ন্যাস (Syllogism): প্ৰকাৰ, পদ্ধতি আৰু উদাহৰণ
ন্যাস হৈছে এটা যুক্তি বিষয় য'ত দুটামান বাক্য সত্য হিচাপে দিয়া হয় আৰু প্ৰাৰ্থীয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগে দিয়া সিদ্ধান্তবোৰৰ কোনটো তেওঁলোকৰপৰা যুক্তিসঙ্গতভাৱে অনুসৰণ কৰে। বাক্যবোৰে শ্ৰেণীসমূহৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বৰ্ণনা কৰে, যেনে all, some, no আৰু some not শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি। প্ৰাৰ্থীয়ে কেতিয়াও সাধাৰণ জ্ঞান বা সাধাৰণ বুদ্ধি ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়; কেৱল দিয়া বাক্যবোৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু এটা সিদ্ধান্ত তেতিয়াহে বৈধ যেতিয়া ই শ্ৰেণীসমূহৰ প্ৰতিটো সম্ভৱ বিন্যাসত অৱশ্যম্ভাৱে সত্য।
ন্যাসৰ বিশেষত্ব হ'ল ই শুদ্ধ যুক্তি চিন্তাৰ পৰীক্ষা কৰে। উত্তৰটো বাক্যটো বাস্তৱিকভাৱে শুদ্ধ নে নহয় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে, বৰং সিদ্ধান্তটো বাক্যবোৰৰ দ্বাৰা বাধ্যতামূলক নে নহয় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই লেখাটোৱে ন্যাসৰ সম্পূৰ্ণ গভীৰ পুনৰালোচনা আগবঢ়ায়। ই মৌলিক পৰিভাষা, মানক বাক্যৰ প্ৰকাৰ, অনুসিদ্ধান্তৰ নিয়ম, ভেন চিত্ৰ পদ্ধতি, উপযোগী চুটি কৌশল, খোজ-খোজ পদ্ধতি, সাধাৰণ ভুল আৰু এক প্ৰায়োগিক প্ৰস্তুতি আঁচনি ব্যাখ্যা কৰে, যাতে বিষয়টো APSC, ADRE, অসম আৰক্ষী, SSC আৰু ৰে'ল পৰীক্ষাত এক ভৰসাযোগ্য নম্বৰৰ উৎস হৈ পৰে।
মৌলিক পৰিভাষা
- প্ৰতিজ্ঞা বা বাক্য: সত্য হিচাপে দিয়া এটা বাক্য, যেনে "সকলো গোলাপ ফুল"।
- সিদ্ধান্ত: এটা বাক্য যি বাক্যবোৰৰপৰা অনুসৰণ কৰিবও পাৰে বা নকৰিবও পাৰে।
- কৰ্তা: বাক্যৰ প্ৰথম পদ, যেনে "সকলো গোলাপ ফুল" ত "গোলাপ"।
- বিধেয়: বাক্যৰ দ্বিতীয় পদ, যেনে "সকলো গোলাপ ফুল" ত "ফুল"।
- সাৰ্বিক: সমগ্ৰ শ্ৰেণীত প্ৰযোজ্য বাক্য, যেনে all আৰু no।
- বিশেষ: শ্ৰেণীৰ এটা অংশত প্ৰযোজ্য বাক্য, যেনে some।
- সদৃশ বাক্য: নিশ্চিত কৰা বাক্য, যেনে all আৰু some।
- নঞৰ্থক বাক্য: অস্বীকাৰ কৰা বাক্য, যেনে no আৰু some not।
- ভেন চিত্ৰ: শ্ৰেণীসমূহৰ মাজৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা বৃত্তৰ এটা চিত্ৰ।
- পূৰক: এটা নিৰ্দিষ্ট শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত নহোৱা বস্তুৰ গোট।
মূল ধাৰণা আৰু চুটি কৌশল
- চাৰিটা মানক বাক্যৰ প্ৰকাৰ হ'ল All A are B, Some A are B, No A is B আৰু Some A are not B।
- "All A are B" মানে A সম্পূৰ্ণৰূপে B ৰ ভিতৰত, গতিকে প্ৰতিটো A হ'ল B, কিন্তু প্ৰতিটো B A নহয়।
- "Some A are B" মানে অন্ততঃ এটা A হ'ল B আৰু অন্ততঃ এটা B হ'ল A; সম্পৰ্কটো দুয়ো দিশত কাম কৰে।
- "No A is B" মানে A আৰু B ৰ কোনো সাধাৰণ সদস্য নাই, আৰু ইয়ে বুজায় কোনো B A নহয়।
- "Some A are not B" মানে অন্ততঃ এটা A, B ৰ বাহিৰত আছে।
- "some" সিদ্ধান্তৰ বাবে প্ৰতিজ্ঞাত "some" বা "all" বাক্য লাগে, আৰু "no" সিদ্ধান্তৰ বাবে এটা নঞৰ্থক প্ৰতিজ্ঞা লাগে।
- দুটা নঞৰ্থক প্ৰতিজ্ঞাই সদৃশ সিদ্ধান্ত দিব নোৱাৰে, আৰু দুটা বিশেষ প্ৰতিজ্ঞাই সাৰ্বিক সিদ্ধান্ত দিব নোৱাৰে।
- যদি দুয়োটা প্ৰতিজ্ঞাই বিশেষ হয়, কোনো নিৰ্দিষ্ট সাৰ্বিক সিদ্ধান্ত অনুসৰণ নকৰে।
- কেৱল বাক্য ৰূপান্তৰ কৰা এটা সিদ্ধান্ত, যেনে "All A are B" ক "All B are A" লৈ সলনি কৰা, অবৈধ যেতিয়া মূল বাক্যটো "no" বা "some" প্ৰকাৰ নহয়।
- বিকল্পবোৰে একেই পদ পুনৰাবৃত্তি কৰিলে, অনুমান নকৰি চিত্ৰৰ সৈতে প্ৰতিটো পৃথকভাৱে পৰীক্ষা কৰা।
বাক্যৰ প্ৰকাৰ আৰু সিহঁতৰ অৰ্থ
সমগ্ৰ বিষয়টো চাৰিটা বাক্যৰ প্ৰকাৰৰ ওপৰত নিৰ্মিত। "All A are B" ত A ৰ বৃত্ত সম্পূৰ্ণৰূপে B ৰ বৃত্তৰ ভিতৰত থাকে। "Some A are B" ত দুয়োটা বৃত্তই ওপৰা-উপৰিকৈ থাকে, আৰু ওপৰা-উপৰি অংশই A আৰু B দুয়োটা হোৱা বস্তুৰ সংহতি। "No A is B" ত বৃত্ত দুটা পৃথকভাৱে আঁকা হয় আৰু কেতিয়াও নুচুৱে। "Some A are not B" ত A ৰ বৃত্তৰ এটা অংশ B ৰ বৃত্তৰ বাহিৰত থাকে। যিকোনো জটিল প্ৰশ্নই কেৱল এই চাৰিটা ধাৰণাৰ সংমিশ্ৰণ, গতিকে এই চাৰিটা চিত্ৰ বুজা প্ৰাৰ্থীয়ে যিকোনো মানক ন্যাস সমাধান কৰিব পাৰে।
অনুসিদ্ধান্তৰ নিয়ম
কিছুমান নিয়মে অনুসিদ্ধান্তক দ্ৰুত আৰু সুৰক্ষিত কৰে। যদি সকলো A B আৰু সকলো B C, তেন্তে সকলো A C; এইটো আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ শৃংখল নিয়ম। যদি সকলো A B আৰু কিছু B C, A আৰু C ক সংযোগ কৰা কোনো নিৰ্দিষ্ট সিদ্ধান্ত নাই, কাৰণ "some" A অংশত বা তাৰ বাহিৰত পৰিব পাৰে। যদি কোনো A B নহয় আৰু সকলো B C, তেন্তে কিছু C A নহয়, কিন্তু আমি ক'ব নোৱাৰো কোনো C A নহয়। যদি কিছু A B আৰু কিছু B C, A আৰু C ৰ মাজত একো নিৰ্দিষ্ট অনুসৰণ নকৰে। এই নিয়মবোৰে সময় ৰাহি কৰে কাৰণ প্ৰাৰ্থীয়ে প্ৰতিটো বিকল্পৰ বাবে চিত্ৰ আঁকিব নালাগে।
ভেন চিত্ৰ পদ্ধতি
ভেন চিত্ৰ পদ্ধতি ন্যাস সমাধানৰ আটাইতকৈ সুৰক্ষিত উপায়। বাক্যত উল্লেখ কৰা প্ৰতিটো পদৰ বাবে এটা বৃত্ত আঁকি দিয়া সম্পৰ্ক অনুসৰি সিহঁত স্থাপন কৰা। "some" সম্পৰ্কৰ বাবে ওপৰা-উপৰিক দেখুওৱা; "all" সম্পৰ্কৰ বাবে এটা বৃত্ত আনটোৰ ভিতৰত ৰাখা; "no" সম্পৰ্কৰ বাবে বৃত্তবোৰ সুকীয়াকৈ ৰাখা; "some not" সম্পৰ্কৰ বাবে এটা বৃত্তৰ এটা অংশ আনটোৰ বাহিৰত এৰি দিয়া। তাৰ পিছত প্ৰতিটো সিদ্ধান্ত চাই সোধা ই চিত্ৰত সত্য নে নহয়। যদি ওপৰা-উপৰি অংশ আন ঠাইত স্থানান্তৰ কৰি এটা সিদ্ধান্ত মিছলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰি, ই অনুসৰণ নকৰে, গতিকে এটা বিকল্প নাকচ কৰাৰ আগতে প্ৰাৰ্থীয়ে এটাতকৈ অধিক সম্ভৱ চিত্ৰ চেষ্টা কৰা উচিত।
ন্যাস প্ৰশ্ন সমাধানৰ খোজ
প্ৰথমে বাক্যবোৰ পঢ়ি প্ৰতিটো বাক্যৰ প্ৰকাৰ চিনাক্ত কৰা। দ্বিতীয়তে পদবোৰৰ বাবে বৃত্ত ব্যৱহাৰ কৰি ভেন চিত্ৰ আঁকা, আগতে সাৰ্বিক বাক্যবোৰৰপৰা আৰম্ভ কৰি তাৰ পিছত বিশেষবোৰ যোগ কৰা। তৃতীয়তে প্ৰতিটো সিদ্ধান্ত এটা এটাকৈ চিত্ৰৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি কেৱল অৱশ্যম্ভাৱে সত্য হ'লে বৈধ বুলি চিহ্নিত কৰা। চতুৰ্থতে এটা সিদ্ধান্ত সন্দেহজনক লাগিলে, ওপৰা-উপৰি অংশ আন অৱস্থানত ৰাখি চিত্ৰ পুনৰ আঁকি চাওক সিদ্ধান্তটো মিছ হ'ব পাৰে নে নাই। শেষত বৈধ বুলি পোৱা সিদ্ধান্তবোৰৰ সৈতে মিলা বিকল্প বাছনি কৰা, আৰু আন কোনো বিকল্পও সম্ভৱ নহয় বুলি পুনৰ পৰীক্ষা কৰা।
পৰীক্ষাৰ প্ৰৱণতা
প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত ন্যাস প্ৰশ্নই সাধাৰণতে দুটা বা তিনি বাক্য আৰু দুটা বা তিনি সিদ্ধান্ত দিয়ে, আৰু বিকল্পবোৰে সোধা কেৱল সিদ্ধান্ত I অনুসৰণ কৰে, কেৱল II কৰে, দুয়োটা কৰে, নাইবা একো নকৰে। কিছুমান প্ৰশ্নকাকতত কেইবাটাও "some" সম্পৰ্ক থকা তিনিটা বাক্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু কিছুমানত "কোনটো সিদ্ধান্ত সম্ভৱ" দৰে সম্ভাৱনামূলক ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিষয়টো সম্পূৰ্ণৰূপে নিয়ম ভিত্তিক হোৱাৰ বাবে, চাৰিটা বাক্যৰ প্ৰকাৰ আৰু শৃংখল নিয়মত পাৰদৰ্শী প্ৰাৰ্থীয়ে এই প্ৰশ্নবোৰ কেইছেকেণ্ডত উত্তৰ দিব পাৰে আৰু বাস্তৱ জগতৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফান্দ এৰাই চলিব পাৰে।
পৰিহাৰ কৰিবলগীয়া সাধাৰণ ভুল
- সাধাৰণ জ্ঞান ব্যৱহাৰ নকৰিবা; অদ্ভুত লাগিলেও প্ৰতিটো বাক্য সত্য হিচাপে ধৰি লোৱা।
- "all A are B" য়ে "all B are A" ক বুজায় বুলি ধৰি নল'বা।
- কেৱল এটা চিত্ৰ নাআঁকিবা; এটা সিদ্ধান্ত নাকচ কৰাৰ আগতে বিকল্প বিন্যাস চেষ্টা কৰা।
- সম্ভৱনীয় শুনিবলৈ ভাল লাগিলেও এটা সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ নকৰিবা; ই অৱশ্যম্ভাৱে সত্য হ'ব লাগে।
- "some" দুয়ো দিশত কাম কৰে কিন্তু "all" নকৰে সেয়া পাহৰি নাযাবা।
এই বিষয়টো কেনেকৈ প্ৰস্তুতি কৰিব
চাৰিটা বাক্যৰ প্ৰকাৰ শিকি আৰু সিহঁতৰ ভেন চিত্ৰ স্বাভাৱিক নোহোৱালৈকে আঁকি আৰম্ভ কৰা। তাৰ পিছত অনুসিদ্ধান্তৰ নিয়ম শিকা, বিশেষকৈ শৃংখল নিয়ম আৰু নঞৰ্থক তথা বিশেষ প্ৰতিজ্ঞাৰ নিয়ম। ইয়াৰ পিছত অন্ততঃ বিশটা দুটা-বাক্যৰ প্ৰশ্ন সমাধান কৰা, তাৰ পিছত তিনি-বাক্য আৰু সম্ভাৱনামূলক প্ৰশ্নলৈ আগবাঢ়া। ভুল হোৱা প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ বাবে চিত্ৰ সাৱধানে পুনৰ আঁকি কোনটো নিয়ম আপুনি মিছ কৰিলে তাক টোকা কৰা। শেষত সময়ৰ সীমাৰ ভিতৰত পূৰ্বৰ প্ৰশ্নকাকত চেষ্টা কৰা যাতে যুক্তিটো শুদ্ধৰ লগতে দ্ৰুতও হয়।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
যুক্তিত ন্যাস কি?
ন্যাস হৈছে এটা যুক্তি বিষয় য'ত দুটামান বাক্য সত্য হিচাপে দিয়া হয় আৰু প্ৰাৰ্থীয়ে দিয়া সিদ্ধান্তবোৰৰ কোনটো যুক্তিসঙ্গতভাৱে অনুসৰণ কৰে সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগে, কেৱল দিয়া বাক্য ব্যৱহাৰ কৰি, সাধাৰণ জ্ঞান নহয়।
ন্যাসত চাৰিটা বাক্যৰ প্ৰকাৰ কি?
চাৰিটা মানক প্ৰকাৰ হ'ল All A are B, Some A are B, No A is B আৰু Some A are not B। প্ৰতিটো ন্যাস প্ৰশ্ন এই চাৰিটা ৰূপৰ সংমিশ্ৰণ।
ন্যাস দ্ৰুতভাৱে কেনেকৈ সমাধান কৰিম?
চাৰিটা বাক্যৰ প্ৰকাৰ আৰু শৃংখল নিয়ম শিকা, তাৰ পিছত এটা ভেন চিত্ৰ আঁকি প্ৰতিটো সিদ্ধান্ত পৰীক্ষা কৰা। অভ্যাসৰ জৰিয়তে আপুনি পূৰ্ণ চিত্ৰ নাআঁকাকৈ নিয়মেৰে সৰহভাগ বিকল্প নাকচ কৰিব পাৰিব।
এটা সিদ্ধান্ত সম্ভৱ হ'লেই বৈধ নে?
নহয়। এটা সিদ্ধান্ত তেতিয়াহে অনুসৰণ কৰে যেতিয়া ই শ্ৰেণীসমূহৰ প্ৰতিটো সম্ভৱ বিন্যাসত অৱশ্যম্ভাৱে সত্য। কেৱল সম্ভৱ এটা সিদ্ধান্ত অনুসৰণ নকৰে, যেতিয়ালৈ প্ৰশ্নই সম্ভৱ সিদ্ধান্ত নসোধে।
ন্যাস সমাধানৰ সময়ত সাধাৰণ বুদ্ধি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিম নে?
নোৱাৰি। সাধাৰণ বুদ্ধি আৰু সাধাৰণ জ্ঞান উপেক্ষা কৰিব লাগে। প্ৰতিটো বাক্য লিখাৰ দৰে সত্য হিচাপে ধৰি কেৱল পদবোৰৰ যুক্তিসঙ্গত সম্পৰ্কৰপৰা সিদ্ধান্ত নিৰ্ধাৰণ কৰা।