1. Computer Basics: Hardware and Software
কম্পিউটাৰৰ মূল কথা: হাৰ্ডৱেৰ আৰু চফ্টৱেৰ
A computer is an electronic device that accepts data as input, processes it according to given instructions, and gives output. The word computer comes from the Latin word 'computare', which means to calculate. A computer works on the IPO (Input-Process-Output) cycle. The physical parts of a computer that we can see and touch are called hardware. This includes the CPU (Central Processing Unit), which is rightly called the brain of the computer, along with the monitor, keyboard, mouse, printer, scanner, hard disk and RAM. Hardware alone cannot do anything useful. The set of instructions that tells the computer what to do and how to do it is called software. Software is broadly divided into two types: system software and application software. System software includes the operating system such as Windows, Linux and macOS, and utility programs. Application software is used to do specific tasks, such as MS Word, Excel, PowerPoint and web browsers. The combination of hardware and software makes the computer a complete and useful machine. Without software, hardware is just a useless piece of metal and plastic. In exam questions, students are often asked which part is called the brain of the computer (CPU), which is considered the heart of the computer (CPU), and the difference between hardware and software. Remember that hardware is physical and can be touched, while software is intangible and exists as programs and data.
কম্পিউটাৰ হৈছে এটা ইলেক্ট্ৰনিক যন্ত্ৰ, যিয়ে ইনপুট হিচাপে তথ্য গ্ৰহণ কৰি, দিয়া নিৰ্দেশনা অনুযায়ী প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰি আউটপুট দিয়ে। কম্পিউটাৰ শব্দটো লেটিন শব্দ 'computare' ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ গণনা কৰা। কম্পিউটাৰে IPO (ইনপুট-প্ৰক্ৰিয়া-আউটপুট) চক্ৰত কাম কৰে। কম্পিউটাৰৰ যিবোৰ শাৰীৰিক অংশ আমি দেখিব আৰু স্পৰ্শ কৰিব পাৰো সেইবোৰক হাৰ্ডৱেৰ বোলা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত CPU (কেন্দ্ৰীয় প্ৰক্ৰিয়াকৰণ একক), যাক সঠিকভাৱে কম্পিউটাৰৰ মগজু বোলা হয়, লগতে মনিটৰ, কীব'ৰ্ড, মাউছ, প্ৰিন্টাৰ, স্কেনাৰ, হাৰ্ড ডিস্ক আৰু RAM আদি আছে। অকল হাৰ্ডৱেৰে একো উপযোগী কাম কৰিব নোৱাৰে। কম্পিউটাৰক কি কৰিব লাগে আৰু কেনেকৈ কৰিব লাগে সেই নিৰ্দেশনাসমূহক চফ্টৱেৰ বোলা হয়। চফ্টৱেৰক মোটামুটিভাৱে দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয়: চিষ্টেম চফ্টৱেৰ আৰু এপ্লিকেচন চফ্টৱেৰ। চিষ্টেম চফ্টৱেৰৰ ভিতৰত অপাৰেটিং চিষ্টেম যেনে Windows, Linux আৰু macOS, আৰু ইউটিলিটি প্ৰগ্ৰাম আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এপ্লিকেচন চফ্টৱেৰ নিৰ্দিষ্ট কাম কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়, যেনে MS Word, Excel, PowerPoint আৰু ৱেব ব্ৰাউজাৰ। হাৰ্ডৱেৰ আৰু চফ্টৱেৰৰ সংমিশ্ৰণেই কম্পিউটাৰক সম্পূৰ্ণ আৰু উপযোগী যন্ত্ৰ কৰি তোলে। চফ্টৱেৰ নাথাকিলে হাৰ্ডৱেৰ হৈ পৰে কেৱল অকামিলা ধাতু আৰু প্লাষ্টিকৰ টুকুৰা। পৰীক্ষাত প্ৰায়ে সুধা হয় কম্পিউটাৰৰ মগজু কোন অংশক বোলা হয় (CPU), কম্পিউটাৰৰ হৃদয় কোনটোক বুলি গণ্য কৰা হয় (CPU), আৰু হাৰ্ডৱেৰ-চফ্টৱেৰৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি। মনত ৰাখিব, হাৰ্ডৱেৰ হৈছে শাৰীৰিক আৰু স্পৰ্শ কৰিব পাৰি, আনহাতে চফ্টৱেৰ অস্পষ্ট আৰু প্ৰগ্ৰাম আৰু তথ্য হিচাপে বিদ্যমান।
2. History and Generations of Computers
কম্পিউটাৰৰ ইতিহাস আৰু প্ৰজন্ম
The history of computing devices is very old. The Abacus was the first calculating device, invented in China around 3000 BC, and is still used today. John Napier invented the logarithm in 1614, and then the Napier's Bones for calculation. Blaise Pascal invented the Pascaline, a mechanical calculator, in 1642. Gottfried Leibniz improved it with the Stepped Reckoner in 1671. Charles Babbage, known as the Father of the Computer, designed the Analytical Engine in 1837, which had all the basic parts of a modern computer. Lady Ada Lovelace is considered the first programmer in the world. Herman Hollerith invented the punched card machine for the 1890 census and later founded a company that became IBM. The first electronic computer ENIAC was built in 1946 in the USA by Eckert and Mauchly, and it weighed about 30 tons. Computers are divided into five generations based on the technology used. The first generation (1940-1956) used vacuum tubes, and UNIVAC I was a famous machine of this time. The second generation (1956-1963) used transistors, making computers smaller and more reliable. The third generation (1964-1971) used integrated circuits (ICs). The fourth generation (1971 onwards) uses microprocessors, and the personal computer revolution started here. The fifth generation, which is still developing, is based on artificial intelligence, parallel processing and superconductors. In Assam competitive exams, questions commonly appear on Charles Babbage as the father of computer, ENIAC as the first electronic computer, and the technology used in each generation.
গণনা যন্ত্ৰৰ ইতিহাস বহু পুৰণি। Abacus আছিল প্ৰথম গণনা যন্ত্ৰ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০ চনৰ আশে-পাশে চীনত আৱিষ্কাৰ হৈছিল আৰু আজিও ব্যৱহাৰ হয়। ১৬১৪ চনত John Napier য়ে লগাৰিদম আৱিষ্কাৰ কৰে, আৰু পিছত গণনাৰ বাবে Napier's Bones তৈয়াৰ কৰে। ১৬৪২ চনত Blaise Pascal য়ে যান্ত্ৰিক কেলকুলেটৰ Pascaline আৱিষ্কাৰ কৰে। ১৬৭১ চনত Gottfried Leibniz য়ে Stepped Reckoner ৰে ইয়াক উন্নত কৰে। কম্পিউটাৰৰ পিতৃ বুলি জনাজাত Charles Babbage য়ে ১৮৩৭ চনত Analytical Engine ৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰে, য'ত আধুনিক কম্পিউটাৰৰ সকলো মূল অংশ আছিল। বিশ্বৰ প্ৰথম প্ৰগ্ৰেমাৰ বুলি Lady Ada Lovelace ক গণ্য কৰা হয়। ১৮৯০ চনৰ লোকপিয়লৰ বাবে Herman Hollerith য়ে punched card যন্ত্ৰ আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু পিছত এনেকুৱা কোম্পানী স্থাপন কৰে যিটো পিছলৈ IBM হৈ পৰিল। ১৯৪৬ চনত আমেৰিকাত Eckert আৰু Mauchly য়ে প্ৰথম ইলেক্ট্ৰনিক কম্পিউটাৰ ENIAC নিৰ্মাণ কৰে, যাৰ ওজন আছিল প্ৰায় ৩০ টন। ব্যৱহৃত প্ৰযুক্তিৰ ভিত্তিত কম্পিউটাৰক পাঁচটা প্ৰজন্মত ভাগ কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰজন্মত (১৯৪০-১৯৫৬) vacuum tube ব্যৱহাৰ হৈছিল, এই সময়ৰ UNIVAC I আছিল বিখ্যাত যন্ত্ৰ। দ্বিতীয় প্ৰজন্মত (১৯৫৬-১৯৬৩) ট্ৰানজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল, যাৰ ফলত কম্পিউটাৰ সৰু আৰু অধিক বিশ্বাসযোগ্য হৈছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মত (১৯৬৪-১৯৭১) integrated circuit (IC) ব্যৱহাৰ হৈছিল। চতুৰ্থ প্ৰজন্মত (১৯৭১ চনৰ পৰা) মাইক্ৰ'প্ৰচেছৰ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু ইয়াতেই ব্যক্তিগত কম্পিউটাৰ বিপ্লৱ আৰম্ভ হৈছিল। পঞ্চম প্ৰজন্ম, যিটো এতিয়াও বিকাশশীল, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, সমান্তৰাল প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু চুপাৰকণ্ডাক্টৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আছে। অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত কম্পিউটাৰৰ পিতৃ হিচাপে Charles Babbage, প্ৰথম ইলেক্ট্ৰনিক কম্পিউটাৰ হিচাপে ENIAC, আৰু প্ৰতিটো প্ৰজন্মত ব্যৱহৃত প্ৰযুক্তি সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন প্ৰায়ে আহে।
3. Input Devices of a Computer
কম্পিউটাৰৰ ইনপুট ডিভাইচসমূহ
Input devices are the hardware parts used to enter data and instructions into the computer. The keyboard is the most common input device, used to type text, numbers and commands. It has around 101 to 104 keys, including alphabet keys, number keys, function keys (F1 to F12), and special keys like Shift, Ctrl, Alt, Enter, Spacebar and Backspace. The mouse is a pointing device used to select, move and click items on the screen. It works with left click, right click, scroll wheel and double click. The scanner is used to convert printed documents and pictures into digital form. The microphone is an input device used to give audio input, and the webcam is used to give video input. The joystick is mainly used for playing games. The light pen and the touch screen are also input devices. The trackball is like an upside-down mouse. The OMR (Optical Mark Reader) is used to check objective answer sheets where students darken circles, while OCR (Optical Character Reader) converts printed text into editable digital text. The MICR (Magnetic Ink Character Reader) is used by banks to read details printed on cheques. The barcode reader and QR code reader are used in shops to read product codes. The digitizer tablet is used by designers and artists. Remember that a device can be an input device or an output device depending on its function. For example, a touch screen is both an input and an output device because it displays output and also accepts input by touch. In exams, questions often come on identifying which device is an input device and which is an output device, so it is important to memorise the list carefully.
ইনপুট ডিভাইচ হৈছে কম্পিউটাৰত তথ্য আৰু নিৰ্দেশনা সুমুৱাবলৈ ব্যৱহৃত হাৰ্ডৱেৰ অংশ। কীব'ৰ্ড আটাইতকৈ সাধাৰণ ইনপুট ডিভাইচ, আখৰ, সংখ্যা আৰু কমাণ্ড টাইপ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াত প্ৰায় ১০১ৰ পৰা ১০৪টা কি আছে, যাৰ ভিতৰত বৰ্ণমালা কি, সংখ্যা কি, ফাংচন কি (F1 ৰ পৰা F12), আৰু Shift, Ctrl, Alt, Enter, Spacebar আৰু Backspace আদি বিশেষ কি আছে। মাউছ হৈছে এটা পইণ্টিং ডিভাইচ, স্ক্ৰিনত বস্তু বাছনি, স্থানান্তৰ আৰু ক্লিক কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। ই left click, right click, scroll wheel আৰু double click ৰে কাম কৰে। স্কেনাৰ প্ৰিন্ট হোৱা নথি আৰু ছবি ডিজিটেল ৰূপলৈ পৰিৱৰ্তন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। মাইক্ৰ'ফোন অডিঅ' ইনপুট দিবলৈ, আৰু ৱেবকেম ভিডিঅ' ইনপুট দিবলৈ ইনপুট ডিভাইচ। জয়ষ্টিক মুখ্যতঃ গেম খেলিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। লাইট পেন আৰু টাচ স্ক্ৰিনও ইনপুট ডিভাইচ। ট্ৰেকবল হৈছে ওলোটা মাউছৰ দৰে। OMR (অপ্টিকেল মাৰ্ক ৰিডাৰ) বৃত্ত কেনা উত্তৰপত্ৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়, আনহাতে OCR (অপ্টিকেল কেৰেক্টাৰ ৰিডাৰ) প্ৰিন্ট হোৱা আখৰ ডিজিটেল আখৰলৈ পৰিৱৰ্তন কৰে। বেংকত চেকত থকা তথ্য পঢ়িবলৈ MICR (মেগনেটিক ইংক কেৰেক্টাৰ ৰিডাৰ) ব্যৱহাৰ হয়। দোকানত পণ্যৰ ক'ড পঢ়িবলৈ barcode reader আৰু QR code reader ব্যৱহাৰ হয়। ডিজাইনাৰ আৰু শিল্পীসকলে digitizer tablet ব্যৱহাৰ কৰে। মনত ৰাখিব, এটা ডিভাইচ ইয়াৰ কামৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইনপুট নে আউটপুট হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, টাচ স্ক্ৰিন একেলগে ইনপুট আৰু আউটপুট ডিভাইচ, কাৰণ ই আউটপুট দেখুৱায় আৰু স্পৰ্শৰ দ্বাৰা ইনপুটো গ্ৰহণ কৰে। পৰীক্ষাত কোনটো ইনপুট আৰু কোনটো আউটপুট ডিভাইচ চিনাক্ত কৰিবলৈ প্ৰশ্ন প্ৰায়ে আহে, সেয়ে তালিকাখন মনত ৰখাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
4. Output Devices of a Computer
কম্পিউটাৰৰ আউটপুট ডিভাইচসমূহ
Output devices are the hardware parts that show or give the processed result to the user. The monitor, also called the visual display unit (VDU), is the most common output device. It shows text, pictures and videos on the screen. Modern monitors are of two main types: LED and LCD, which replaced the old CRT monitors. The printer is used to print text and images on paper. Printers are of two main types: impact printers and non-impact printers. Impact printers strike the paper with a ribbon, and examples are the dot matrix printer and daisy wheel printer. Non-impact printers do not strike the paper; examples are the inkjet printer and laser printer. The laser printer is the fastest and gives the best quality, while the inkjet printer is cheaper and good for colour printing. The plotter is used to print large drawings such as maps and engineering designs. Speakers are output devices that give audio output, and headphones are personal audio output devices. The projector is used to show the computer screen on a large wall or screen, commonly used in classrooms and meetings. The headphone and earphone give sound output directly to the ears. The braille embosser gives output for blind people. Remember that the monitor gives soft copy output, meaning the output that we can see on the screen but cannot touch. The printer gives hard copy output, meaning the printed output on paper that we can touch. This soft copy and hard copy distinction is a very common exam question. Also remember the most commonly used printer today is the laser printer because of its speed and quality.
আউটপুট ডিভাইচ হৈছে কম্পিউটাৰৰ সেই হাৰ্ডৱেৰ অংশ, যি প্ৰক্ৰিয়াকৃত ফলাফল ব্যৱহাৰকাৰীক দেখুৱায় বা দিয়ে। মনিটৰ, যাক ভিজুৱেল ডিসপ্লে ইউনিট (VDU) বুলিও কোৱা হয়, আটাইতকৈ সাধাৰণ আউটপুট ডিভাইচ। ই স্ক্ৰিনত আখৰ, ছবি আৰু ভিডিঅ' দেখুৱায়। আধুনিক মনিটৰ মূলত দুই প্ৰকাৰৰ: LED আৰু LCD, যিয়ে পুৰণি CRT মনিটৰৰ ঠাই লৈছে। প্ৰিন্টাৰ কাগজত আখৰ আৰু ছবি ছপাবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। প্ৰিন্টাৰ মূলত দুই প্ৰকাৰৰ: ইমপেক্ট প্ৰিন্টাৰ আৰু নন-ইমপেক্ট প্ৰিন্টাৰ। ইমপেক্ট প্ৰিন্টাৰে ৰিবনত আঘাত কৰি ছপায়, উদাহৰণ হৈছে dot matrix প্ৰিন্টাৰ আৰু daisy wheel প্ৰিন্টাৰ। নন-ইমপেক্ট প্ৰিন্টাৰে কাগজত আঘাত নকৰে; উদাহৰণ হৈছে inkjet প্ৰিন্টাৰ আৰু laser প্ৰিন্টাৰ। Laser প্ৰিন্টাৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত আৰু উত্তম মান দিয়ে, আনহাতে inkjet প্ৰিন্টাৰ সস্তা আৰু ৰঙীন ছপাৰ বাবে ভাল। প্লটাৰ ডাঙৰ অংকন, যেনে মানচিত্ৰ আৰু অভিযান্ত্ৰিক নক্সা ছপাবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। স্পীকাৰ অডিঅ' আউটপুট দিয়া আউটপুট ডিভাইচ, আৰু হেডফোন ব্যক্তিগত অডিঅ' আউটপুট ডিভাইচ। প্ৰজেক্টৰ ক্লাছৰূম আৰু সভাত কম্পিউটাৰৰ স্ক্ৰিন ডাঙৰ বেৰ বা স্ক্ৰিনত দেখুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। হেডফোন আৰু ইয়াৰফোনে পোনপটীয়াকৈ কাণলৈ শব্দ দিয়ে। Braille embosser য়ে দৃষ্টিহীন লোকৰ বাবে আউটপুট দিয়ে। মনত ৰাখিব, মনিটৰে ছফ্ট কপি আউটপুট দিয়ে, অৰ্থাৎ স্ক্ৰিনত দেখা কিন্তু স্পৰ্শ কৰিব নোৱাৰা আউটপুট। প্ৰিন্টাৰে হাৰ্ড কপি আউটপুট দিয়ে, অৰ্থাৎ কাগজত ছপা হোৱা স্পৰ্শ কৰিব পৰা আউটপুট। এই ছফ্ট কপি আৰু হাৰ্ড কপিৰ পাৰ্থক্য অতি সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্ন। লগতে মনত ৰাখিব, আজি আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত প্ৰিন্টাৰ হৈছে laser প্ৰিন্টাৰ, তাৰ গতি আৰু মানৰ বাবে।
5. Memory and Storage Devices
মেম'ৰি আৰু সংৰক্ষণ ডিভাইচ
Memory is the space where a computer stores data and instructions. Computer memory is mainly of two types: primary memory and secondary memory. Primary memory, also called main memory, is directly accessed by the CPU. It is of two types: RAM (Random Access Memory) and ROM (Read Only Memory). RAM is volatile memory, meaning it loses all its data when the power is switched off. RAM is also called temporary memory or working memory, and it is used to run programs. ROM is non-volatile memory, meaning it keeps its data even when the power is off. ROM contains the basic instructions needed to start the computer. Types of ROM include PROM, EPROM and EEPROM. Cache memory is a small, very fast memory placed between the CPU and main memory to speed up processing. Secondary memory, also called storage memory, is used to store data permanently. Examples include the hard disk, SSD, pen drive, CD, DVD and memory card. The hard disk is the main permanent storage of a computer. SSD (Solid State Drive) is faster than the hard disk because it has no moving parts. The smallest unit of data in a computer is called a bit, which can be either 0 or 1. Eight bits make one byte. One byte can store one character. Then the units increase as follows: 1 Kilobyte (KB) = 1024 bytes, 1 Megabyte (MB) = 1024 KB, 1 Gigabyte (GB) = 1024 MB, 1 Terabyte (TB) = 1024 GB, and 1 Petabyte (PB) = 1024 TB. This unit conversion is a very frequently asked question in Assam competitive exams. Another very common question is the difference between RAM and ROM. Remember RAM stands for Random Access Memory, is volatile, and its full meaning and volatility are often asked together.
মেম'ৰি হৈছে সেই স্থান, য'ত কম্পিউটাৰে তথ্য আৰু নিৰ্দেশনা সঞ্চয় কৰে। কম্পিউটাৰ মেম'ৰি মূলত দুই প্ৰকাৰৰ: প্ৰাইমেৰী মেম'ৰি আৰু ছেকেণ্ডেৰী মেম'ৰি। প্ৰাইমেৰী মেম'ৰি, যাক মেইন মেম'ৰিও বোলা হয়, CPU য়ে পোনপটীয়াকৈ ব্যৱহাৰ কৰে। ই দুই প্ৰকাৰৰ: RAM (Random Access Memory) আৰু ROM (Read Only Memory)। RAM হৈছে ভলাটাইল মেম'ৰি, অৰ্থাৎ বিদ্যুৎ বন্ধ হ'লে ইয়াৰ সকলো তথ্য নষ্ট হয়। RAM ক টেম্প'ৰেৰী মেম'ৰি বা কামকৰা মেম'ৰিও বোলা হয়, আৰু প্ৰগ্ৰাম চলাবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। ROM হৈছে নন-ভলাটাইল মেম'ৰি, অৰ্থাৎ বিদ্যুৎ বন্ধ থাকিলেও তথ্য ৰাখে। ROM ত কম্পিউটাৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় মৌলিক নিৰ্দেশনা থাকে। ROM ৰ প্ৰকাৰসমূহ হৈছে PROM, EPROM আৰু EEPROM। কেচ মেম'ৰি হৈছে সৰু আৰু অতি দ্ৰুত মেম'ৰি, প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ CPU আৰু মেইন মেম'ৰিৰ মাজত ৰখা হয়। ছেকেণ্ডেৰী মেম'ৰি, যাক সংৰক্ষণ মেম'ৰিও বোলা হয়, তথ্য স্থায়ীভাৱে ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। উদাহৰণ হৈছে হাৰ্ড ডিস্ক, SSD, পেন ড্ৰাইভ, CD, DVD আৰু মেম'ৰি কাৰ্ড। হাৰ্ড ডিস্ক কম্পিউটাৰৰ মূল স্থায়ী সংৰক্ষণ। SSD (Solid State Drive) হাৰ্ড ডিস্কতকৈ দ্ৰুত, কাৰণ ইয়াত চলন্ত অংশ নাই। কম্পিউটাৰত তথ্যৰ আটাইতকৈ সৰু এককক bit বোলা হয়, যিটো ০ বা ১ হ'ব পাৰে। আঠটা bit য়ে এটা byte কৰে। এটা byte ত এটা আখৰ সংৰক্ষণ হয়। তাৰ পিছত এককসমূহ এইদৰে বৃদ্ধি পায়: ১ Kilobyte (KB) = ১০২৪ byte, ১ Megabyte (MB) = ১০২৪ KB, ১ Gigabyte (GB) = ১০২৪ MB, ১ Terabyte (TB) = ১০২৪ GB, আৰু ১ Petabyte (PB) = ১০২৪ TB। এই একক পৰিৱৰ্তন অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত অতি সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন। আন এটা অতি সাধাৰণ প্ৰশ্ন হৈছে RAM আৰু ROM ৰ পাৰ্থক্য। মনত ৰাখিব, RAM য়ে Random Access Memory বুজায়, ই ভলাটাইল, আৰু ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ নাম আৰু ভলাটাইল হোৱাটো প্ৰায়ে একেলগে সুধা হয়।
6. CPU and Computer Architecture
CPU আৰু কম্পিউটাৰ স্থাপত্য
The CPU, or Central Processing Unit, is called the brain of the computer because it does all the thinking and processing work. The CPU has three main parts: the Arithmetic Logic Unit (ALU), the Control Unit (CU) and the Registers. The ALU does all the arithmetic calculations such as addition, subtraction, multiplication and division, and also does logical operations such as comparing two numbers. The Control Unit controls and coordinates all the activities of the computer. It fetches instructions, decodes them, and directs the other parts to execute them. It does not do any processing itself but manages everything. Registers are very small, high-speed memory locations inside the CPU used to hold data temporarily during processing. The basic architecture of a computer was given by John von Neumann, and the concept that data and instructions are stored in the same memory is called the stored program concept. The speed of a computer is measured in Hertz (Hz), and modern processors work in Gigahertz (GHz). One hertz means one cycle of operation per second. The fetch-decode-execute cycle is the basic working cycle of the CPU. The main components of a complete computer system, according to the von Neumann model, are the input unit, output unit, memory unit, ALU and control unit. In exams, the full form of CPU, the three parts of CPU, and the function of ALU and Control Unit are very commonly asked. Remember that ALU does calculations, CU manages and controls, and together with registers they form the heart of the computer system.
CPU বা Central Processing Unit ক কম্পিউটাৰৰ মগজু বোলা হয়, কাৰণ ই সকলো চিন্তা আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কাম কৰে। CPU ৰ তিনিটা মূল অংশ আছে: Arithmetic Logic Unit (ALU), Control Unit (CU) আৰু Registers। ALU য়ে যোগ, বিয়োগ, পূৰণ, হৰণ আদি সকলো গাণিতিক গণনা কৰে, আৰু দুই সংখ্যাৰ তুলনা আদি যৌক্তিক কামো কৰে। Control Unit য়ে কম্পিউটাৰৰ সকলো কাৰ্যকলাপ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সমন্বয় কৰে। ই নিৰ্দেশনা fetch কৰে, decode কৰে, আৰু আন অংশক নিৰ্দেশ দিয়ে যাতে সেয়া কাৰ্যকৰী হয়। ই নিজে কোনো প্ৰক্ৰিয়াকৰণ নকৰে কিন্তু সকলো পৰিচালনা কৰে। Registers হৈছে CPU ৰ ভিতৰত অতি সৰু, উচ্চ-গতিৰ মেম'ৰি, প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ সময়ত তথ্য সাময়িকভাৱে ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। কম্পিউটাৰৰ মূল স্থাপত্য John von Neumann য়ে দিছিল, আৰু তথ্য আৰু নিৰ্দেশনা একেটা মেম'ৰিত সংৰক্ষণ কৰা ধাৰণাটোক stored program concept বোলা হয়। কম্পিউটাৰৰ গতি Hertz (Hz) ত মাপা হয়, আৰু আধুনিক প্ৰচেছৰ Gigahertz (GHz) ত কাম কৰে। এটা hertz অৰ্থাৎ প্ৰতি ছেকেণ্ডত এটা কাৰ্য্য চক্ৰ। Fetch-decode-execute চক্ৰ হৈছে CPU ৰ মূল কাৰ্য্য চক্ৰ। von Neumann আৰ্হি অনুসৰি সম্পূৰ্ণ কম্পিউটাৰ চিষ্টেমৰ মূল উপাদানসমূহ হৈছে ইনপুট একক, আউটপুট একক, মেম'ৰি একক, ALU আৰু কণ্ট্ৰোল একক। পৰীক্ষাত CPU ৰ সম্পূৰ্ণ নাম, CPU ৰ তিনিটা অংশ, আৰু ALU আৰু Control Unit ৰ কাম অতি সঘনাই সুধা হয়। মনত ৰাখিব, ALU য়ে গণনা কৰে, CU য়ে নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰিচালনা কৰে, আৰু সিহঁত একেলগে কম্পিউটাৰ চিষ্টেমৰ হৃদয় গঠন কৰে।
7. Operating Systems
অপাৰেটিং চিষ্টেম
An operating system (OS) is the most important system software that manages all the hardware and software of a computer and provides a platform for running application programs. It is the interface between the user and the hardware. Without an operating system, a user cannot operate a computer. The main functions of an operating system are memory management, process management, file management, device management and security. Examples of operating systems are Microsoft Windows, Linux, macOS, Android and iOS. Windows is the most popular operating system in the world, developed by Microsoft, and its versions include Windows 7, Windows 8, Windows 10 and Windows 11. Linux is an open source operating system, meaning its source code is freely available, and it is widely used on servers. Ubuntu and Fedora are popular versions of Linux. macOS is made by Apple and is used on Mac computers. Android is a mobile operating system made by Google, and iOS is made by Apple for iPhones. The first screen that appears after the computer starts is called the desktop, which contains icons, the taskbar and the start button. The process of starting a computer is called booting. There are two types of booting: cold booting, when the computer is started after being fully switched off, and warm booting, when the computer is restarted. A graphical user interface (GUI) uses icons, windows and menus, while a command line interface (CLI) uses text commands. MS-DOS is an example of a CLI operating system. In exams, questions commonly come on the definition of an operating system, examples of OS, who developed Windows and Linux, the difference between GUI and CLI, and booting types.
অপাৰেটিং চিষ্টেম (OS) হৈছে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চিষ্টেম চফ্টৱেৰ, যিয়ে কম্পিউটাৰৰ সকলো হাৰ্ডৱেৰ আৰু চফ্টৱেৰ পৰিচালনা কৰে আৰু এপ্লিকেচন প্ৰগ্ৰাম চলোৱাৰ বাবে এখন মঞ্চ দিয়ে। ই ব্যৱহাৰকাৰী আৰু হাৰ্ডৱেৰৰ মাজৰ সংযোগস্থল। অপাৰেটিং চিষ্টেম নাথাকিলে ব্যৱহাৰকাৰীয়ে কম্পিউটাৰ চলাব নোৱাৰে। অপাৰেটিং চিষ্টেমৰ মূল কামসমূহ হৈছে মেম'ৰি পৰিচালনা, প্ৰক্ৰিয়া পৰিচালনা, ফাইল পৰিচালনা, ডিভাইচ পৰিচালনা আৰু সুৰক্ষা। অপাৰেটিং চিষ্টেমৰ উদাহৰণ হৈছে Microsoft Windows, Linux, macOS, Android আৰু iOS। Windows বিশ্বৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অপাৰেটিং চিষ্টেম, Microsoft য়ে বনাইছে, আৰু ইয়াৰ সংস্কৰণসমূহ হৈছে Windows 7, Windows 8, Windows 10 আৰু Windows 11। Linux হৈছে এটা মুক্ত উৎস অপাৰেটিং চিষ্টেম, অৰ্থাৎ ইয়াৰ source code মুক্তভাৱে উপলব্ধ, আৰু ই চাৰ্ভাৰত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত। Ubuntu আৰু Fedora Linux ৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। macOS Apple য়ে বনায় আৰু Mac কম্পিউটাৰত ব্যৱহাৰ হয়। Android হৈছে Google য়ে বনোৱা মোবাইল অপাৰেটিং চিষ্টেম, আৰু iOS Apple য়ে iPhone ৰ বাবে বনায়। কম্পিউটাৰ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত ওলোৱা প্ৰথম স্ক্ৰিনটোক desktop বোলা হয়, য'ত icons, taskbar আৰু start button থাকে। কম্পিউটাৰ আৰম্ভ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক booting বোলা হয়। booting দুই প্ৰকাৰৰ: cold booting, যেতিয়া সম্পূৰ্ণ বন্ধ হোৱাৰ পিছত কম্পিউটাৰ আৰম্ভ হয়, আৰু warm booting, যেতিয়া কম্পিউটাৰ পুনৰায় আৰম্ভ হয়। Graphical User Interface (GUI) য়ে icons, windows আৰু menus ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে Command Line Interface (CLI) য়ে আখৰৰ কমাণ্ড ব্যৱহাৰ কৰে। MS-DOS হৈছে CLI অপাৰেটিং চিষ্টেমৰ উদাহৰণ। পৰীক্ষাত অপাৰেটিং চিষ্টেমৰ সংজ্ঞা, OS ৰ উদাহৰণ, Windows আৰু Linux কে বনাইছে, GUI আৰু CLI ৰ পাৰ্থক্য, আৰু booting প্ৰকাৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন প্ৰায়ে আহে।
8. MS Word Essentials
MS Word ৰ মূল কথা
MS Word is a word processing application developed by Microsoft, used for creating documents such as letters, reports, resumes and books. The file created in MS Word is called a document, and its default extension is .docx (older versions used .doc). The main features of MS Word include typing and editing text, formatting (changing font, size, colour), spelling and grammar checking, inserting pictures and tables, and printing documents. The area where we type is called the page. The default font in MS Word is Calibri, and the default font size is 11. The text can be made bold with Ctrl+B, italic with Ctrl+I, and underlined with Ctrl+U. To save a document we use Ctrl+S, to open an existing document we use Ctrl+O, to create a new document we use Ctrl+N, and to print we use Ctrl+P. The find and replace feature is used to search and replace text, and its shortcut is Ctrl+H. A table can be inserted from the Insert menu, and a picture can also be inserted from the Insert menu. The WordArt, charts and SmartArt are also available in the Insert tab. The font group is in the Home tab. The page layout option sets the margins, orientation (portrait or landscape) and page size. The mail merge feature is used to send the same letter to many people with different addresses. The header and footer option adds text at the top and bottom of every page. The default file extension question is one of the most common exam questions, so remember .docx for Word, .xlsx for Excel, .pptx for PowerPoint and .pdf for PDF files. Ctrl+A selects all text, Ctrl+Z undoes the last action, and Ctrl+Y redoes it.
MS Word হৈছে Microsoft য়ে বনোৱা এটা শব্দ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ এপ্লিকেচন, চিঠি, প্ৰতিবেদন, জীৱনবৃত্তান্ত আৰু কিতাপ আদি দস্তাবেজ সৃষ্টি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। MS Word ত সৃষ্টি কৰা ফাইলক document বোলা হয়, আৰু ইয়াৰ স্বাভাৱিক সম্প্ৰসাৰণ .docx (পুৰণি সংস্কৰণত .doc)। MS Word ৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হৈছে লিখা আৰু সম্পাদনা, ফৰ্মেটিং (font, আৰু ৰং সলনি), spelling আৰু grammar পৰীক্ষা, ছবি আৰু টেবুল সন্নিবিষ্ট, আৰু নথি ছপা। আমি লিখা ঠাইখিনিক page বোলা হয়। MS Word ত স্বাভাৱিক font হৈছে Calibri, আৰু স্বাভাৱিক font আৰ ১১। আখৰ bold কৰিবলৈ Ctrl+B, italic ৰ বাবে Ctrl+I, আৰু underline ৰ বাবে Ctrl+U ব্যৱহাৰ হয়। নথি সংৰক্ষণ কৰিবলৈ Ctrl+S, পুৰণি নথি খুলিবলৈ Ctrl+O, নতুন নথি সৃষ্টিৰ বাবে Ctrl+N, আৰু ছপা কৰিবলৈ Ctrl+P ব্যৱহাৰ হয়। find and replace বৈশিষ্ট্যটো আখৰ বিচাৰি সলনি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়, যাৰ চৰ্টকাট Ctrl+H। Insert মেনুৰ পৰা টেবুল সন্নিবিষ্ট কৰিব পাৰি, আৰু ছবিও Insert মেনুৰ পৰা সন্নিবিষ্ট হয়। WordArt, chart আৰু SmartArt Insert টেবত উপলব্ধ। font গোটটো Home টেবত থাকে। Page layout বিকল্পই margins, orientation (portrait বা landscape) আৰু page size নিৰ্ধাৰণ কৰে। mail merge বৈশিষ্ট্যটো একেখন চিঠি বহুতো লোকলৈ বেলেগ ঠিকনাৰে পঠাবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। header আৰু footer বিকল্পই প্ৰতিটো পৃষ্ঠাৰ ওপৰত আৰু তলত আখৰ যোগ কৰে। স্বাভাৱিক ফাইল সম্প্ৰসাৰণৰ প্ৰশ্নটো আটাইতকৈ সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্ন, সেয়ে মনত ৰাখিব Word ৰ বাবে .docx, Excel ৰ বাবে .xlsx, PowerPoint ৰ বাবে .pptx আৰু PDF ৰ বাবে .pdf। Ctrl+A য়ে সকলো আখৰ বাছনি কৰে, Ctrl+Z য়ে শেষ কাম বাতিল কৰে, আৰু Ctrl+Y য়ে পুনৰায় কৰে।
9. MS Excel Essentials for Beginners
আৰম্ভণিৰ বাবে MS Excel ৰ মূল কথা
MS Excel is a spreadsheet application developed by Microsoft, used for organising data, doing calculations, making charts and analysing data. A file in Excel is called a workbook, and a workbook is made of many sheets. Each sheet is a grid of rows and columns. Rows are numbered as 1, 2, 3 and so on, and columns are named as A, B, C and so on. The intersection of a row and a column is called a cell, and each cell has a unique address. For example, the cell formed by column A and row 1 is called cell A1. A group of selected cells is called a range, written like A1:A5. Formulas always start with the equals (=) sign. For example, =SUM(A1:A5) adds the values of cells A1 to A5. Some important functions are SUM (addition), AVERAGE (mean value), COUNT (counts numbers), MAX (largest value), MIN (smallest value), and IF (logical condition). The formula bar shows the active cell's formula. The active cell is the currently selected cell shown with a bold border. Data can be typed directly in a cell or in the formula bar. To sort data, we use the Sort option, and to filter data we use the Filter option. A chart can be created from the Insert menu, and common charts are column chart, pie chart and line chart. In a pie chart, the total is shown as a circle divided into parts. The default file extension of Excel is .xlsx. In exams, very common questions are: what is the default extension of Excel, what does a formula always start with, what is the cell formed by column B and row 2, and what is the full form of SUM. Remember that Ctrl+C and Ctrl+V work in Excel too for copying and pasting cells.
MS Excel হৈছে Microsoft য়ে বনোৱা এটা স্প্ৰেডশ্বিট এপ্লিকেচন, তথ্য সংগঠন, গণনা, চাৰ্ট নিৰ্মাণ আৰু তথ্য বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। Excel ৰ ফাইলক workbook বোলা হয়, আৰু এটা workbook বহুতো sheet ৰে গঠিত। প্ৰতিটো sheet হৈছে শাৰী আৰু স্তম্ভৰ এখন জালি। শাৰীবোৰ ১, ২, ৩ এনেকৈ সংখ্যাযুক্ত, আৰু স্তম্ভবোৰ A, B, C এনেকৈ নামকৰণ হৈ থাকে। শাৰী আৰু স্তম্ভৰ মিলন বিন্দুক cell বোলা হয়, আৰু প্ৰতিটো cell ৰ একোটা বিশেষ ঠিকনা থাকে। উদাহৰণস্বৰূপে, স্তম্ভ A আৰু শাৰী ১ ৰ সংযোগত হোৱা cell টোকে cell A1 বোলা হয়। বাছনি কৰা cell ৰ গোটটোক range বোলা হয়, যেনে A1:A5। ফৰ্মূলা সদায় সমান (=) চিনেৰে আৰম্ভ হয়। যেনে, =SUM(A1:A5) য়ে A1 ৰ পৰা A5 লৈ cell ৰ মানসমূহ যোগ কৰে। কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ ফাংচন হৈছে SUM (যোগফল), AVERAGE (গড়), COUNT (সংখ্যা গণনা), MAX (আটাইতকৈ ডাঙৰ মান), MIN (আটাইতকৈ সৰু মান), আৰু IF (যুক্তিগত চৰ্ত)। ফৰ্মূলা বেৰত সক্ৰিয় cell ৰ ফৰ্মূলা দেখা যায়। সক্ৰিয় cell হৈছে বৰ্তমান নিৰ্বাচিত cell, যিটো ডাঠ কিনাৰা দেখুওৱা হয়। cell ত পোনপটীয়াকৈ বা ফৰ্মূলা বেৰত তথ্য লিখিব পাৰি। তথ্য সজাবলৈ Sort বিকল্প আৰু ফিল্টাৰ কৰিবলৈ Filter বিকল্প ব্যৱহাৰ হয়। Insert মেনুৰ পৰা চাৰ্ট সৃষ্টি কৰিব পাৰি, আৰু সাধাৰণ চাৰ্ট হৈছে column chart, pie chart আৰু line chart। pie chart ত মুঠ অংশবোৰক এটা বৃত্ত হিচাপে ভাগ দেখুওৱা হয়। Excel ৰ স্বাভাৱিক ফাইল সম্প্ৰসাৰণ হৈছে .xlsx। পৰীক্ষাত অতি সাধাৰণ প্ৰশ্ন হৈছে: Excel ৰ স্বাভাৱিক সম্প্ৰসাৰণ কি, ফৰ্মূলা কেতিয়াও কিবা এটাৰে আৰম্ভ হয়, স্তম্ভ B আৰু শাৰী ২ ৰ সংযোগত হোৱা cell টো কি, আৰু SUM ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি। মনত ৰাখিব, Excel তো cell কপি আৰু পেষ্ট কৰিবলৈ Ctrl+C আৰু Ctrl+V কাম কৰে।
10. MS PowerPoint Essentials
MS PowerPoint ৰ মূল কথা
MS PowerPoint is a presentation application developed by Microsoft, used to create slideshows for teaching, meetings, seminars and business presentations. A file created in PowerPoint is called a presentation, and it is made up of many slides. The default file extension of PowerPoint is .pptx. Each slide can contain text, pictures, charts, videos and animations. The normal view is the default view where slides are edited. The slide show view displays the slides in full screen one after another, and the F5 key starts the slide show from the beginning, while Shift+F5 starts it from the current slide. To add a new slide, we press Ctrl+M or click on New Slide in the Home tab. A slide layout determines how content is arranged on a slide. Themes are ready-made design templates that give a uniform look to the whole presentation. Transitions are effects that appear when moving from one slide to the next, while animations are effects applied to individual objects on a slide. To add a slide, we use the Insert menu. The slide sorter view shows all slides in a grid for easy rearrangement. The Slide Master controls the overall look of all slides. To save the presentation we use Ctrl+S, and to print we use Ctrl+P. In exams, common questions are: what is the default extension of PowerPoint, what is a single page of a presentation called (slide), what key starts the slide show (F5), and what is the difference between a transition and an animation.
MS PowerPoint হৈছে Microsoft য়ে বনোৱা এটা প্ৰেজেণ্টেচন এপ্লিকেচন, শিক্ষাদান, সভা, চেমিনাৰ আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰেজেণ্টেচনৰ বাবে slide শ্ব' সৃষ্টি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। PowerPoint ত সৃষ্টি কৰা ফাইলক presentation বোলা হয়, আৰু ই বহুতো slide ৰে গঠিত। PowerPoint ৰ স্বাভাৱিক ফাইল সম্প্ৰসাৰণ হৈছে .pptx। প্ৰতিটো slide ত আখৰ, ছবি, চাৰ্ট, ভিডিঅ' আৰু এনিমেচন থাকিব পাৰে। normal view হৈছে স্বাভাৱিক দৃশ্য, য'ত slide সম্পাদনা কৰা হয়। slide show view ত slide ৱ্ই একেৰাহে সম্পূৰ্ণ স্ক্ৰিনত দেখুওৱা হয়, আৰু F5 key য়ে আৰম্ভণিৰ পৰা slide শ্ব' আৰম্ভ কৰে, আনহাতে Shift+F5 য়ে বৰ্তমান slide ৰ পৰা আৰম্ভ কৰে। নতুন slide যোগ কৰিবলৈ Ctrl+M দবাওক বা Home টেবত New Slide ত ক্লিক কৰক। slide layout য়ে এটা slide ত সামগ্ৰী কেনেকৈ সজাব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে। Themes হৈছে সাজোন তৈয়াৰী ডিজাইন টেমপ্লেট, যিয়ে গোটেই প্ৰেজেণ্টেচনক একে ৰূপ দিয়ে। Transitions হৈছে এটা slide ৰ পৰা পৰৱৰ্তী slide লৈ যাওঁতে দেখা দিয়া প্ৰভাৱ, আনহাতে animations হৈছে এটা slide ৰ ব্যক্তিগত বস্তুত প্ৰয়োগ কৰা প্ৰভাৱ। slide যোগ কৰিবলৈ Insert মেনু ব্যৱহাৰ হয়। slide sorter view ত সকলো slide এখন জালিৰ দৰে দেখা যায়, যাতে সহজে সজাব পাৰি। Slide Master য়ে সকলো slide ৰ সামগ্ৰিক ৰূপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। প্ৰেজেণ্টেচন সংৰক্ষণৰ বাবে Ctrl+S, আৰু ছপাৰ বাবে Ctrl+P ব্যৱহাৰ হয়। পৰীক্ষাত সাধাৰণ প্ৰশ্ন হৈছে: PowerPoint ৰ স্বাভাৱিক সম্প্ৰসাৰণ কি, প্ৰেজেণ্টেচনৰ এটা একক পৃষ্ঠাক কি বোলে (slide), কোন key য়ে slide শ্ব' আৰম্ভ কৰে (F5), আৰু transition আৰু animation ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি।
11. Computer Networks and the Internet
কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্ক আৰু ইণ্টাৰনেট
A computer network is a group of two or more computers connected together to share data, software and hardware such as printers. Networks are classified by their size. A LAN (Local Area Network) covers a small area like an office, school or building. A MAN (Metropolitan Area Network) covers a city, and a WAN (Wide Area Network) covers a large area such as a country or the whole world. The Internet is the largest WAN in the world. The devices used to connect computers in a network include the hub, switch and router. The router connects different networks and is used to access the Internet at home. Data travels over the Internet in small packets, and this method is called packet switching. The Internet was started as ARPANET in 1969 by the US Department of Defense. The World Wide Web (WWW) was invented by Tim Berners-Lee in 1989. The WWW is a collection of web pages, and it should not be confused with the Internet itself. A web browser is a software used to open web pages, and examples are Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge and Safari. A web page has a unique address called a URL (Uniform Resource Locator). A website is a collection of web pages. A search engine is used to search information on the Internet, and examples are Google, Bing and Yahoo. Email is electronic mail used to send messages over the Internet, and it requires an email address such as name@gmail.com. Gmail, Yahoo Mail and Outlook are popular email services. The full forms of HTTP (HyperText Transfer Protocol), HTTPS (secure version), FTP (File Transfer Protocol) and IP (Internet Protocol) are very commonly asked. An IP address is the unique address of a device on a network. Social media, video conferencing, online banking and e-learning are all uses of the Internet. In exams, the full forms and the person who invented the WWW are common questions.
কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্ক হৈছে দুই বা তাতোধিক কম্পিউটাৰৰ এটা গোট, যিবোৰ তথ্য, চফ্টৱেৰ আৰু প্ৰিন্টাৰ আদি হাৰ্ডৱেৰ বেছিভাগে ভাগ কৰিবলৈ সংযুক্ত হৈ থাকে। নেটৱৰ্কক আকাৰ অনুসাৰে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। LAN (Local Area Network) য়ে অফিচ, বিদ্যালয় বা ভৱনৰ দৰে সৰু এলেকা আৱৰি থাকে। MAN (Metropolitan Area Network) য়ে এটা চহৰ, আৰু WAN (Wide Area Network) য়ে এখন দেশ বা গোটেই বিশ্বৰ দৰে ডাঙৰ এলেকা আৱৰি থাকে। ইণ্টাৰনেট বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ WAN। নেটৱৰ্কত কম্পিউটাৰ সংযোগ কৰা ডিভাইচবোৰৰ ভিতৰত hub, switch আৰু router উল্লেখযোগ্য। router য়ে বেলেগ বেলেগ নেটৱৰ্ক সংযোগ কৰে আৰু ঘৰত ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়। ইণ্টাৰনেটত তথ্য সৰু সৰু packet ৰূপে যায়, আৰু এই পদ্ধতিক packet switching বোলা হয়। ইণ্টাৰনেট ১৯৬৯ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিৰক্ষা বিভাগে ARPANET হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল। World Wide Web (WWW) ১৯৮৯ চনত Tim Berners-Lee য়ে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। WWW হৈছে ৱেব পৃষ্ঠাসমূহৰ সংগ্ৰহ, আৰু ইয়াক ইণ্টাৰনেটৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ'ব নালাগে। ৱেব ব্ৰাউজাৰ হৈছে ৱেব পৃষ্ঠা খুলিবলৈ ব্যৱহৃত চফ্টৱেৰ, উদাহৰণ হৈছে Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge আৰু Safari। ৱেব পৃষ্ঠাৰ এটা বিশেষ ঠিকনা থাকে, যাক URL (Uniform Resource Locator) বোলা হয়। ৱেবছাইট হৈছে ৱেব পৃষ্ঠাসমূহৰ সংগ্ৰহ। ইণ্টাৰনেটত তথ্য বিচাৰিবলৈ search engine ব্যৱহাৰ হয়, উদাহৰণ হৈছে Google, Bing আৰু Yahoo। ইমেইল হৈছে ইলেক্ট্ৰনিক ডাক, ইণ্টাৰনেটত বাৰ্তা পঠাবলৈ ব্যৱহৃত, আৰু ইয়াৰ বাবে name@gmail.com ৰ দৰে ইমেইল ঠিকনা লাগে। Gmail, Yahoo Mail আৰু Outlook জনপ্ৰিয় ইমেইল সেৱা। HTTP (HyperText Transfer Protocol), HTTPS (নিৰাপদ সংস্কৰণ), FTP (File Transfer Protocol) আৰু IP (Internet Protocol) ৰ সম্পূৰ্ণ নাম অতি সঘনাই সুধা হয়। IP ঠিকনা হৈছে নেটৱৰ্কত এটা ডিভাইচৰ বিশেষ ঠিকনা। ছ'চিয়েল মিডিয়া, ভিডিঅ' কনফাৰেন্সিং, অনলাইন বেংকিং আৰু ই-লাৰ্নিং সকলোবোৰ ইণ্টাৰনেটৰ ব্যৱহাৰ। পৰীক্ষাত সম্পূৰ্ণ নাম আৰু WWW আৱিষ্কাৰকজন সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন সাধাৰণ।
12. Computer Number System
কম্পিউটাৰ সংখ্যা পদ্ধতি
The number system is the way numbers are represented in a computer. Computers understand only two digits, 0 and 1, and this system is called the binary number system. Every piece of data inside a computer, whether it is text, numbers, pictures or videos, is stored in binary form. The binary system has base 2 because it uses only two digits. The decimal number system has base 10 because it uses ten digits, from 0 to 9, and it is the system we use in our daily life. The octal number system has base 8 and uses digits from 0 to 7. The hexadecimal number system has base 16 and uses digits 0 to 9 and letters A to F. To convert a decimal number to binary, we divide the number repeatedly by 2 and read the remainders from bottom to top. For example, the decimal number 5 is written as 101 in binary. To convert binary to decimal, we multiply each digit by the power of 2 according to its position and add them. For example, binary 101 = 1x4 + 0x2 + 1x1 = 5. In a binary number, the rightmost digit is called the least significant bit (LSB) and the leftmost digit is called the most significant bit (MSB). The basic logic gates used in computer circuits are AND, OR, NOT, NAND, NOR, XOR and XNOR. In exams, the question of which number system a computer uses (binary), the base of the binary system (2), and simple conversions between binary and decimal are very common. Remember that the hexadecimal system uses A to F for values 10 to 15, and it is used in memory addresses and colour codes.
সংখ্যা পদ্ধতি হৈছে কম্পিউটাৰত সংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ ধৰণ। কম্পিউটাৰে কেৱল দুটা অংক বুজি পায়, ০ আৰু ১, আৰু এই পদ্ধতিক বাইনেৰী সংখ্যা পদ্ধতি বোলা হয়। কম্পিউটাৰৰ ভিতৰত আখৰ, সংখ্যা, ছবি বা ভিডিঅ', সকলো তথ্য বাইনেৰী ৰূপত সংৰক্ষণ হয়। বাইনেৰী পদ্ধতিৰ base 2, কাৰণ ই কেৱল দুটা অংক ব্যৱহাৰ কৰে। দশমিক সংখ্যা পদ্ধতিৰ base 10, কাৰণ ই ০ ৰ পৰা ৯ লৈ দহটা অংক ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু দৈনন্দিন জীৱনত আমি এই পদ্ধতিয়েই ব্যৱহাৰ কৰো। অক্টাল সংখ্যা পদ্ধতিৰ base 8 আৰু ই ০ ৰ পৰা ৭ লৈ অংক ব্যৱহাৰ কৰে। হেক্সাডেচিমেল সংখ্যা পদ্ধতিৰ base 16 আৰু ই ০ ৰ পৰা ৯ লৈ অংক আৰু A ৰ পৰা F লৈ আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে। দশমিক সংখ্যা বাইনেৰীলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবলে, সংখ্যাটোক বাৰে বাৰে ২ ৰে হৰণ কৰি ভাগশেষবোৰ তলৰ পৰা ওপৰলৈ পঢ়া হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, দশমিক সংখ্যা ৫ কে বাইনেৰীত ১০১ বুলি লিখা হয়। বাইনেৰী দশমিকলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ, প্ৰতিটো অংকক তাৰ অৱস্থান অনুযায়ী ২ ৰ ঘাতত পূৰণ কৰি যোগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, বাইনেৰী ১০১ = ১x৪ + ০x২ + ১x১ = ৫। বাইনেৰী সংখ্যাত আটাইতকৈ সোঁফালৰ অংকটোক least significant bit (LSB) আৰু আটাইতকৈ বাওঁফালৰ অংকটোক most significant bit (MSB) বোলা হয়। কম্পিউটাৰ চাৰ্কিটত ব্যৱহৃত মৌলিক logic gate বোৰ হৈছে AND, OR, NOT, NAND, NOR, XOR আৰু XNOR। পৰীক্ষাত কম্পিউটাৰে কোন সংখ্যা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে (বাইনেৰী), বাইনেৰী পদ্ধতিৰ base কি (২), আৰু বাইনেৰী-দশমিক মাজৰ সৰল ৰূপান্তৰ অতি সাধাৰণ প্ৰশ্ন। মনত ৰাখিব, হেক্সাডেচিমেল পদ্ধতিয়ে ১০ ৰ পৰা ১৫ লৈ মানৰ বাবে A ৰ পৰা F ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু ই মেম'ৰি ঠিকনা আৰু ৰঙৰ ক'ডত ব্যৱহৃত হয়।
13. Computer Security and Computer Viruses
কম্পিউটাৰ সুৰক্ষা আৰু কম্পিউটাৰ ভাইৰাছ
Computer security means protecting the computer system and data from harm, theft and unauthorised access. A computer virus is a harmful program that attaches itself to other programs or files and spreads from one computer to another, damaging data and slowing down the system. The first computer virus is considered to be the Creeper virus. Viruses can enter a computer through infected pen drives, emails with attachments, downloaded files from untrusted websites and pirated software. Some common types of harmful programs are the worm, which spreads itself without needing a host file; the Trojan horse, which pretends to be a useful program but steals data; and spyware, which secretly collects information. Antivirus software is used to detect and remove viruses, and examples are Windows Defender, Norton, McAfee and Avast. A firewall is a security system that monitors and controls incoming and outgoing network traffic and blocks unauthorised access. A password is a secret combination of characters used to protect accounts and data. Phishing is a method where fraudsters send fake emails or messages pretending to be a trusted organisation to steal passwords and bank details. To stay safe, one should not click on unknown links, should not share passwords, should keep the antivirus updated, and should download software only from official websites. Other security threats are hacking, where someone breaks into a computer system without permission, and identity theft, where personal information is stolen. In exams, questions commonly come on what a virus is, examples of antivirus software, the difference between a virus and a worm, and the meaning of firewall and phishing.
কম্পিউটাৰ সুৰক্ষা মানে ক্ষতি, চুৰি আৰু অনুজ্ঞাবিহীন প্ৰৱেশৰ পৰা কম্পিউটাৰ চিষ্টেম আৰু তথ্য ৰক্ষা কৰা। কম্পিউটাৰ ভাইৰাছ হৈছে এটা ক্ষতিকাৰক প্ৰগ্ৰাম, যি আন প্ৰগ্ৰাম বা ফাইলত সংলগ্ন হৈ এটা কম্পিউটাৰৰ পৰা আন এটালৈ বিয়পি তথ্য নষ্ট কৰে আৰু চিষ্টেম লেহেমীয়া কৰে। প্ৰথম কম্পিউটাৰ ভাইৰাছ বুলি Creeper ভাইৰাছক গণ্য কৰা হয়। ভাইৰাছ সংক্ৰমিত pen drive, সংলগ্ন ফাইল থকা ইমেইল, অবিশ্বস্ত ৱেবছাইটৰ পৰা ডাউনলোড কৰা ফাইল আৰু ৰাইপেট চফ্টৱেৰৰ জৰিয়তে কম্পিউটাৰত সোমাব পাৰে। কিছুমান সাধাৰণ ক্ষতিকাৰক প্ৰগ্ৰাম হৈছে worm, যিটো host ফাইলৰ প্ৰয়োজন নোহোৱাকৈ নিজে নিজে বিয়পে; Trojan horse, যিটো উপযোগী প্ৰগ্ৰাম হ'বলৈ ধৰা দি তথ্য চুৰি কৰে; আৰু spyware, যিয়ে গোপনে তথ্য সংগ্ৰহ কৰে। ভাইৰাছ ধৰা আৰু আঁতৰাবলৈ এন্টিভাইৰাছ চফ্টৱেৰ ব্যৱহাৰ হয়, উদাহৰণ হৈছে Windows Defender, Norton, McAfee আৰু Avast। ফায়াৰৱাল হৈছে এটা সুৰক্ষা ব্যৱস্থা, যিয়ে ভিতৰলৈ আৰু বাহিৰলৈ যোৱা নেটৱৰ্ক ট্ৰাফিক পৰ্যবেক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু অনুজ্ঞাবিহীন প্ৰৱেশ আৰু অৱৰোধ কৰে। পাছৱৰ্ড হৈছে একাউণ্ট আৰু তথ্য ৰক্ষা কৰিবলৈ ব্যৱহৃত আখৰৰ গোপন সংমিশ্ৰণ। ফিশ্বিং হৈছে এনে এটা পদ্ধতি, য'ত প্ৰতাৰকে বিশ্বস্ত সংস্থা বুলি জাল ইমেইল বা বাৰ্তা পঠাই পাছৱৰ্ড আৰু বেংক তথ্য চুৰি কৰে। নিৰাপদ থাকিবলৈ অজ্ঞাত লিংকত ক্লিক কৰা উচিত নহয়, পাছৱৰ্ড ভাগ নকৰিব, এন্টিভাইৰাছ সদায় আপডেট ৰাখিব, আৰু কেৱল চৰকাৰী ৱেবছাইটৰ পৰা চফ্টৱেৰ ডাউনলোড কৰিব। আন সুৰক্ষা ভাবুকি হৈছে hacking, য'ত কোনোৱে অনুজ্ঞা অবিহনে কম্পিউটাৰ চিষ্টেমত সোমায়, আৰু identity theft, য'ত ব্যক্তিগত তথ্য চুৰি হয়। পৰীক্ষাত ভাইৰাছ কি, এন্টিভাইৰাছ চফ্টৱেৰৰ উদাহৰণ, ভাইৰাছ আৰু worm ৰ পাৰ্থক্য, আৰু ফায়াৰৱাল আৰু ফিশ্বিংৰ অৰ্থ সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন প্ৰায়ে আহে।
14. Important Computer Shortcuts
গুৰুত্বপূৰ্ণ কম্পিউটাৰ চৰ্টকাট
Keyboard shortcuts are combinations of keys that perform a task quickly. Ctrl+C copies the selected text or file, Ctrl+X cuts it, and Ctrl+V pastes it. Ctrl+A selects all the content, Ctrl+Z undoes the last action, and Ctrl+Y or Ctrl+Shift+Z redoes it. Ctrl+S saves the current file, Ctrl+O opens a file, Ctrl+N creates a new file, and Ctrl+P prints the document. Ctrl+F finds text in a document, Ctrl+H opens find and replace, and Ctrl+E aligns text to the centre. Ctrl+L aligns text to the left, and Ctrl+R aligns text to the right. Ctrl+U underlines, Ctrl+I italicises, and Ctrl+B makes text bold. Ctrl+W closes the current window or tab, and Ctrl+T opens a new tab in a browser. Alt+Tab switches between open windows, and Alt+F4 closes the active program. F1 opens help, F2 renames a selected file, F5 refreshes a page or starts a slide show in PowerPoint, and F12 opens the Save As dialog box. The Windows key opens the start menu, and Windows key + D shows the desktop. Delete removes the selected item, Shift+Delete deletes an item permanently without sending it to the Recycle Bin, and Ctrl+Shift+Esc opens the Task Manager. Ctrl+Home moves to the beginning of the document, and Ctrl+End moves to the end. Home and End keys move the cursor to the beginning and end of a line. Page Up and Page Down scroll the page up and down. In exams, the most commonly asked shortcuts are Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+X, Ctrl+Z, Ctrl+S, Ctrl+P and Ctrl+A, so memorise these first. Remember that Ctrl+Alt+Delete is the classic combination used to lock the computer or open security options.
কীব'ৰ্ড চৰ্টকাট হৈছে দ্ৰুতভাৱে কাম কৰিবলৈ ব্যৱহৃত key ৰ সংমিশ্ৰণ। Ctrl+C য়ে বাছনি কৰা আখৰ বা ফাইল কপি কৰে, Ctrl+X য়ে cut কৰে, আৰু Ctrl+V য়ে পেষ্ট কৰে। Ctrl+A য়ে সকলো সামগ্ৰী বাছনি কৰে, Ctrl+Z য়ে শেষ কাম বাতিল কৰে, আৰু Ctrl+Y বা Ctrl+Shift+Z য়ে পুনৰায় কৰে। Ctrl+S য়ে বৰ্তমান ফাইল সংৰক্ষণ কৰে, Ctrl+O য়ে ফাইল খোলে, Ctrl+N য়ে নতুন ফাইল সৃষ্টি কৰে, আৰু Ctrl+P য়ে নথি ছপা কৰে। Ctrl+F য়ে নথিত আখৰ বিচাৰে, Ctrl+H য়ে find and replace খোলে, আৰু Ctrl+E য়ে আখৰ মাজত সজায়। Ctrl+L য়ে আখৰ বাওঁফালে, আৰু Ctrl+R য়ে সোঁফালে সজায়। Ctrl+U য়ে underline, Ctrl+I য়ে italic, আৰু Ctrl+B য়ে bold কৰে। Ctrl+W য়ে বৰ্তমান উইণ্ড' বা টেব বন্ধ কৰে, আৰু Ctrl+T য়ে ব্ৰাউজাৰত নতুন টেব খোলে। Alt+Tab য়ে খোলা উইণ্ড'ৰ মাজত সলনি কৰে, আৰু Alt+F4 য়ে সক্ৰিয় প্ৰগ্ৰাম বন্ধ কৰে। F1 য়ে সহায় খোলে, F2 য়ে বাছনি কৰা ফাইলৰ নাম সলনি কৰে, F5 য়ে পৃষ্ঠা সতেজ কৰে বা PowerPoint ত slide শ্ব' আৰম্ভ কৰে, আৰু F12 য়ে Save As ডায়লগ বক্স খোলে। Windows key য়ে start menu খোলে, আৰু Windows key + D য়ে desktop দেখুৱায়। Delete য়ে বাছনি কৰা বস্তু আঁতৰায়, Shift+Delete য়ে Recycle Bin ত নপঠিয়াই স্থায়ীভাৱে বস্তু আঁতৰায়, আৰু Ctrl+Shift+Esc য়ে Task Manager খোলে। Ctrl+Home য়ে নথিৰ আৰম্ভণিলৈ, আৰু Ctrl+End য়ে শেষলৈ যায়। Home আৰু End key য়ে কাৰ্চাৰ শাৰীৰ আৰম্ভণি আৰু শেষলৈ নিয়ে। Page Up আৰু Page Down য়ে পৃষ্ঠা ওপৰত আৰু তলত স্ক্ৰল কৰে। পৰীক্ষাত আটাইতকৈ বেছি সোধা চৰ্টকাট হৈছে Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+X, Ctrl+Z, Ctrl+S, Ctrl+P আৰু Ctrl+A, সেয়ে প্ৰথমে এইবোৰ মনত ৰাখিব। মনত ৰাখিব, Ctrl+Alt+Delete হৈছে কম্পিউটাৰ লক বা সুৰক্ষা বিকল্প খুলিবলৈ ব্যৱহৃত শাস্ত্ৰীয় সংমিশ্ৰণ।
15. Important Computer Abbreviations
গুৰুত্বপূৰ্ণ কম্পিউটাৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ
Abbreviations are a very important part of computer awareness questions. CPU stands for Central Processing Unit. RAM is Random Access Memory, and ROM is Read Only Memory. ALU is Arithmetic Logic Unit, and CU is Control Unit. VDU is Visual Display Unit. PC stands for Personal Computer, and ICT is Information and Communication Technology. OS is Operating System, and GUI is Graphical User Interface. WWW is World Wide Web, and HTTP is HyperText Transfer Protocol. HTTPS is HyperText Transfer Protocol Secure. FTP is File Transfer Protocol, and URL is Uniform Resource Locator. IP is Internet Protocol, and ISP is Internet Service Provider. LAN is Local Area Network, MAN is Metropolitan Area Network, and WAN is Wide Area Network. USB is Universal Serial Bus, and Wi-Fi is Wireless Fidelity. DVD is Digital Versatile Disc, and CD is Compact Disc. VCD is Video Compact Disc, and PDF is Portable Document Format. KB is Kilobyte, MB is Megabyte, GB is Gigabyte, and TB is Terabyte. CRT is Cathode Ray Tube, and LED is Light Emitting Diode. LCD is Liquid Crystal Display. OMR is Optical Mark Reader, OCR is Optical Character Recognition, and MICR is Magnetic Ink Character Recognition. BIOS is Basic Input Output System, and HTML is HyperText Markup Language. XML is Extensible Markup Language, and SQL is Structured Query Language. DBMS is Database Management System. UPS is Uninterruptible Power Supply, and SMPS is Switched Mode Power Supply. VIRUS in full is Vital Information Resource Under Siege. AI is Artificial Intelligence, and IoT is Internet of Things. The full form of abbreviations is one of the highest-scoring areas in computer awareness, so a candidate should memorise these full forms before appearing for the examination.
সংক্ষিপ্ত ৰূপসমূহ কম্পিউটাৰ জ্ঞান প্ৰশ্নৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। CPU য়ে Central Processing Unit বুজায়। RAM হৈছে Random Access Memory, আৰু ROM হৈছে Read Only Memory। ALU হৈছে Arithmetic Logic Unit, আৰু CU হৈছে Control Unit। VDU হৈছে Visual Display Unit। PC য়ে Personal Computer, আৰু ICT য়ে Information and Communication Technology বুজায়। OS হৈছে Operating System, আৰু GUI হৈছে Graphical User Interface। WWW হৈছে World Wide Web, আৰু HTTP হৈছে HyperText Transfer Protocol। HTTPS হৈছে HyperText Transfer Protocol Secure। FTP হৈছে File Transfer Protocol, আৰু URL হৈছে Uniform Resource Locator। IP হৈছে Internet Protocol, আৰু ISP হৈছে Internet Service Provider। LAN হৈছে Local Area Network, MAN হৈছে Metropolitan Area Network, আৰু WAN হৈছে Wide Area Network। USB হৈছে Universal Serial Bus, আৰু Wi-Fi হৈছে Wireless Fidelity। DVD হৈছে Digital Versatile Disc, আৰু CD হৈছে Compact Disc। VCD হৈছে Video Compact Disc, আৰু PDF হৈছে Portable Document Format। KB হৈছে Kilobyte, MB হৈছে Megabyte, GB হৈছে Gigabyte, আৰু TB হৈছে Terabyte। CRT হৈছে Cathode Ray Tube, আৰু LED হৈছে Light Emitting Diode। LCD হৈছে Liquid Crystal Display। OMR হৈছে Optical Mark Reader, OCR হৈছে Optical Character Recognition, আৰু MICR হৈছে Magnetic Ink Character Recognition। BIOS হৈছে Basic Input Output System, আৰু HTML হৈছে HyperText Markup Language। XML হৈছে Extensible Markup Language, আৰু SQL হৈছে Structured Query Language। DBMS হৈছে Database Management System। UPS হৈছে Uninterruptible Power Supply, আৰু SMPS হৈছে Switched Mode Power Supply। VIRUS ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হৈছে Vital Information Resource Under Siege। AI হৈছে Artificial Intelligence, আৰু IoT হৈছে Internet of Things। সংক্ষিপ্ত ৰূপৰ সম্পূৰ্ণ নাম কম্পিউটাৰ জ্ঞানৰ আটাইতকৈ উচ্চ স্ক'ৰিং ক্ষেত্ৰ, সেয়ে পৰীক্ষাত বহিবৰ আগত এজন পৰীক্ষাৰ্থীয়ে এই সম্পূৰ্ণ নামবোৰ মনত ৰখা উচিত।
16. Internet, Email and E-Commerce in Daily Use
দৈনন্দিন ব্যৱহাৰত ইণ্টাৰনেট, ইমেইল আৰু ই-কমাৰ্চ
The Internet has become an essential part of modern life, and questions about its daily uses appear regularly in competitive exams. E-commerce means buying and selling of goods and services over the Internet, and popular examples are Amazon and Flipkart. E-banking means banking services through the Internet, such as transferring money, checking account balance and paying bills. UPI (Unified Payments Interface) is a very popular payment system in India through which money can be sent instantly using a mobile phone. E-governance means providing government services to citizens through the Internet, such as filing taxes, applying for certificates and paying utility bills online. E-learning means studying online, and examples are Google Classroom, Coursera and BYJU'S. Video conferencing apps such as Zoom, Google Meet and Microsoft Teams are used for online meetings. Cloud computing means storing and accessing data and programs over the Internet instead of the local hard disk; examples are Google Drive, OneDrive and Dropbox. A database is a collection of organised information, and examples are student records, bank accounts and library catalogues. Social media platforms such as Facebook, Instagram, X (Twitter), WhatsApp and YouTube are used to connect with people and share content. The terms www and the Internet are often tested, so remember that www is only a part of the Internet. An IP address is unique for every device on a network, and the IPv4 format looks like 192.168.1.1. The domain name in an email address, such as gmail.com, is the part after the @ symbol. In Assam competitive exams, questions about these modern digital services are increasing every year, and candidates should be familiar with all these terms.
ইণ্টাৰনেট আধুনিক জীৱনৰ অতি প্ৰয়োজনীয় অংশ হৈ পৰিছে, আৰু ইয়াৰ দৈনন্দিন ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন নিয়মিতভাৱে প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত আহে। ই-কমাৰ্চ মানে ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে সামগ্ৰী আৰু সেৱা কিনা-বেচা, আৰু জনপ্ৰিয় উদাহৰণ হৈছে Amazon আৰু Flipkart। ই-বেংকিং মানে ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে বেংকিং সেৱা, যেনে টকা স্থানান্তৰ, একাউণ্ট বেলেন্স পৰীক্ষা আৰু বিল পৰিশোধ। UPI (Unified Payments Interface) ভাৰতত অতি জনপ্ৰিয় পৰিশোধ ব্যৱস্থা, যাৰ জৰিয়তে মোবাইল ফোন ব্যৱহাৰ কৰি তৎক্ষণাত টকা পঠাব পাৰি। ই-গৱৰ্ণেন্স মানে নাগৰিকক ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে চৰকাৰী সেৱা দিয়া, যেনে টেক্স দাখিল, প্ৰমাণপত্ৰৰ বাবে আবেদন আৰু অনলাইনত বিল পৰিশোধ। ই-লাৰ্নিং মানে অনলাইনত পঢ়া, আৰু উদাহৰণ হৈছে Google Classroom, Coursera আৰু BYJU'S। Zoom, Google Meet আৰু Microsoft Teams ৰ দৰে ভিডিঅ' কনফাৰেন্সিং এপ অনলাইন সভাৰ বাবে ব্যৱহৃত। ক্লাউড কম্পিউটিং মানে স্থানীয় হাৰ্ড ডিস্কৰ সলনি ইণ্টাৰনেটত তথ্য আৰু প্ৰগ্ৰাম সংৰক্ষণ আৰু ব্যৱহাৰ; উদাহৰণ হৈছে Google Drive, OneDrive আৰু Dropbox। ডেটাবেছ হৈছে সংগঠিত তথ্যৰ সংগ্ৰহ, আৰু উদাহৰণ হৈছে শিক্ষাৰ্থীৰ তথ্য, বেংক একাউণ্ট আৰু লাইব্ৰেৰী তালিকা। Facebook, Instagram, X (Twitter), WhatsApp আৰু YouTube ৰ দৰে ছ'চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্ম লোকৰ সৈতে সংযোগ আৰু সামগ্ৰী ভাগ কৰিবলৈ ব্যৱহৃত। www আৰু ইণ্টাৰনেট শব্দ দুটা প্ৰায়ে পৰীক্ষিত হয়, সেয়ে মনত ৰাখিব www ইণ্টাৰনেটৰ কেৱল এটা অংশহে। নেটৱৰ্কত প্ৰতিটো ডিভাইচৰ বাবে IP ঠিকনা অদ্বিতীয়, আৰু IPv4 ৰূপটো 192.168.1.1 ৰ দৰে দেখা যায়। ইমেইল ঠিকনাত @ চিনৰ পিছৰ অংশটোক domain name বোলা হয়, যেনে gmail.com। অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত এই আধুনিক ডিজিটেল সেৱাসমূহৰ বিষয়ে প্ৰশ্ন বছৰে বছৰে বৃদ্ধি পাইছে, আৰু পৰীক্ষাৰ্থীসকলে এই সকলো শব্দৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা উচিত।