অনুচ্ছেদ ৩৭১B আৰু অসম চুক্তি: বিশেষ বিধান আৰু ইয়াৰ ৰূপায়ণ
ভাৰতৰ সাংবিধানিক ব্যৱস্থাত অসমৰ এক বিশেষ স্থান আছে কাৰণ সংবিধানতে কেৱল এই ৰাজ্যখনৰ বাবে বিশেষ বিধান সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। অনুচ্ছেদ ৩৭১B-য়ে জনজাতীয় অঞ্চলসমূহৰ বাবে অসম বিধানসভাৰ এটা বিশেষ সমিতি গঠন কৰে, আনহাতে ১৯৮৫ চনৰ অসম চুক্তি হৈছে ভাৰত চৰকাৰ, অসম চৰকাৰ আৰু অসম আন্দোলনৰ নেতাসকলৰ মাজত সম্পাদিত এক ৰাজনৈতিক চুক্তি যিয়ে সাংবিধানিক, আইনী আৰু প্ৰশাসনিক সুৰক্ষাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। এই দুয়োখন মিলি অসমত সংবিধানৰ সাধাৰণ বিধানত নথকা এক বিশেষ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে শাসন চলোৱাৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰে। এই বিষয়ত অনুচ্ছেদৰ পাঠ, চুক্তিৰ ধাৰাসমূহ আৰু ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ দীঘলীয়া কাহিনী একত্ৰিত কৰা হৈছে।
কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবে বিশেষ বিধান কিয় আছে
সংবিধানে সকলো ৰাজ্যক একে ধৰণে ব্যৱহাৰ নকৰে। একবিংশ অংশত অনুচ্ছেদ ৩৭১ৰ পৰা অনুচ্ছেদ ৩৭১J লৈকে এক শ্ৰেণীৰ অনুচ্ছেদ আছে যিয়ে নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্যৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থা কৰে। এই ব্যতিক্ৰমৰ কাৰণ হৈছে ইতিহাস, ভূগোল আৰু সামাজিক বৈচিত্ৰ্য। মহাৰাষ্ট্ৰ, গুজৰাট, নাগালেণ্ড, অসম, মণিপুৰ, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, চিক্কিম, মিজোৰাম, অৰুণাচল প্ৰদেশ, গোৱা, কৰ্ণাটক আৰু তেলেংগানাৰ দৰে ৰাজ্যক পিছপৰা অঞ্চল, জনজাতীয় জনসংখ্যা, আন্তৰ্জাতিক সীমা বা সুকীয়া সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ বাবে বিশেষ বিধান দিয়া হৈছে। অনুচ্ছেদ ৩৭১B তেনে এটা বিধান যি বিশেষভাৱে অসমৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে আৰু ৰাজ্যৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব তথা কল্যাণৰ সৈতে জড়িত।
অনুচ্ছেদ ৩৭১B: পাঠ আৰু অৰ্থ
অনুচ্ছেদ ৩৭১B ১৯৬৯ চনত সংবিধানত সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল। ই কয় যে অনুচ্ছেদ ৩৭১ত থকা যিকোনো কথাৰ সত্ত্বেও ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে আদেশৰ জৰিয়তে অসম বিধানসভাৰ এটা সমিতিৰ গঠন আৰু কাৰ্য্যৰ ব্যৱস্থা কৰিব পাৰে, যি অসমৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিধানসভা সদস্যসকলৰ সমন্বয়ে গঠিত হ’ব। সমিতিখন ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰা ধৰণে গঠিত হ’ব আৰু নিৰ্ধাৰিত কাৰ্য্য পালন কৰিব, কিন্তু ই কেৱল জনজাতীয় অঞ্চলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সদস্য আৰু নিৰ্ধাৰিত অন্যান্য সদস্যৰ সমন্বয়ে গঠিত হ’ব পাৰে। সমিতিখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে অসমৰ জনজাতীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ নিজৰ অঞ্চল, বিশেষকৈ পাহাৰীয়া জিলাসমূহৰ বিকাশত অধিক কণ্ঠস্বৰ প্ৰদান কৰা। মনত ৰখা প্ৰয়োজন যে অনুচ্ছেদ ৩৭১B-য়ে পৃথক আইনসভা সৃষ্টি নকৰে আৰু স্বায়ত্ত ৰাজ্য প্ৰদান নকৰে; ই বৰ্তমান বিধানসভাৰ ভিতৰত জনজাতীয় অঞ্চলৰ স্বাৰ্থ চোৱাচিতা কৰা এটা আভ্যন্তৰীণ সমিতি সৃষ্টি কৰে।
এই অনুচ্ছেদৰ অধীনত উল্লেখিত জনজাতীয় অঞ্চলসমূহ মূলতঃ আজিৰ কাৰ্বি আংলং আৰু ডিমা হাছাও স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ জিলা, লগতে বড়োলেণ্ড অঞ্চল। অনুচ্ছেদ ৩৭১B পাহাৰীয়া জিলাসমূহৰ বাবে ষষ্ঠ অনুসূচীৰ সৈতে আৰু সমতলৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ বাবে বিভিন্ন স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ ব্যৱস্থাৰ সৈতে একেলগে পঢ়িব লাগে। অসমৰ ৰাজ্যপালৰো এই অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনত বিশেষ দায়িত্ব থাকে, আৰু অনুচ্ছেদ ৩৭১B-ৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ আদেশে ব্যৱস্থাটোক কাৰ্য্যত ৰূপ দিয়ে।
১৯৮৫ চনৰ অসম চুক্তি
অসম চুক্তি ১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত নতুন দিল্লীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল। স্বাক্ষৰকাৰী আছিল সৰ্ব অসম ছাত্ৰ সন্থা (AASU), সৰ্ব অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদ (AAGSP), ভাৰত চৰকাৰ আৰু অসম চৰকাৰ। এই চুক্তিয়ে ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ অন্ত পেলাইছিল, যি বাংলাদেশৰ পৰা অহা বিদেশীসকলৰ বৃহৎ অনুপ্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে আৰম্ভ হৈছিল আৰু য’ত নেলী হত্যাকাণ্ড আৰু অসম বিধানসভা ঘেৰাও সংঘটিত হৈছিল। চুক্তিখন ইয়াৰ মূল ধাৰাসমূহৰ জৰিয়তে সৰ্বোত্তমভাৱে বুজিব পাৰি, যিবোৰ চাৰিটা মূল ভাগত বিভক্ত: বিদেশী প্ৰশ্ন, অৰ্থনৈতিক বিকাশ, সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক পৰিচয়, আৰু সাংবিধানিক সুৰক্ষা।
অসম চুক্তিৰ মূল ধাৰাসমূহ
- বিদেশী আৰু শেষ তাৰিখ: ১৯৬৬ চনৰ নিৰ্বাচনী তালিকা ১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ক ভিত্তি তাৰিখ হিচাপে ধৰা হৈছিল আৰু বিদেশী চিনাক্ত তথা বহিষ্কাৰৰ বাবে ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ক শেষ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ৰ আগতে অসমলৈ অহা ব্যক্তিসকলক নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব লাগিছিল; ১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ৰ পৰা ২৪ মাৰ্চ ১৯৭১ৰ ভিতৰত অহাসকলক নিৰ্বাচনী তালিকাৰ পৰা বাদ দি দহ বছৰৰ অপেক্ষাৰ পিছত নাগৰিকত্ব নিয়মীয়াকৰণ কৰিব লাগিছিল; আৰু ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ বা তাত পিছত অহাসকলক আইন অনুসৰি চিনাক্ত কৰি বহিষ্কাৰ কৰিব লাগিছিল।
- অৰ্থনৈতিক বিকাশ: ভাৰত চৰকাৰে বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ, জলসিঞ্চন, বিদ্যুৎ উৎপাদন আৰু ৰাজ্যৰ ঔদ্যোগিক ভিত্তি সবলীকৰণকে ধৰি অসমৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল।
- সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক পৰিচয়: অসমীয়া ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ সুৰক্ষা, লগতে বৰাক উপত্যকা আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ লোকসকলৰ সাংস্কৃতিক, সামাজিক আৰু ভাষিক পৰিচয় সুৰক্ষাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হৈছিল।
- সাংবিধানিক আৰু আইনী সুৰক্ষা: ৰাজ্যৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষাৰ বাবে উপযুক্ত সাংবিধানিক আৰু আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হৈছিল, যাৰ ফলত অনুচ্ছেদ ৩৭১Bৰ দৰে বিধান সন্নিৱিষ্ট হৈছিল আৰু স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদসমূহ সবল কৰা হৈছিল।
অসম চুক্তিৰ ৰূপায়ণ
চুক্তিৰ ৰূপায়ণ দীঘলীয়া আৰু বিতৰ্কিত প্ৰক্ৰিয়া হৈ আহিছে। ১৯৮৩ চনৰ অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী (ট্ৰাইবিউনেলৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ) আইনক ২০০৫ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সৰ্বানন্দ সোনোৱাল গোচৰত বাতিল কৰিছিল, যাৰ পিছত ১৯৪৬ চনৰ বিদেশী আইন চিনাক্তকৰণৰ মূল আহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়। অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী (NRC) উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অধীক্ষণত অধিকালিক কৰা হৈছিল আৰু চূড়ান্ত তালিকা ২০১৯ চনত প্ৰকাশিত হয়। ২০২০ চনৰ বড়ো চুক্তিয়ে বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল কাউন্সিলৰ নাম বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল ৰিজিয়নলৈ সলনি কৰি ইয়াৰ ক্ষমতা বঢ়াইছিল। অনুচ্ছেদ ৩৭১B সমিতি অসম বিধানসভাত এতিয়াও কাৰ্য্যৰত আছে, আৰু ৰাজ্যিক আইনৰ অধীনত সমতলৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ বাবে কেইবাখনো স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ গঠন কৰা হৈছে। এই ঘটনাসমূহে দেখুৱায় যে চুক্তিখন এটা একক ঘটনা নহয়, ই এক অব্যাহত প্ৰক্ৰিয়া।
প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্ব
অনুচ্ছেদ ৩৭১B আৰু অসম চুক্তিৰ প্ৰশ্ন ADRE, APSC, অসম আৰক্ষী, গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় আদি পৰীক্ষাত নিয়মীয়াকৈ আহে। পৰীক্ষকে চুক্তিৰ বছৰ, স্বাক্ষৰৰ তাৰিখ, ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ৰ শেষ তাৰিখ, চুক্তিৰ পক্ষসমূহ, ১৯৬৬ চনৰ নিৰ্বাচনী তালিকাৰ ভিত্তি তাৰিখ, নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইনৰ বছৰ আৰু NRC-ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ভূমিকা সোধে। অসম-নিৰ্দিষ্ট সাংবিধানিক বিধানসমূহ উচ্চ নম্বৰ দিয়া বিষয় হিচাপে গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই স্থিৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে ৰাজ্যৰ আধুনিক ইতিহাস একত্ৰিত কৰে।
এই বিষয়ৰ প্ৰস্তুতি কেনেকৈ কৰিব
- সমগ্ৰ বিষয়টো নিয়ন্ত্ৰণ কৰা দুটা তাৰিখ মনত ৰাখক: ১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ আৰু ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১।
- চুক্তি ১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত AASU, AAGSP, ভাৰত চৰকাৰ আৰু অসম চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হৈছিল বুলি মনত ৰাখক।
- চাৰিটা ধাৰাশ্ৰেণী শিকক: বিদেশী, অৰ্থনৈতিক বিকাশ, সাংস্কৃতিক পৰিচয় আৰু সাংবিধানিক সুৰক্ষা।
- অনুচ্ছেদ ৩৭১B ১৯৬৯ চনত সন্নিৱিষ্ট হৈছিল আৰু ই জনজাতীয় অঞ্চলৰ বাবে অসম বিধানসভাৰ এটা সমিতিৰ সৈতে জড়িত বুলি টুকি ল’ব।
- চুক্তিক সৰ্বানন্দ সোনোৱাল ৰায়দান, NRC আৰু বড়ো চুক্তিৰ দৰে পৰৱৰ্তী ঘটনাৰ সৈতে সংযোগ কৰক।
- এই পৃষ্ঠাৰ পঁচিশখন প্ৰশ্ন অনুশীলন কৰক আৰু FAQ উত্তৰসমূহ পুনৰালোচনা কৰক।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- অসম চুক্তিৰ শেষ তাৰিখ ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১, আনহাতে ২০১৯ চনৰ নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইনৰ শেষ তাৰিখ ৩১ ডিচেম্বৰ ২০১৪। দুয়োটাক লগুৱাই নিদিব।
- অনুচ্ছেদ ৩৭১B-য়ে ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এটা সমিতি সৃষ্টি কৰে, পৃথক স্বায়ত্ত ৰাজ্য নহয়।
- অসম চুক্তি ১৯৮৫ চনত স্বাক্ষৰিত হৈছিল, ১৯৮৩ বা ১৯৭৯ চনত নহয়।
- IMDT আইনক উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০০৫ চনত বাতিল কৰিছিল; তাৰ পিছত বিদেশী আইন প্ৰযোজ্য আইন হৈছিল।
- অনুচ্ছেদ ৩৭১B ষষ্ঠ অনুসূচীৰ পৰা পৃথক, যদিও দুয়োটাই জনজাতীয় স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰে।
সাধু সোধা প্ৰশ্ন
অসম চুক্তি কেতিয়া আৰু কাৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হৈছিল?
অসম চুক্তি ১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত নতুন দিল্লীত সৰ্ব অসম ছাত্ৰ সন্থা (AASU) আৰু সৰ্ব অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদ (AAGSP)ৰ এফালে আৰু ভাৰত চৰকাৰ তথা অসম চৰকাৰৰ আনফালে স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ই অসম আন্দোলনৰ অন্ত পেলাইছিল আৰু বিদেশী প্ৰশ্ন, অৰ্থনৈতিক বিকাশ, সাংস্কৃতিক সুৰক্ষা আৰু সাংবিধানিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত এক নিষ্পত্তি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।
অসম চুক্তিয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰা শেষ তাৰিখ কি?
অসম চুক্তিয়ে অসমত বিদেশী চিনাক্ত আৰু বহিষ্কাৰৰ বাবে ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ক শেষ তাৰিখ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। সেই তাৰিখৰ আগতে প্ৰৱেশ কৰা ব্যক্তিসকলক চুক্তিৰ চৰ্ত অনুসৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিছিল, আনহাতে সেই তাৰিখ বা তাত পিছত প্ৰৱেশ কৰাসকলক চিনাক্ত কৰি বহিষ্কাৰ কৰিব লাগিছিল। পূৰ্বৰ প্ৰৱেশকাৰী চিনাক্তৰ বাবে ১৯৬৬ চনৰ নিৰ্বাচনী তালিকা ভিত্তি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
অনুচ্ছেদ ৩৭১B-য়ে অসমৰ বাবে কি বিধান দিয়ে?
১৯৬৯ চনত সন্নিৱিষ্ট অনুচ্ছেদ ৩৭১B-য়ে ৰাষ্ট্ৰপতিক আদেশৰ জৰিয়তে অসমৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহৰ পৰা নিৰ্বাচিত সদস্যসকলৰ সমন্বয়ে গঠিত অসম বিধানসভাৰ এটা সমিতিৰ গঠন আৰু কাৰ্য্যৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ ক্ষমতা দিয়ে। সমিতিখনে জনজাতীয় অঞ্চলসমূহক বিশেষ কণ্ঠস্বৰ দিয়ে আৰু পৃথক আইনসভা বা স্বায়ত্ত ৰাজ্য সৃষ্টি নকৰে।
অসম চুক্তি কেনেকৈ ৰূপায়ণ কৰা হৈছে?
ৰূপায়ণ কেইবাটাও ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে হৈছে: ১৯৮৩ চনৰ অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী (ট্ৰাইবিউনেলৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ) আইন, যি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০০৫ চনত বাতিল কৰিছিল; ১৯৪৬ চনৰ বিদেশী আইনৰ ব্যৱহাৰ; উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অধীক্ষণত ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জীৰ অধিকালন; আৰু অনুচ্ছেদ ৩৭১B তথা ২০২০ চনৰ বড়ো চুক্তিৰ দৰে সাংবিধানিক আৰু প্ৰশাসনিক পদক্ষেপ, যিয়ে বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল ৰিজিয়ন সৃষ্টি কৰিছিল।
পৰীক্ষাৰ বাবে অসম চুক্তি কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
অসম চুক্তি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই আধুনিক অসমীয়া ইতিহাসক সাংবিধানিক বিধান আৰু নাগৰিকত্ব আইনৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ADRE, APSC আৰু অসম আৰক্ষীৰ প্ৰশ্নপত্ৰই ইয়াৰ তাৰিখ, স্বাক্ষৰকাৰী, ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ৰ শেষ তাৰিখ আৰু NRC তথা স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ জৰিয়তে ইয়াৰ ৰূপায়ণ সোধে। সেয়ে ই সাধাৰণ অধ্যয়ন আৰু অসম-নিৰ্দিষ্ট প্ৰশ্নপত্ৰ দুয়োটাৰ বাবে উচ্চ মূল্যৰ বিষয়।