.৬ = ৩/৫ আৰু ০.৯ = ৯/১০, গতিকে ল.সা.গু. = ল.সা.গু.(৩,৯) ÷ গ.সা.গু.(৫,১০) = ৯ ÷ ৫ = ১.৮।
Q12. The least number which when divided by 16, 24 and 36 leaves a remainder of 7 in each case is:
১৬, ২৪ আৰু ৩৬ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৭ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 144 ১৪৪
(B) 151 ১৫১
(C) 158 ১৫৮
(D) 288 ২৮৮
Answer: B) 151
B) ১৫১
Explanation: LCM(16,24,36) = 144, so the number is 144 + 7 = 151.
ল.সা.গু.(১৬,২৪,৩৬) = ১৪৪, গতিকে সংখ্যাটো ১৪৪ + ৭ = ১৫১।
Q13. The greatest number that divides 62, 132 and 237 leaving the same remainder in each case is:
৬২, ১৩২ আৰু ২৩৭ ক হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে একে ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 5 ৫
(B) 70 ৭০
(C) 25 ২৫
(D) 35 ৩৫
Answer: D) 35
D) ৩৫
Explanation: It is the HCF of the differences 70, 105 and 175, which is 35.
ই পাৰ্থক্য ৭০, ১০৫ আৰু ১৭৫ ৰ গ.সা.গু., যি ৩৫।
Q14. The greatest number that divides 245 and 1029 leaving a remainder of 5 in each case is:
২৪৫ আৰু ১০২৯ ক হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৫ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 8 ৮
(B) 32 ৩২
(C) 4 ৪
(D) 16 ১৬
Answer: D) 16
D) ১৬
Explanation: It is HCF(245 − 5, 1029 − 5) = HCF(240, 1024) = 16.
ই হৈছে গ.সা.গু.(২৪৫ − ৫, ১০২৯ − ৫) = গ.সা.গু.(২৪০, ১০২৪) = ১৬।
Q15. The least number which when divided by 15, 25, 35 and 45 leaves a remainder of 5 in each case is:
১৫, ২৫, ৩৫ আৰু ৪৫ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৫ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 1580 ১৫৮০
(B) 1575 ১৫৭৫
(C) 1500 ১৫০০
(D) 3150 ৩১৫০
Answer: A) 1580
A) ১৫৮০
Explanation: LCM(15,25,35,45) = 1575, so the number is 1575 + 5 = 1580.
ল.সা.গু.(১৫,২৫,৩৫,৪৫) = ১৫৭৫, গতিকে সংখ্যাটো ১৫৭৫ + ৫ = ১৫৮০।
Q16. The greatest number that divides 189, 223 and 347 leaving remainders 5, 11 and 15 respectively is:
১৮৯, ২২৩ আৰু ৩৪৭ ক হৰণ কৰিলে ক্ৰমে ৫, ১১ আৰু ১৫ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 8 ৮
(B) 12 ১২
(C) 4 ৪
(D) 16 ১৬
Answer: C) 4
C) ৪
Explanation: It is HCF(189 − 5, 223 − 11, 347 − 15) = HCF(184, 212, 332) = 4.
ই হৈছে গ.সা.গু.(১৮৯ − ৫, ২২৩ − ১১, ৩৪৭ − ১৫) = গ.সা.গু.(১৮৪, ২১২, ৩৩২) = ৪।
Q17. Four bells ring at intervals of 8, 12, 18 and 24 minutes. They ring together every:
চাৰিটা ঘণ্টাই ক্ৰমে ৮, ১২, ১৮ আৰু ২৪ মিনিটৰ ব্যৱধানত বাজে। সিহঁত একেলগে বাজে প্ৰতি:
(A) 60 minutes ৬০ মিনিট
(B) 144 minutes ১৪৪ মিনিট
(C) 36 minutes ৩৬ মিনিট
(D) 72 minutes ৭২ মিনিট
Answer: D) 72 minutes
D) ৭২ মিনিট
Explanation: They ring together after the LCM of the intervals, which is 72 minutes.
সিহঁত ব্যৱধানবোৰৰ ল.সা.গু.ৰ পিছত একেলগে বাজে, যি ৭২ মিনিট।
Q18. Three traffic lights change after 24, 36 and 48 seconds. They change together after:
তিনিটা ট্ৰাফিক বতিয়ে ২৪, ৩৬ আৰু ৪৮ ছেকেণ্ডৰ পিছত সলনি হয়। সিহঁত একেলগে সলনি হয়:
(A) 96 seconds ৯৬ ছেকেণ্ড
(B) 144 seconds ১৪৪ ছেকেণ্ড
(C) 72 seconds ৭২ ছেকেণ্ড
(D) 288 seconds ২৮৮ ছেকেণ্ড
Answer: B) 144 seconds
B) ১৪৪ ছেকেণ্ড
Explanation: LCM(24, 36, 48) = 144 seconds.
ল.সা.গু.(২৪, ৩৬, ৪৮) = ১৪৪ ছেকেণ্ড।
Q19. The smallest number exactly divisible by 6, 8, 12 and 15 is:
৬, ৮, ১২ আৰু ১৫ ৰে সঠিকভাৱে বিভাজ্য আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 60 ৬০
(B) 120 ১২০
(C) 240 ২৪০
(D) 90 ৯০
Answer: B) 120
B) ১২০
Explanation: LCM(6,8,12,15) = 120.
ল.সা.গু.(৬,৮,১২,১৫) = ১২০।
Q20. The greatest 4-digit number exactly divisible by 12, 15, 18 and 27 is:
১২, ১৫, ১৮ আৰু ২৭ ৰে সঠিকভাৱে বিভাজ্য আটাইতকৈ ডাঙৰ চাৰিটা অংকৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 9900 ৯৯০০
(B) 9990 ৯৯৯০
(C) 9720 ৯৭২০
(D) 9840 ৯৮৪০
Answer: C) 9720
C) ৯৭২০
Explanation: LCM = 540, and 540 × 18 = 9720 is the greatest 4-digit multiple.
ল.সা.গু. = ৫৪০, আৰু ৫৪০ × ১৮ = ৯৭২০ হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ চাৰিটা অংকৰ গুণিতক।
Q21. The greatest number that divides 90 and 198 leaving a remainder of 6 in each case is:
৯০ আৰু ১৯৮ ক হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৬ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 12 ১২
(B) 6 ৬
(C) 24 ২৪
(D) 18 ১৮
Answer: A) 12
A) ১২
Explanation: It is HCF(90 − 6, 198 − 6) = HCF(84, 192) = 12.
ই হৈছে গ.সা.গু.(৯০ − ৬, ১৯৮ − ৬) = গ.সা.গু.(৮৪, ১৯২) = ১২।
Q22. The least number which when divided by 6, 15 and 18 leaves remainders 5, 14 and 17 respectively is:
৬, ১৫ আৰু ১৮ ৰে হৰণ কৰিলে ক্ৰমে ৫, ১৪ আৰু ১৭ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 90 ৯০
(B) 85 ৮৫
(C) 89 ৮৯
(D) 95 ৯৫
Answer: C) 89
C) ৮৯
Explanation: Each divisor is 1 more than its remainder, so the number is LCM(6,15,18) − 1 = 90 − 1 = 89.
প্ৰতিটো হৰণক তাৰ ভাগশেষতকৈ ১ বেছি, গতিকে সংখ্যাটো ল.সা.গু.(৬,১৫,১৮) − ১ = ৯০ − ১ = ৮৯।
Q23. The least number of soldiers that can be arranged exactly in rows of 8, 12 or 16 is:
৮, ১২ বা ১৬ ৰ শাৰীত সঠিকভাৱে সজাব পৰা সৈনিকৰ আটাইতকৈ কম সংখ্যা হ'ল:
(A) 48 ৪৮
(B) 24 ২৪
(C) 96 ৯৬
(D) 144 ১৪৪
Answer: A) 48
A) ৪৮
Explanation: LCM(8,12,16) = 48.
ল.সা.গু.(৮,১২,১৬) = ৪৮।
Q24. Rectangular tiles of size 12 cm × 18 cm are used to form the smallest square. The side of the square is:
১২ ছে.মি. × ১৮ ছে.মি. আকাৰৰ আয়তাকাৰ টাইল ব্যৱহাৰ কৰি আটাইতকৈ সৰু বৰ্গ বনোৱা হয়। বৰ্গটোৰ বাহু হ'ল:
(A) 24 cm ২৪ ছে.মি.
(B) 72 cm ৭২ ছে.মি.
(C) 36 cm ৩৬ ছে.মি.
(D) 30 cm ৩০ ছে.মি.
Answer: C) 36 cm
C) ৩৬ ছে.মি.
Explanation: The side is LCM(12,18) = 36 cm.
বাহুটো ল.সা.গু.(১২,১৮) = ৩৬ ছে.মি.।
Q25. Two numbers are in the ratio 3 : 4 and their HCF is 15. Their LCM is:
দুটা সংখ্যা ৩ : ৪ অনুপাতত আৰু সিহঁতৰ গ.সা.গু. ১৫। সিহঁতৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 60 ৬০
(B) 240 ২৪০
(C) 900 ৯০০
(D) 180 ১৮০
Answer: D) 180
D) ১৮০
Explanation: The numbers are 45 and 60, so LCM = 180 (also 15 × 3 × 4).
সংখ্যা দুটা ৪৫ আৰু ৬০, গতিকে ল.সা.গু. = ১৮০ (আনহাতে ১৫ × ৩ × ৪)।
Q26. Two numbers are in the ratio 5 : 6 and their LCM is 300. Their HCF is:
দুটা সংখ্যা ৫ : ৬ অনুপাতত আৰু সিহঁতৰ ল.সা.গু. ৩০০। সিহঁতৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 5 ৫
(B) 15 ১৫
(C) 10 ১০
(D) 12 ১২
Answer: C) 10
C) ১০
Explanation: HCF = LCM ÷ (product of the ratio terms) = 300 ÷ (5 × 6) = 10.
গ.সা.গু. = ল.সা.গু. ÷ (অনুপাতৰ পদবোৰৰ গুণফল) = ৩০০ ÷ (৫ × ৬) = ১০।
Q27. Three numbers are in the ratio 2 : 3 : 4 and their HCF is 12. Their LCM is:
তিনিটা সংখ্যা ২ : ৩ : ৪ অনুপাতত আৰু সিহঁতৰ গ.সা.গু. ১২। সিহঁতৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 144 ১৪৪
(B) 72 ৭২
(C) 288 ২৮৮
(D) 96 ৯৬
Answer: A) 144
A) ১৪৪
Explanation: The numbers are 24, 36 and 48, whose LCM is 144.
সংখ্যাকেইটা ২৪, ৩৬ আৰু ৪৮, যাৰ ল.সা.গু. ১৪৪।
Q28. The HCF of 2³ × 3² × 5 and 2² × 3³ × 7 is:
২³ × ৩² × ৫ আৰু ২² × ৩³ × ৭ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 72 ৭২
(B) 36 ৩৬
(C) 12 ১২
(D) 6 ৬
Answer: B) 36
B) ৩৬
Explanation: Take the lowest power of each common prime: 2² × 3² = 36.
প্ৰতিটো সাধাৰণ মৌলিকৰ আটাইতকৈ কম ঘাত লওক: ২² × ৩² = ৩৬।
Q29. The LCM of 2³ × 3² × 5 and 2² × 3³ × 7 is:
২³ × ৩² × ৫ আৰু ২² × ৩³ × ৭ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 7560 ৭৫৬০
(B) 2520 ২৫২০
(C) 15120 ১৫১২০
(D) 1080 ১০৮০
Answer: A) 7560
A) ৭৫৬০
Explanation: Take the highest power of each prime: 2³ × 3³ × 5 × 7 = 7560.
প্ৰতিটো মৌলিকৰ আটাইতকৈ বেছি ঘাত লওক: ২³ × ৩³ × ৫ × ৭ = ৭৫৬০।
Q30. The greatest number that divides 85, 137 and 189 leaving the same remainder in each case is:
৮৫, ১৩৭ আৰু ১৮৯ ক হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে একে ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 26 ২৬
(B) 13 ১৩
(C) 104 ১০৪
(D) 52 ৫২
Answer: D) 52
D) ৫২
Explanation: It is the HCF of the differences 52, 104 and 52, which is 52.
ই পাৰ্থক্য ৫২, ১০৪ আৰু ৫২ ৰ গ.সা.গু., যি ৫২।
Q31. The HCF of 513, 1134 and 1215 is:
৫১৩, ১১৩৪ আৰু ১২১৫ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 9 ৯
(B) 81 ৮১
(C) 3 ৩
(D) 27 ২৭
Answer: D) 27
D) ২৭
Explanation: 513 = 3³ × 19, 1134 = 2 × 3⁴ × 7 and 1215 = 3⁵ × 5, so HCF = 3³ = 27.
৫১৩ = ৩³ × ১৯, ১১৩৪ = ২ × ৩⁴ × ৭ আৰু ১২১৫ = ৩⁵ × ৫, গতিকে গ.সা.গু. = ৩³ = ২৭।
Q32. The LCM of 15, 20, 24, 32 and 36 is:
১৫, ২০, ২৪, ৩২ আৰু ৩৬ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 720 ৭২০
(B) 1440 ১৪৪০
(C) 2880 ২৮৮০
(D) 960 ৯৬০
Answer: B) 1440
B) ১৪৪০
Explanation: LCM = 2⁵ × 3² × 5 = 1440.
ল.সা.গু. = ২⁵ × ৩² × ৫ = ১৪৪০।
Q33. The smallest number which when divided by 20, 30 and 40 leaves a remainder of 9 in each case is:
২০, ৩০ আৰু ৪০ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৯ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 120 ১২০
(B) 109 ১০৯
(C) 249 ২৪৯
(D) 129 ১২৯
Answer: D) 129
D) ১২৯
Explanation: LCM(20,30,40) = 120, so the number is 120 + 9 = 129.
ল.সা.গু.(২০,৩০,৪০) = ১২০, গতিকে সংখ্যাটো ১২০ + ৯ = ১২৯।
Q34. Three runners complete a circular track in 60, 90 and 120 seconds. They meet again at the starting point after:
তিনিজন দৌৰবিদে এটা বৃত্তাকাৰ পথ ক্ৰমে ৬০, ৯০ আৰু ১২০ ছেকেণ্ডত সম্পূৰ্ণ কৰে। সিহঁত পুনৰ আৰম্ভণি বিন্দুত লগ লাগে:
(A) 180 seconds ১৮০ ছেকেণ্ড
(B) 240 seconds ২৪০ ছেকেণ্ড
(C) 360 seconds ৩৬০ ছেকেণ্ড
(D) 720 seconds ৭২০ ছেকেণ্ড
Answer: C) 360 seconds
C) ৩৬০ ছেকেণ্ড
Explanation: LCM(60, 90, 120) = 360 seconds.
ল.সা.গু.(৬০, ৯০, ১২০) = ৩৬০ ছেকেণ্ড।
Q35. If two numbers are co-prime, their HCF is:
দুটা সংখ্যা সহ-মৌলিক হ'লে সিহঁতৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 0 ০
(B) 1 ১
(C) the smaller number সৰু সংখ্যাটো
(D) the larger number ডাঙৰ সংখ্যাটো
Answer: B) 1
B) ১
Explanation: Co-prime numbers have no common factor other than 1.
সহ-মৌলিক সংখ্যাৰ ১ ৰ বাহিৰে আন কোনো সাধাৰণ উৎপাদক নাথাকে।
Q36. The LCM of two co-prime numbers is equal to:
দুটা সহ-মৌলিক সংখ্যাৰ ল.সা.গু. সমান:
(A) their sum সিহঁতৰ যোগফলৰ
(B) their difference সিহঁতৰ পাৰ্থক্যৰ
(C) their product সিহঁতৰ গুণফলৰ
(D) their HCF সিহঁতৰ গ.সা.গু.ৰ
Answer: C) their product
C) সিহঁতৰ গুণফলৰ
Explanation: For co-prime numbers the LCM is the product of the numbers.
সহ-মৌলিক সংখ্যাৰ বাবে ল.সা.গু. হৈছে সংখ্যাবোৰৰ গুণফল।
Q37. The HCF of two consecutive even numbers is always:
দুটা ক্ৰমিক যুগ্ম সংখ্যাৰ গ.সা.গু. সদায়:
(A) 1 ১
(B) 2 ২
(C) 4 ৪
(D) 0 ০
Answer: B) 2
B) ২
Explanation: Consecutive even numbers are both divisible by 2 but not by 4, so their HCF is 2.
ক্ৰমিক যুগ্ম সংখ্যা দুয়োটা ২ ৰে বিভাজ্য কিন্তু ৪ ৰে নহয়, গতিকে সিহঁতৰ গ.সা.গু. ২।
Q38. The LCM of 3, 5, 7 and 9 is:
৩, ৫, ৭ আৰু ৯ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 945 ৯৪৫
(B) 315 ৩১৫
(C) 105 ১০৫
(D) 630 ৬৩০
Answer: B) 315
B) ৩১৫
Explanation: LCM = 3² × 5 × 7 = 315.
ল.সা.গু. = ৩² × ৫ × ৭ = ৩১৫।
Q39. The HCF of 39, 78 and 195 is:
৩৯, ৭৮ আৰু ১৯৫ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 39 ৩৯
(B) 13 ১৩
(C) 3 ৩
(D) 1 ১
Answer: A) 39
A) ৩৯
Explanation: 39 divides both 78 and 195 exactly, so the HCF is 39.
৩৯ এ ৭৮ আৰু ১৯৫ দুয়োটাকে সঠিকভাৱে হৰণ কৰে, গতিকে গ.সা.গু. ৩৯।
Q40. The LCM of 4, 6, 8, 10 and 12 is:
৪, ৬, ৮, ১০ আৰু ১২ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 120 ১২০
(B) 240 ২৪০
(C) 60 ৬০
(D) 360 ৩৬০
Answer: A) 120
A) ১২০
Explanation: LCM = 2³ × 3 × 5 = 120.
ল.সা.গু. = ২³ × ৩ × ৫ = ১২০।
Q41. The greatest 4-digit number divisible by 15, 20, 25 and 30 is:
১৫, ২০, ২৫ আৰু ৩০ ৰে বিভাজ্য আটাইতকৈ ডাঙৰ চাৰিটা অংকৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 9600 ৯৬০০
(B) 9750 ৯৭৫০
(C) 9900 ৯৯০০
(D) 9990 ৯৯৯০
Answer: C) 9900
C) ৯৯০০
Explanation: LCM = 300, and 300 × 33 = 9900.
ল.সা.গু. = ৩০০, আৰু ৩০০ × ৩৩ = ৯৯০০।
Q42. The least 5-digit number divisible by 16, 18, 24 and 30 is:
১৬, ১৮, ২৪ আৰু ৩০ ৰে বিভাজ্য আটাইতকৈ সৰু পাঁচটা অংকৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 10800 ১০৮০০
(B) 10000 ১০০০০
(C) 10080 ১০০৮০
(D) 11520 ১১৫২০
Answer: C) 10080
C) ১০০৮০
Explanation: LCM = 720, and 720 × 14 = 10080.
ল.সা.গু. = ৭২০, আৰু ৭২০ × ১৪ = ১০০৮০।
Q43. The greatest number that divides 97, 145 and 193 leaving the same remainder in each case is:
৯৭, ১৪৫ আৰু ১৯৩ ক হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে একে ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 24 ২৪
(B) 12 ১২
(C) 96 ৯৬
(D) 48 ৪৮
Answer: D) 48
D) ৪৮
Explanation: It is the HCF of the differences 48, 96 and 48, which is 48.
ই পাৰ্থক্য ৪৮, ৯৬ আৰু ৪৮ ৰ গ.সা.গু., যি ৪৮।
Q44. The least number which when divided by 9, 12, 15 and 18 leaves a remainder of 3 in each case is:
৯, ১২, ১৫ আৰু ১৮ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৩ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 183 ১৮৩
(B) 180 ১৮০
(C) 177 ১৭৭
(D) 363 ৩৬৩
Answer: A) 183
A) ১৮৩
Explanation: LCM(9,12,15,18) = 180, so the number is 180 + 3 = 183.
ল.সা.গু.(৯,১২,১৫,১৮) = ১৮০, গতিকে সংখ্যাটো ১৮০ + ৩ = ১৮৩।
Q45. The HCF of two numbers is 12 and their sum is 180. The number of such pairs is:
দুটা সংখ্যাৰ গ.সা.গু. ১২ আৰু যোগফল ১৮০। এনে যোৰৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 2 ২
(B) 3 ৩
(C) 4 ৪
(D) 6 ৬
Answer: C) 4
C) ৪
Explanation: Write the numbers as 12a and 12b with a + b = 15 and gcd(a,b) = 1; the pairs are (1,14), (2,13), (4,11), (7,8) — four pairs.
সংখ্যা দুটাক ১২a আৰু ১২b হিচাপে লিখক, য'ত a + b = ১৫ আৰু gcd(a,b) = ১; যোৰবোৰ (১,১৪), (২,১৩), (৪,১১), (৭,৮) — চাৰিটা যোৰ।
Q46. The LCM of two numbers is 45 times their HCF and the sum of the HCF and the LCM is 1150. Their HCF is:
দুটা সংখ্যাৰ ল.সা.গু. সিহঁতৰ গ.সা.গু.ৰ ৪৫ গুণ আৰু গ.সা.গু. আৰু ল.সা.গু. ৰ যোগফল ১১৫০। সিহঁতৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 45 ৪৫
(B) 50 ৫০
(C) 75 ৭৫
(D) 25 ২৫
Answer: D) 25
D) ২৫
Explanation: HCF + 45 × HCF = 1150 gives 46 × HCF = 1150, so HCF = 25.
গ.সা.গু. + ৪৫ × গ.সা.গু. = ১১৫০ ৰ পৰা ৪৬ × গ.সা.গু. = ১১৫০, গতিকে গ.সা.গু. = ২৫।
Q47. The HCF of two numbers is 23 and the other two factors of their LCM are 13 and 14. The larger number is:
দুটা সংখ্যাৰ গ.সা.গু. ২৩ আৰু সিহঁতৰ ল.সা.গু.ৰ আন দুটা উৎপাদক ১৩ আৰু ১৪। ডাঙৰ সংখ্যাটো হ'ল:
(A) 299 ২৯৯
(B) 276 ২৭৬
(C) 322 ৩২২
(D) 345 ৩৪৫
Answer: C) 322
C) ৩২২
Explanation: The numbers are 23 × 13 = 299 and 23 × 14 = 322, so the larger is 322.
সংখ্যা দুটা ২৩ × ১৩ = ২৯৯ আৰু ২৩ × ১৪ = ৩২২, গতিকে ডাঙৰটো ৩২২।
Q48. The product of two numbers is 4107 and their HCF is 37. Their sum is:
দুটা সংখ্যাৰ গুণফল ৪১০৭ আৰু গ.সা.গু. ৩৭। সিহঁতৰ যোগফল হ'ল:
(A) 148 ১৪৮
(B) 111 ১১১
(C) 74 ৭৪
(D) 185 ১৮৫
Answer: A) 148
A) ১৪৮
Explanation: The numbers are 37 and 111 (since 4107 ÷ 37² = 3), so the sum is 148.
সংখ্যা দুটা ৩৭ আৰু ১১১ (কাৰণ ৪১০৭ ÷ ৩৭² = ৩), গতিকে যোগফল ১৪৮।
Q49. The LCM of 22, 54, 108, 135 and 198 is:
২২, ৫৪, ১০৮, ১৩৫ আৰু ১৯৮ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 2970 ২৯৭০
(B) 5940 ৫৯৪০
(C) 11880 ১১৮৮০
(D) 8910 ৮৯১০
Answer: B) 5940
B) ৫৯৪০
Explanation: LCM = 2² × 3³ × 5 × 11 = 5940.
ল.সা.গু. = ২² × ৩³ × ৫ × ১১ = ৫৯৪০।
Q50. The least number which when divided by 5, 6, 7 and 8 leaves a remainder of 3 in each case and is also divisible by 9 is:
৫, ৬, ৭ আৰু ৮ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৩ ৰ ভাগশেষ ৰখা আৰু ৯ ৰেও বিভাজ্য আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 843 ৮৪৩
(B) 2523 ২৫২৩
(C) 1263 ১২৬৩
(D) 1683 ১৬৮৩
Answer: D) 1683
D) ১৬৮৩
Explanation: Numbers are 840k + 3; the smallest divisible by 9 is 840 × 2 + 3 = 1683.
সংখ্যাবোৰ ৮৪০k + ৩; ৯ ৰে বিভাজ্য আটাইতকৈ সৰু সংখ্যাটো ৮৪০ × ২ + ৩ = ১৬৮৩।
Q51. The HCF of 9/10, 12/25, 18/35 and 21/40 is:
৯/১০, ১২/২৫, ১৮/৩৫ আৰু ২১/৪০ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 3/700 ৩/৭০০
(B) 1/1400 ১/১৪০০
(C) 3/1400 ৩/১৪০০
(D) 3/2800 ৩/২৮০০
Answer: C) 3/1400
C) ৩/১৪০০
Explanation: HCF of fractions = HCF(9,12,18,21) ÷ LCM(10,25,35,40) = 3 ÷ 1400.
ভগ্নাংশৰ গ.সা.গু. = গ.সা.গু.(৯,১২,১৮,২১) ÷ ল.সা.গু.(১০,২৫,৩৫,৪০) = ৩ ÷ ১৪০০।
Q52. The LCM of 1/3, 5/6, 5/4 and 10/7 is:
১/৩, ৫/৬, ৫/৪ আৰু ১০/৭ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 5 ৫
(B) 10 ১০
(C) 20 ২০
(D) 15 ১৫
Answer: B) 10
B) ১০
Explanation: LCM of fractions = LCM(1,5,5,10) ÷ HCF(3,6,4,7) = 10 ÷ 1 = 10.
ভগ্নাংশৰ ল.সা.গু. = ল.সা.গু.(১,৫,৫,১০) ÷ গ.সা.গু.(৩,৬,৪,৭) = ১০ ÷ ১ = ১০।
Q53. The LCM of 2/3, 3/5, 4/7 and 9/13 is:
২/৩, ৩/৫, ৪/৭ আৰু ৯/১৩ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 18 ১৮
(B) 12 ১২
(C) 36 ৩৬
(D) 72 ৭২
Answer: C) 36
C) ৩৬
Explanation: LCM of fractions = LCM(2,3,4,9) ÷ HCF(3,5,7,13) = 36 ÷ 1 = 36.
ভগ্নাংশৰ ল.সা.গু. = ল.সা.গু.(২,৩,৪,৯) ÷ গ.সা.গু.(৩,৫,৭,১৩) = ৩৬ ÷ ১ = ৩৬।
Q54. Two numbers are in the ratio 15 : 11 and their HCF is 13. Their LCM is:
দুটা সংখ্যা ১৫ : ১১ অনুপাতত আৰু সিহঁতৰ গ.সা.গু. ১৩। সিহঁতৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 2145 ২১৪৫
(B) 195 ১৯৫
(C) 4290 ৪২৯০
(D) 1072.5 ১০৭২.৫
Answer: A) 2145
A) ২১৪৫
Explanation: LCM = HCF × product of the ratio terms = 13 × 15 × 11 = 2145.
ল.সা.গু. = গ.সা.গু. × অনুপাতৰ পদবোৰৰ গুণফল = ১৩ × ১৫ × ১১ = ২১৪৫।
Q55. Three numbers are in the ratio 1 : 2 : 3 and their HCF is 12. Their LCM is:
তিনিটা সংখ্যা ১ : ২ : ৩ অনুপাতত আৰু সিহঁতৰ গ.সা.গু. ১২। সিহঁতৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 36 ৩৬
(B) 144 ১৪৪
(C) 72 ৭২
(D) 216 ২১৬
Answer: C) 72
C) ৭২
Explanation: The numbers are 12, 24 and 36, whose LCM is 72.
সংখ্যাকেইটা ১২, ২৪ আৰু ৩৬, যাৰ ল.সা.গু. ৭২।
Q56. The sum of two numbers is 216 and their HCF is 27. The number of such pairs is:
দুটা সংখ্যাৰ যোগফল ২১৬ আৰু গ.সা.গু. ২৭। এনে যোৰৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 3 ৩
(B) 4 ৪
(C) 1 ১
(D) 2 ২
Answer: D) 2
D) ২
Explanation: Write the numbers as 27a and 27b with a + b = 8 and gcd(a,b) = 1; the pairs (1,7) and (3,5) give two pairs.
সংখ্যা দুটাক ২৭a আৰু ২৭b হিচাপে লিখক, য'ত a + b = ৮ আৰু gcd(a,b) = ১; (১,৭) আৰু (৩,৫) ৰ পৰা দুটা যোৰ পোৱা যায়।
Q57. The HCF of two numbers is 11 and their LCM is 7700. If one number is 275, the other is:
দুটা সংখ্যাৰ গ.সা.গু. ১১ আৰু ল.সা.গু. ৭৭০০। এটা সংখ্যা ২৭৫ হ'লে আনটো হ'ল:
(A) 280 ২৮০
(B) 308 ৩০৮
(C) 330 ৩৩০
(D) 350 ৩৫০
Answer: B) 308
B) ৩০৮
Explanation: Other number = (11 × 7700) ÷ 275 = 308.
আনটো সংখ্যা = (১১ × ৭৭০০) ÷ ২৭৫ = ৩০৮।
Q58. The greatest number which on dividing 1657 and 2037 leaves remainders 6 and 5 respectively is:
১৬৫৭ আৰু ২০৩৭ ক হৰণ কৰিলে ক্ৰমে ৬ আৰু ৫ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 13 ১৩
(B) 254 ২৫৪
(C) 1 ১
(D) 127 ১২৭
Answer: D) 127
D) ১২৭
Explanation: It is HCF(1657 − 6, 2037 − 5) = HCF(1651, 2032) = 127.
ই হৈছে গ.সা.গু.(১৬৫৭ − ৬, ২০৩৭ − ৫) = গ.সা.গু.(১৬৫১, ২০৩২) = ১২৭।
Q59. The LCM of two numbers is 48 and they are in the ratio 2 : 3. Their HCF is:
দুটা সংখ্যাৰ ল.সা.গু. ৪৮ আৰু সিহঁত ২ : ৩ অনুপাতত। সিহঁতৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 4 ৪
(B) 16 ১৬
(C) 8 ৮
(D) 24 ২৪
Answer: C) 8
C) ৮
Explanation: The numbers are 16 and 24, whose HCF is 8.
সংখ্যা দুটা ১৬ আৰু ২৪, যাৰ গ.সা.গু. ৮।
Q60. The least number which when divided by 2, 3, 4, 5 and 6 leaves a remainder of 1 in each case is:
২, ৩, ৪, ৫ আৰু ৬ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ১ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 61 ৬১
(B) 59 ৫৯
(C) 121 ১২১
(D) 31 ৩১
Answer: A) 61
A) ৬১
Explanation: LCM(2,3,4,5,6) = 60, so the number is 60 + 1 = 61.
ল.সা.গু.(২,৩,৪,৫,৬) = ৬০, গতিকে সংখ্যাটো ৬০ + ১ = ৬১।
Q61. The HCF of 1.20, 0.36 and 0.24 is:
১.২০, ০.৩৬ আৰু ০.২৪ ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 0.06 ০.০৬
(B) 0.24 ০.২৪
(C) 0.12 ০.১২
(D) 0.36 ০.৩৬
Answer: C) 0.12
C) ০.১২
Explanation: In paise the numbers are 120, 36 and 24, whose HCF is 12 paise, that is 0.12.
পইচাত সংখ্যাবোৰ ১২০, ৩৬ আৰু ২৪, যাৰ গ.সা.গু. ১২ পইচা, অৰ্থাৎ ০.১২।
Q62. The LCM of 0.25, 0.5 and 0.75 is:
০.২৫, ০.৫ আৰু ০.৭৫ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 1.5 ১.৫
(B) 0.25 ০.২৫
(C) 3 ৩
(D) 0.75 ০.৭৫
Answer: D) 0.75
D) ০.৭৫
Explanation: As fractions 1/4, 1/2 and 3/4 give LCM = LCM(1,1,3) ÷ HCF(4,2,4) = 3/4 = 0.75.
ভগ্নাংশ হিচাপে ১/৪, ১/২ আৰু ৩/৪ ৰ পৰা ল.সা.গু. = ল.সা.গু.(১,১,৩) ÷ গ.সা.গু.(৪,২,৪) = ৩/৪ = ০.৭৫।
Q63. The greatest number that divides 131, 197 and 263 leaving a remainder of 3 in each case is:
১৩১, ১৯৭ আৰু ২৬৩ ক হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৩ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 2 ২
(B) 4 ৪
(C) 6 ৬
(D) 8 ৮
Answer: A) 2
A) ২
Explanation: It is HCF(131 − 3, 197 − 3, 263 − 3) = HCF(128, 194, 260) = 2.
ই হৈছে গ.সা.গু.(১৩১ − ৩, ১৯৭ − ৩, ২৬৩ − ৩) = গ.সা.গু.(১২৮, ১৯৪, ২৬০) = ২।
Q64. The least number which when divided by 8, 9, 12 and 15 leaves a remainder of 5 in each case is:
৮, ৯, ১২ আৰু ১৫ ৰে হৰণ কৰিলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৫ ৰ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 365 ৩৬৫
(B) 360 ৩৬০
(C) 355 ৩৫৫
(D) 725 ৭২৫
Answer: A) 365
A) ৩৬৫
Explanation: LCM(8,9,12,15) = 360, so the number is 360 + 5 = 365.
ল.সা.গু.(৮,৯,১২,১৫) = ৩৬০, গতিকে সংখ্যাটো ৩৬০ + ৫ = ৩৬৫।
Q65. The largest number which divides 70 and 125 leaving remainders 5 and 8 respectively is:
৭০ আৰু ১২৫ ক হৰণ কৰিলে ক্ৰমে ৫ আৰু ৮ ভাগশেষ ৰখা আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা হ'ল:
(A) 5 ৫
(B) 65 ৬৫
(C) 15 ১৫
(D) 13 ১৩
Answer: D) 13
D) ১৩
Explanation: It is HCF(70 − 5, 125 − 8) = HCF(65, 117) = 13.
ই হৈছে গ.সা.গু.(৭০ − ৫, ১২৫ − ৮) = গ.সা.গু.(৬৫, ১১৭) = ১৩।
Q66. If the HCF of 65 and 117 is written as 65m − 117, the value of m is:
৬৫ আৰু ১১৭ ৰ গ.সা.গু. ক ৬৫m − ১১৭ হিচাপে লিখিলে m ৰ মান হ'ল:
(A) 2 ২
(B) 1 ১
(C) 3 ৩
(D) 4 ৪
Answer: A) 2
A) ২
Explanation: HCF(65,117) = 13, so 65m − 117 = 13 gives 65m = 130 and m = 2.
গ.সা.গু.(৬৫,১১৭) = ১৩, গতিকে ৬৫m − ১১৭ = ১৩ ৰ পৰা ৬৫m = ১৩০ আৰু m = ২।
Q67. The LCM of 2² × 3² and 2³ × 3 is:
২² × ৩² আৰু ২³ × ৩ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 72 ৭২
(B) 36 ৩৬
(C) 108 ১০৮
(D) 216 ২১৬
Answer: A) 72
A) ৭২
Explanation: LCM = 2³ × 3² = 72.
ল.সা.গু. = ২³ × ৩² = ৭২।
Q68. The HCF of 2³ × 3² × 5, 2² × 3³ and 2⁴ × 3 × 5² is:
২³ × ৩² × ৫, ২² × ৩³ আৰু ২⁴ × ৩ × ৫² ৰ গ.সা.গু. হ'ল:
(A) 6 ৬
(B) 24 ২৪
(C) 36 ৩৬
(D) 12 ১২
Answer: D) 12
D) ১২
Explanation: HCF = 2² × 3 = 12.
গ.সা.গু. = ২² × ৩ = ১২।
Q69. The LCM of 5/6, 3/8 and 1/4 is:
৫/৬, ৩/৮ আৰু ১/৪ ৰ ল.সা.গু. হ'ল:
(A) 15/4 ১৫/৪
(B) 15/2 ১৫/২
(C) 5/2 ৫/২
(D) 15/8 ১৫/৮
Answer: B) 15/2
B) ১৫/২
Explanation: LCM of fractions = LCM(5,3,1) ÷ HCF(6,8,4) = 15 ÷ 2 = 15/2.
ভগ্নাংশৰ ল.সা.গু. = ল.সা.গু.(৫,৩,১) ÷ গ.সা.গু.(৬,৮,৪) = ১৫ ÷ ২ = ১৫/২।
Q70. Three boys step off together and their steps measure 63 cm, 70 cm and 77 cm. The least distance each must walk so that all cover it in complete steps is:
তিনিজন ল'ৰাই একেলগে খোজ আৰম্ভ কৰে আৰু সিহঁতৰ খোজ ৬৩ ছে.মি., ৭০ ছে.মি. আৰু ৭৭ ছে.মি.। আটায়ে সম্পূৰ্ণ খোজত অতিক্ৰম কৰিবলৈ প্ৰত্যেকেই কমেও কিমান দূৰ যাব লাগিব:
(A) 2310 cm ২৩১০ ছে.মি.
(B) 6930 cm ৬৯৩০ ছে.মি.
(C) 3465 cm ৩৪৬৫ ছে.মি.
(D) 4410 cm ৪৪১০ ছে.মি.
Answer: B) 6930 cm
B) ৬৯৩০ ছে.মি.
Explanation: The distance is LCM(63,70,77) = 6930 cm.
দূৰত্বটো ল.সা.গু.(৬৩,৭০,৭৭) = ৬৯৩০ ছে.মি.।
Q71. The smallest number which when added to 5000 gives a number divisible by 12, 15, 20 and 24 is:
৫০০০ ত যোগ কৰিলে ১২, ১৫, ২০ আৰু ২৪ ৰে বিভাজ্য হোৱা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা হ'ল:
(A) 20 ২০
(B) 60 ৬০
(C) 80 ৮০
(D) 40 ৪০
Answer: D) 40
D) ৪০
Explanation: LCM = 120; 5000 leaves a remainder of 80, so we add 120 − 80 = 40.
ল.সা.গু. = ১২০; ৫০০০ ৰ ভাগশেষ ৮০, গতিকে ১২০ − ৮০ = ৪০ যোগ কৰোঁ।