পৰৱৰ্তী মোগল আৰু আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ উত্থান — প্ৰশ্নোত্তৰ

পিছৰ মুঘল সম্ৰাটসকল, সাম্ৰাজ্যৰ অৱনতি, আৰু বংগ, অৱধ আৰু হায়দৰাবাদ আদি আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ উত্থান।

51 Questions with Answers

পিছৰ মুঘল সম্ৰাটসকলৰ ভিতৰত প্ৰথমজন কোন আছিল?
Q1. Who was the first of the later Mughal emperors?
বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম (মুয়াজ্জাম), যিয়ে খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭০৭ চনত ঔৰংজেৱৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল।
Answer: Bahadur Shah I (Muazzam), who succeeded Aurangzeb in 1707 AD.
বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম আন কোন নামে জনাজাত আছিল?
Q2. Who was Bahadur Shah I also known as?
শ্বাহ আলম প্ৰথম।
Answer: Shah Alam I.
শেষ মুঘল সম্ৰাট কোন আছিল?
Q3. Who was the last Mughal emperor?
বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয় (জাফৰ), যাক ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত ব্ৰিটিছে নিৰ্বাসিত কৰিছিল।
Answer: Bahadur Shah II (Zafar), who was exiled by the British after the Revolt of 1857.
খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৩৯ চনত নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণৰ সময়ত মুঘল সম্ৰাট কোন আছিল?
Q4. Who was the Mughal emperor at the time of Nadir Shah's invasion in 1739 AD?
মহম্মদ শ্বাহ (ৰংগিলা)।
Answer: Muhammad Shah (Rangila).
কোন মুঘল সম্ৰাট কবি আছিল আৰু 'চুলাইমান' ছদ্মনাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল?
Q5. Which Mughal emperor was a poet and used the pen name 'Sulaiman'?
বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম, যিয়ে 'শ্বাহ আলম' ছদ্মনাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
Answer: Bahadur Shah I, who used the pen name 'Shah Alam'.
ব্ৰিটিছসকলক সূৰাটত কুঠি স্থাপনৰ অনুমতি দিয়া মুঘল সম্ৰাট কোন আছিল?
Q6. Who was the Mughal emperor who allowed the British to establish a factory at Surat?
জাহাঙ্গীৰে খ্ৰীষ্টাব্দ ১৬১২ চনত সূৰাটত ইংৰাজসকলক বাণিজ্যিক অধিকাৰ দিছিল।
Answer: Jahangir granted the English trading rights at Surat in 1612 AD.
হায়দৰাবাদ (দাক্ষিণাত্য) ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q7. Who was the founder of the state of Hyderabad (Deccan)?
নিজাম-উল-মুল্ক আছফ জাহ প্ৰথম (চিন কিলিচ খান)।
Answer: Nizam-ul-Mulk Asaf Jah I (Chin Qilich Khan).
অৱধ (উধ) স্বাধীন ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q8. Who was the founder of the independent state of Awadh (Oudh)?
ছাদাত খান (বুৰহান-উল-মুল্ক)।
Answer: Saadat Khan (Burhan-ul-Mulk).
বংগৰ স্বাধীন নৱাবী কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q9. Who was the founder of the independent Nawabi of Bengal?
মুৰ্শিদ কুলি খানে (মহম্মদ হাদী)।
Answer: Murshid Quli Khan (Muhammad Hadi).
মুৰ্শিদ কুলি খানৰ অধীনত বংগৰ নৱাবসকলৰ ৰাজধানী কোনখন নগৰী আছিল?
Q10. Which city was the capital of the Nawabs of Bengal under Murshid Quli Khan?
মুৰ্শিদাবাদ।
Answer: Murshidabad.
বংগৰ শেষ স্বাধীন নৱাব কোন আছিল?
Q11. Who was the last independent Nawab of Bengal?
চিৰাজ-উদ-দৌলা।
Answer: Siraj-ud-daula.
খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৫৭ চনত পলাশী যুদ্ধত ৰবাৰ্ট ক্লাইভে পৰাস্ত কৰা বংগৰ নৱাব কোন আছিল?
Q12. Which Nawab of Bengal was defeated by Robert Clive at the battle of Plassey in 1757?
চিৰাজ-উদ-দৌলা।
Answer: Siraj-ud-daula.
হায়দৰ আলীৰ অধীনত মাইচোৰ ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা/উন্নত কৰিছিল?
Q13. Who founded the state of Mysore under Haidar Ali?
হায়দৰ আলী, মাইচোৰ সেনাবাহিনীৰ এজন সৈনিক যি ক্ষমতালৈ উঠিছিল।
Answer: Haidar Ali, a soldier of the Mysore army who rose to power.
হায়দৰ আলীৰ পুতেক কোন আছিল?
Q14. Who was the son of Haidar Ali?
টিপু চুলতান।
Answer: Tipu Sultan.
মৰাঠাসকলৰ হাতত মৃত্যু হোৱা ব্ৰিটিছ সেনাপতি কোন আছিল?
Q15. Which British general died at the hands of the Marathas?
জেনেৰেল গড্ডাৰ্ড; এই প্ৰশ্ন ৱাদগাঁও যুদ্ধলৈ ইঙ্গিত কৰে।
Answer: General Goddard and later officers; the question refers to the battle of Wadgaon.
১৮ শতিকাত প্ৰধান শক্তি হৈ উঠা পঞ্জাবৰ শাসক কোন আছিল?
Q16. Who was the ruler of the Punjab who became a major power in the 18th century?
শিখ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাহাৰাজা ৰঞ্জিত সিংহ।
Answer: Maharaja Ranjit Singh, the founder of the Sikh empire.
শিখ মিচলসমূহৰ প্ৰথম শাসক কোন আছিল?
Q17. Who was the first ruler of the Sikh misls?
মিচলসমূহ বিভিন্ন নেতা (মিচলদাৰ)ৰ নেতৃত্বত শিখ দলসমূহৰ সংঘ আছিল।
Answer: The misls were a confederacy of Sikh bands led by various chiefs (misldars).
১৮ শতিকাত কাশ্মীৰৰ স্বাধীন ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q18. Who established the independent kingdom of Kashmir in the 18th century?
খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৫২ চনত আহমদ শ্বাহ আব্দালীৰ অধীনত কাশ্মীৰ আফগান শাসনলৈ আহিছিল।
Answer: Kashmir came under Afghan rule in 1752 AD under Ahmad Shah Abdali.
দুৰৰানী (আফগান) সাম্ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q19. Who was the founder of the Durrani (Afghan) empire?
আহমদ শ্বাহ আব্দালী (দুৰৰানী)।
Answer: Ahmad Shah Abdali (Durrani).
কোন মুঘল সম্ৰাট উদাৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ বাবে জনাজাত?
Q20. Which Mughal emperor is known for his liberal religious policy?
আকবৰ।
Answer: Akbar.
নিম্নলিখিত কোনটো মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ অৱনতিৰ অন্যতম কাৰণ আছিল?
Q21. Which of the following was a great factor in the decline of the Mughal empire?
জাগীৰদাৰী সংকট, সেনাবাহিনীৰ দুৰ্বলতা আৰু বিদেশী আক্ৰমণ।
Answer: The Jagirdari crisis, the weakening of the army, and foreign invasions.
মৰাঠাসকলে ক্ষমতাচ্যুত কৰি পুনৰ স্থাপন কৰা মুঘল সম্ৰাট কোন আছিল?
Q22. Who was the Mughal emperor who was deposed by the Marathas and restored by them?
শ্বাহ আলম দ্বিতীয়ক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৭১ চনত মৰাঠাসকলে সিংহাসনত পুনৰ স্থাপন কৰিছিল।
Answer: Shah Alam II was restored to the throne by the Marathas in 1771 AD.
ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বংগৰ ৰাজস্ব সংগ্ৰহৰ অনুমতি দিয়া মুঘল সম্ৰাট কোন আছিল?
Q23. Which Mughal emperor allowed the East India Company to collect revenue of Bengal?
শ্বাহ আলম দ্বিতীয়, খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৬৫ চনত বংগৰ দিৱানি প্ৰদানৰ জৰিয়তে।
Answer: Shah Alam II, through the grant of the Diwani of Bengal in 1765 AD.
বক্সাৰত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি থকা অৱধৰ নৱাব কোন আছিল?
Q24. Who was the Nawab of Awadh who fought against the British at Buxar?
শুজা-উদ-দৌলা।
Answer: Shuja-ud-daula.
কোন চুক্তিয়ে বংগৰ দিৱানি ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰিছিল?
Q25. Which treaty gave the Diwani of Bengal to the British?
আলাহাবাদ চুক্তি (খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৬৫ চন), শ্বাহ আলম দ্বিতীয় আৰু শুজা-উদ-দৌলাৰ সৈতে।
Answer: The treaty of Allahabad (1765 AD), with Shah Alam II and Shuja-ud-daula.
ভৰতপুৰৰ জাত ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q26. Who was the founder of the Jat state of Bharatpur?
বাদন সিংহই, যাৰ পিছত চুৰজ মালে শাসন কৰিছিল।
Answer: Badn Singh, who was succeeded by Suraj Mal.
আগ্ৰা দুৰ্গ দখল কৰা ভৰতপুৰৰ বিখ্যাত জাত শাসক কোন আছিল?
Q27. Who was the famous Jat ruler of Bharatpur who captured Agra fort?
চুৰজ মাল।
Answer: Suraj Mal.
ৰামপুৰ স্বাধীন ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q28. Who founded the independent state of Rampur?
ফজল আলী খানে (ৰোহিলা প্ৰধান)।
Answer: Fazl Ali Khan (Rohilla chief).
১৮ শতিকাত ৰোহিলা ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q29. Who was the founder of the Rohilla state in the 18th century?
আলী মহম্মদ খানে।
Answer: Ali Muhammad Khan.
দক্ষিণ ভাৰতৰ কোন ৰাজ্য ৱোদেয়াৰ বংশে শাসন কৰিছিল?
Q30. Which state in South India was ruled by the Wodeyar dynasty?
মাইচোৰ।
Answer: Mysore.
ত্ৰাভাঙ্কৰ ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q31. Who was the founder of the Travancore state?
মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই।
Answer: Marthanda Varma.
ইংৰাজসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি থকা ত্ৰাভাঙ্কৰ শাসক কোন আছিল?
Q32. Which ruler of Travancore fought against the English?
মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাম বৰ্মা।
Answer: Marthanda Varma and his successor Rama Varma.
১৮ শতিকাত সিন্ধু স্বাধীন ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q33. Who founded the independent state of Sindh in the 18th century?
সিন্ধুৰ কালহোৰা বংশই।
Answer: The Kalhora dynasty of Sindh.
আফগানসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি থকা সিন্ধুৰ কালহোৰা বংশৰ শাসক কোন আছিল?
Q34. Who was the ruler of the Kalhora dynasty of Sindh who fought the Afghans?
নুৰ মহম্মদ কালহোৰা।
Answer: Noor Mohammad Kalhora.
মধ্য ভাৰতৰ কোন ৰাজ্য ভোঁচলে পৰিয়ালে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q35. Which state in central India was founded by the Bhonsle family?
নাগপুৰ (ৰাঘুজী ভোঁচলৰ অধীনত)।
Answer: Nagpur (under Raghuji Bhonsle).
চিকিমলৈ নিজৰ শক্তি বিস্তাৰ কৰা নেপালৰ শাসক কোন আছিল?
Q36. Who was the ruler of Nepal who extended its power to Sikkim?
আধুনিক নেপালৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পৃথ্বী নাৰায়ণ শ্বাহ।
Answer: Prithvi Narayan Shah, the founder of modern Nepal.
নেপালৰ গোৰ্খা ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q37. Who was the founder of the Gorkha state in Nepal?
পৃথ্বী নাৰায়ণ শ্বাহে।
Answer: Prithvi Narayan Shah.
বংগৰ কোন নৱাবে কলিকতাৰ জমিদাৰী ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰিছিল?
Q38. Which Nawab of Bengal granted the zamindari of Calcutta to the British?
ই আগতে প্ৰদান কৰা হৈছিল; কোম্পানীয়ে ফৰুখচিয়াৰৰ ফৰমানৰ জৰিয়তে মুঘল সম্ৰাটৰ পৰা লাভ কৰিছিল।
Answer: It was granted earlier; the company obtained it from the Mughal emperor via Farrukhsiyar's farman.
ব্ৰিটিছ সংৰক্ষণলৈ অহা অৱধৰ প্ৰথম নৱাব কোন আছিল?
Q39. Who was the first Nawab of Awadh to come under British protection?
শুজা-উদ-দৌলা, যিয়ে খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৬৫ চনত আলাহাবাদ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছিল।
Answer: Shuja-ud-daula, who signed the treaty of Allahabad in 1765 AD.
খ্ৰীষ্টাব্দ ১৮৫৬ চনত ব্ৰিটিছে ক্ষমতাচ্যুত কৰা অৱধৰ শাসক কোন আছিল?
Q40. Who was the ruler of Awadh who was deposed by the British in 1856 AD?
ৱাজিদ আলী শ্বাহ।
Answer: Wajid Ali Shah.
নিম্নলিখিত কোনটো আঞ্চলিক ৰাজ্য পূৰ্বৰ মুঘল অভিজাতে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q41. Which of the following regional states was founded by a former Mughal noble?
অৱধ, ছাদাত খানে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, আৰু হায়দৰাবাদ, আছফ জাহে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
Answer: Awadh, founded by Saadat Khan, and Hyderabad, founded by Asaf Jah.
নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণৰ ফলত মুঘল ভঁৰালৰ অৱস্থা কেনেকুৱা হৈছিল?
Q42. What was the result of Nadir Shah's invasion on the Mughal treasury?
মুঘল ভঁৰাল লুট হৈছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল বিখ্যাত ময়ূৰ সিংহাসন আৰু কোহিনুৰ হীৰা।
Answer: The Mughal treasury was plundered, including the famous Peacock Throne and the Kohinoor diamond.
লাহোৰ দখল কৰি তাত ৰাজধানী স্থাপন কৰা শিখ শাসক কোন আছিল?
Q43. Which Sikh ruler captured Lahore and established his capital there?
মাহাৰাজা ৰঞ্জিত সিংহ।
Answer: Maharaja Ranjit Singh.
শিখ খালছা কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q44. Who was the founder of the Sikh Khalsa?
গুৰু গোবিন্দ সিংহ।
Answer: Guru Gobind Singh.
আলী বৰ্দি খানৰ জীয়েকৰ পুতেক কোন বংগ নৱাব আছিল?
Q45. Which Nawab of Bengal was the son of Ali Vardi Khan's daughter?
চিৰাজ-উদ-দৌলা।
Answer: Siraj-ud-daula.
আলী বৰ্দি খান কোন আছিল?
Q46. Who was Ali Vardi Khan?
মৰাঠা আক্ৰমণৰ পৰা প্ৰদেশ ৰক্ষা কৰা বংগৰ নৱাব।
Answer: The Nawab of Bengal who defended the province against the Maratha raids.
উজিৰ গাজী-উদ-দিনে ক্ষমতাচ্যুত আৰু অন্ধ কৰা মুঘল সম্ৰাট কোন আছিল?
Q47. Who was the Mughal emperor who was deposed and blinded by the Vazir Ghazi-ud-din?
মহম্মদ শ্বাহৰ পুতেক আহমদ শ্বাহ।
Answer: Ahmad Shah, son of Muhammad Shah.
যোধপুৰ ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q48. Who founded the state of Jodhpur?
ৰাও জোধাই, যিয়ে যোধপুৰ নগৰী আৰু মেহৰানগড় দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।
Answer: Rao Jodha, who built the city of Jodhpur and the Mehrangarh fort.
মাহাৰাজা ছাৱাই জয় সিংহ দ্বিতীয়ই কোন ৰাজ্য শাসন কৰিছিল?
Q49. Which state was ruled by Maharaja Sawai Jai Singh II?
জয়পুৰ (আম্বেৰ)।
Answer: Jaipur (Amber).
ছাৱাই জয় সিংহ দ্বিতীয় কোন আছিল?
Q50. Who was Sawai Jai Singh II?
আম্বেৰৰ ৰাজপুত শাসক, যিয়ে জয়পুৰ নগৰী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু মহান জ্যোতিষবিদ আছিল।
Answer: The Rajput ruler of Amber who founded the city of Jaipur and was a great astronomer.
বেৰাৰত মৰাঠা সংঘৰ 'ভোঁচলে' ৰাজ্য কে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
Q51. Who was the founder of the Maratha confederacy's 'Bhonsle' state in Berar?
ৰাঘুজী ভোঁচলে দ্বিতীয়ই।
Answer: Raghuji Bhonsle II.

পৰৱৰ্তী মোগল আৰু আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ বিষয়ে

১৭০৭ চনত আউৰঙ্গজেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অৱক্ষয় আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁৰ পিছত যিসকল সম্ৰাট আহিছিল তেওঁলোকক পৰৱৰ্তী মোগল বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোক দুৰ্বল আছিল, আৰু প্ৰকৃত ক্ষমতা অভিজাত, মন্ত্ৰী আৰু আঞ্চলিক ৰাজ্যপালসকলৰ হাতলৈ গৈছিল। বহু প্ৰদেশ পৃথক হৈ স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্য হৈ পৰিছিল, যিবোৰক আঞ্চলিক ৰাজ্য বা উত্তৰাধিকাৰী ৰাজ্য বুলি কোৱা হয়।

পৰৱৰ্তী মোগল সম্ৰাটসকল

  • বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম (১৭০৭–১৭১২): শ্বাহ আলম প্ৰথম বুলিও জনা যায়; ৰাজপুত আৰু মাৰাঠাসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
  • জাহান্দৰ শ্বাহ (১৭১২–১৭১৩): অভিজাতসকলৰ হাতৰ পুতলা।
  • ফৰ্ৰুখচিয়াৰ (১৭১৩–১৭১৯): ছৈয়দ ভাতৃদ্বয়ৰ দ্বাৰা সিংহাসনত অধিষ্ঠিত।
  • মুহাম্মদ শ্বাহ (১৭১৯–১৭৪৮): ৰংগীলা নামেৰে পৰিচিত; ছৈয়দ ভাতৃদ্বয়ৰ উত্থান আৰু নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণ দেখিছিল।
  • আহমদ শ্বাহ, আলমগীৰ দ্বিতীয়, শ্বাহ আলম দ্বিতীয়, আকবৰ দ্বিতীয় আৰু বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয়: শেষ মোগল, ১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা পদচ্যুত।

মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অৱক্ষয়ৰ কাৰণ

  • দুৰ্বল আৰু অদক্ষ পৰৱৰ্তী মোগলসকলে সাম্ৰাজ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা নাছিল।
  • ৰাজকুমাৰসকলৰ মাজত উত্তৰাধিকাৰ যুদ্ধ, যিয়ে সিংহাসন দুৰ্বল কৰিছিল।
  • শক্তিশালী অভিজাতসকলৰ উত্থান আৰু গোটতন্ত্ৰ (ছৈয়দ ভাতৃদ্বয়, তুৰাণী আৰু ইৰাণী গোট)।
  • ধৰ্মীয় অসহিষ্ণুতা আৰু জাত, শিখ, সতনামী আৰু মাৰাঠাসকলৰ বিদ্ৰোহ।
  • অৰ্থনৈতিক দুৰ্বলতা, অত্যধিক কৰ আৰু জাগিৰদাৰী তথা মনচবদাৰী ব্যৱস্থাৰ সংকট।
  • নাদিৰ শ্বাহ (১৭৩৯) আৰু আহমদ শ্বাহ আব্দালীৰ বিদেশী আক্ৰমণ।
  • মাৰাঠাসকলৰ উত্থান আৰু ক্ৰমে ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন।

নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণ (১৭৩৯)

১৭৩৯ চনত পাৰস্যৰ শাসক নাদিৰ শ্বাহে ভাৰত আক্ৰমণ কৰি কৰ্নাল যুদ্ধত মোগল সম্ৰাট মুহাম্মদ শ্বাহক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁ দিল্লী দখল কৰি বিখ্যাত ময়ুৰ সিংহাসন আৰু কোহ-ই-নূৰ হীৰা লৈ গৈছিল, আৰু মোগল প্ৰতিষ্ঠাক মাৰাত্মক আঘাত দিছিল। এই আক্ৰমণে গোটেই ভাৰতৰ আগত সাম্ৰাজ্যৰ দুৰ্বলতা প্ৰকাশ কৰিছিল।

আঞ্চলিক (উত্তৰাধিকাৰী) ৰাজ্যসমূহ

কেন্দ্ৰীয় কৰ্তৃত্ব ভাঙি পৰাৰ লগে লগে উচ্চাকাংক্ষী ৰাজ্যপালসকলে নিজৰ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এইবোৰক আঞ্চলিক বা উত্তৰাধিকাৰী ৰাজ্য বুলি কোৱা হয়:

  • বংগ: মুৰ্শিদ কুলী খান, শ্বুজা-উদ-দিন, আলিবৰ্দি খান আৰু ছিৰাজ-উদ-দৌলা।
  • অৱধ: ছাদাত খান (বুৰহান-উল-মুল্ক) আৰু সফদৰজং।
  • হায়দৰাবাদ: নিজাম-উল-মুল্ক আচাফ জাহ।
  • মহীশূৰ: হায়দৰ আলী আৰু টিপু চুলতান।
  • পাঞ্জাব: শিখসকল, পিছত ৰণজিৎ সিংৰ অধীনত।
  • ৰোহিলখণ্ড, ৰাজপুত ৰাজ্য, মাৰাঠাসকল আৰু অন্য।

পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ কালানুক্ৰম

  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭০৭: আউৰঙ্গজেৱৰ মৃত্যু; বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম সম্ৰাট হয়।
  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭১৩–১৭১৯: ছৈয়দ ভাতৃদ্বয়ে দৰবাৰত প্ৰভুত্ব কৰে।
  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৩৯: নাদিৰ শ্বাহ ভাৰত আক্ৰমণ কৰে; কৰ্নাল যুদ্ধ; দিল্লী লুণ্ঠন।
  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৪৮: মুহাম্মদ শ্বাহৰ মৃত্যু।
  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৬১: তৃতীয় পানিপথ যুদ্ধ; আহমদ শ্বাহ আব্দালীয়ে মাৰাঠাসকলক পৰাস্ত কৰে।
  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৮৫৭: ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ; বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয় প্ৰতীকী নেতা।
  • খ্ৰীষ্টাব্দ ১৮৫৮: বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয় পদচ্যুত; মোগল সাম্ৰাজ্য আনুষ্ঠানিকভাৱে অন্ত।

পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ মূল তথ্য (দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বুলেট)

  • শেষ মহান মোগল সম্ৰাট: আউৰঙ্গজেৱ (১৭০৭ চনত মৃত্যু)।
  • পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ প্ৰথম: বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম।
  • নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণৰ সময়ৰ মোগল সম্ৰাট: মুহাম্মদ শ্বাহ (ৰংগীলা)।
  • কৰ্নাল যুদ্ধ: খ্ৰীষ্টাব্দ ১৭৩৯।
  • নাদিৰ শ্বাহে লৈ গৈছিল: ময়ুৰ সিংহাসন আৰু কোহ-ই-নূৰ।
  • বংগৰ স্বতন্ত্ৰ শাসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক: মুৰ্শিদ কুলী খান।
  • অৱধৰ প্ৰতিষ্ঠাপক: ছাদাত খান (বুৰহান-উল-মুল্ক)।
  • হায়দৰাবাদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক: নিজাম-উল-মুল্ক আচাফ জাহ।
  • মহীশূৰৰ বিখ্যাত শাসক: হায়দৰ আলী আৰু টিপু চুলতান।
  • শেষ মোগল সম্ৰাট: বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয় (১৮৫৮ চনত পদচ্যুত)।

গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি আৰু পৰিভাষা

  • বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম: প্ৰথম পৰৱৰ্তী মোগল; ৰাজপুত আৰু মাৰাঠাসকলক মিলাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
  • ছৈয়দ ভাতৃদ্বয়: আব্দুল্লাহ খান আৰু হুছেইন আলী; শক্তিশালী ৰাজনিৰ্মাতা।
  • মুহাম্মদ শ্বাহ: কৰ্নালত পৰাস্ত সম্ৰাট; ৰংগীলা নামেৰে পৰিচিত।
  • নাদিৰ শ্বাহ: ১৭৩৯ চনৰ পাৰস্য আক্ৰমণকাৰী।
  • আহমদ শ্বাহ আব্দালী: পানিপথ (১৭৬১)ত জয়ী আফগান আক্ৰমণকাৰী।
  • মুৰ্শিদ কুলী খান: বংগক প্ৰায় স্বতন্ত্ৰ কৰিছিল।
  • ছাদাত খান: অৱধ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
  • নিজাম-উল-মুল্ক: হায়দৰাবাদ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
  • জাগিৰদাৰী আৰু মনচবদাৰী: মোগল ভূমি-ৰাজস্ব আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা যাৰ সংকটে সাম্ৰাজ্য দুৰ্বল কৰিছিল।
  • উত্তৰাধিকাৰী ৰাজ্য: মোগল অৱক্ষয়ৰ পিছত উত্থিত আঞ্চলিক ৰাজ্য।

প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত এই বিষয় কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ

সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহ: শেষ মহান মোগল সম্ৰাট কোন আছিল? (আউৰঙ্গজেৱ।) পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ প্ৰথম কোন আছিল? (বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম।) ১৭৩৯ চনত ভাৰতত কোনে আক্ৰমণ কৰিছিল? (নাদিৰ শ্বাহ।) নাদিৰ শ্বাহে কোন যুদ্ধ জয় কৰিছিল? (কৰ্নাল যুদ্ধ।) হায়দৰাবাদ কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল? (নিজাম-উল-মুল্ক আচাফ জাহ।) শেষ মোগল সম্ৰাট কোন আছিল? (বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয়।) এটা সাধাৰণ ফান্দ: নাদিৰ শ্বাহ (১৭৩৯) আৰু আহমদ শ্বাহ আব্দালী (১৭৬১) মিলাই পেলোৱা, আৰু বংগ, অৱধ আৰু হায়দৰাবাদৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল সলনি কৰা।

এই বিষয়ৰ প্ৰস্তুতি কেনেকৈ কৰিব

  1. পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ ক্ৰম শিকক। বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম, জাহান্দৰ শ্বাহ, ফৰ্ৰুখচিয়াৰ আৰু মুহাম্মদ শ্বাহ।
  2. অৱক্ষয়ৰ কাৰণ শিকক। দুৰ্বল সম্ৰাট, গোটতন্ত্ৰ, বিদ্ৰোহ, অৰ্থনীতি আৰু আক্ৰমণ।
  3. নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণ (১৭৩৯) শিকক। কৰ্নাল, দিল্লী, ময়ুৰ সিংহাসন আৰু কোহ-ই-নূৰ।
  4. আঞ্চলিক ৰাজ্য আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতিষ্ঠাপক শিকক। বংগ, অৱধ, হায়দৰাবাদ আৰু মহীশূৰ।
  5. সাম্ৰাজ্যৰ অন্ত শিকক। ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ আৰু ১৮৫৮ চনত বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয়ৰ পদচ্যুতি।

সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ

  • নাদিৰ শ্বাহে ১৭৩৯ চনত আক্ৰমণ কৰিছিল; আহমদ শ্বাহ আব্দালীয়ে ১৭৬১ চনত পানিপথত জয়ী হৈছিল।
  • নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণৰ সময়ত মুহাম্মদ শ্বাহ সম্ৰাট আছিল, বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম নহয়।
  • মুৰ্শিদ কুলী খানে বংগৰ স্বতন্ত্ৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, অৱধ নহয়।
  • ছাদাত খানে অৱধ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল; নিজাম-উল-মুল্কে হায়দৰাবাদ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
  • শেষ মোগল আছিল বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয় (বাহাদুৰ শ্বাহ জাফৰ), বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম নহয়।

সাধু সোধা প্ৰশ্ন

পৰৱৰ্তী মোগলসকল কোন আছিল আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অৱক্ষয় কিয় হৈছিল?

পৰৱৰ্তী মোগলসকল আছিল ১৭০৭ চনত আউৰঙ্গজেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত শাসন কৰা দুৰ্বল সম্ৰাট। দুৰ্বল শাসক, উত্তৰাধিকাৰ যুদ্ধ, শক্তিশালী অভিজাত আৰু গোটৰ উত্থান, ধৰ্মীয় অসহিষ্ণুতা, অৰ্থনৈতিক দুৰ্বলতা আৰু জাগিৰদাৰী সংকট, আৰু নাদিৰ শ্বাহ তথা আহমদ শ্বাহ আব্দালীৰ দৰে বিদেশী আক্ৰমণৰ বাবে সাম্ৰাজ্যৰ অৱক্ষয় হৈছিল।

পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ প্ৰথম কোন আছিল?

বাহাদুৰ শ্বাহ প্ৰথম, যাক শ্বাহ আলম প্ৰথম বুলিও কোৱা হয়, পৰৱৰ্তী মোগলসকলৰ প্ৰথম আছিল। তেওঁ ১৭০৭ চনৰ পৰা ১৭১২ চনলৈ শাসন কৰিছিল আৰু ৰাজপুত তথা মাৰাঠাসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।

১৭৩৯ চনৰ নাদিৰ শ্বাহৰ আক্ৰমণৰ ফলাফল কি আছিল?

নাদিৰ শ্বাহে ১৭৩৯ চনত কৰ্নাল যুদ্ধত মুহাম্মদ শ্বাহক পৰাস্ত কৰি দিল্লী দখল কৰিছিল আৰু ময়ুৰ সিংহাসন তথা কোহ-ই-নূৰ হীৰা লৈ গৈছিল। এই আক্ৰমণে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা নষ্ট কৰি ইয়াৰ দুৰ্বলতা প্ৰকাশ কৰিছিল।

প্ৰধান আঞ্চলিক (উত্তৰাধিকাৰী) ৰাজ্য আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতিষ্ঠাপকৰ নাম লিখা।

বংগ মুৰ্শিদ কুলী খানে, অৱধ ছাদাত খান (বুৰহান-উল-মুল্ক)এ, আৰু হায়দৰাবাদ নিজাম-উল-মুল্ক আচাফ জাহে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মহীশূৰ পিছত হায়দৰ আলী আৰু টিপু চুলতানৰ অধীনত শক্তিশালী হৈছিল।

জাগিৰদাৰী আৰু মনচবদাৰী ব্যৱস্থাৰ সংকট কি আছিল?

মনচবদাৰী ব্যৱস্থাই অভিজাতসকলৰ পদমৰ্যাদা আৰু সামৰিক দায়িত্ব নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল, আৰু জাগিৰদাৰী ব্যৱস্থাই তেওঁলোকক ভূমি-ৰাজস্ব দিছিল। অভিজাতৰ সংখ্যা বাঢ়ি ভাল জাগিৰৰ অভাৱ হোৱাত ভূমিৰ বাবে প্ৰচণ্ড প্ৰতিযোগিতা হৈছিল, যিয়ে শাহী নিয়ন্ত্ৰণ দুৰ্বল কৰি মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অৱক্ষয়ত অৰিহণা যোগাইছিল।

মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অন্তিমত কেতিয়া আৰু কেনেকৈ হৈছিল?

১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহত বাহাদুৰ শ্বাহ দ্বিতীয় (বাহাদুৰ শ্বাহ জাফৰ) বিদ্ৰোহীসকলৰ প্ৰতীকী নেতা আছিল। ব্ৰিটিছে বিদ্ৰোহ দমন কৰি ১৮৫৮ চনত তেওঁক পদচ্যুত কৰিছিল, যাৰ ফলত মোগল সাম্ৰাজ্য আনুষ্ঠানিকভাৱে অন্ত পৰিছিল।

About the Later Mughals and the Rise of Regional States

After the death of Aurangzeb in 1707, the Mughal Empire began to decline. The emperors who followed him are called the Later Mughals. They were weak, and real power passed into the hands of nobles, ministers and regional governors. Many provinces broke away and became independent kingdoms, known as the regional states or the successor states.

The Later Mughal Emperors

Causes of the Decline of the Mughal Empire

Nadir Shah’s Invasion (1739)

In 1739 the Persian ruler Nadir Shah invaded India and defeated the Mughal emperor Muhammad Shah at the Battle of Karnal. He occupied Delhi, carried away the famous Peacock Throne and the Koh-i-Noor diamond, and dealt a mortal blow to Mughal prestige. This invasion exposed the weakness of the empire to all of India.

The Regional (Successor) States

As central authority collapsed, ambitious governors set up their own kingdoms. These are called the regional or successor states:

Timeline of the Later Mughals

Main Facts about the Later Mughals (Quick Revision Bullets)

Important Persons and Terms

Why This Topic Matters for Exams

Common questions: Who was the last great Mughal emperor? (Aurangzeb.) Who was the first of the Later Mughals? (Bahadur Shah I.) Who invaded India in 1739? (Nadir Shah.) Which battle did Nadir Shah win? (The Battle of Karnal.) Who founded Hyderabad? (Nizam-ul-Mulk Asaf Jah.) Who was the last Mughal emperor? (Bahadur Shah II.) A common trap is to confuse Nadir Shah (1739) with Ahmad Shah Abdali (1761), and to mix up the founders of Bengal, Awadh and Hyderabad.

How to Prepare This Topic

  1. Learn the order of the Later Mughals. Bahadur Shah I, Jahandar Shah, Farrukhsiyar and Muhammad Shah.
  2. Learn the causes of decline. Weak emperors, factionalism, revolts, economy and invasions.
  3. Learn Nadir Shah’s invasion (1739). Karnal, Delhi, the Peacock Throne and the Koh-i-Noor.
  4. Learn the regional states and their founders. Bengal, Awadh, Hyderabad and Mysore.
  5. Learn the end of the empire. 1857 Revolt and the deposition of Bahadur Shah II in 1858.

Common Exam Traps

Frequently Asked Questions

Who were the Later Mughals and why did the empire decline?

The Later Mughals were the weak emperors who ruled after Aurangzeb’s death in 1707. The empire declined because of weak rulers, wars of succession, the rise of powerful nobles and factions, religious intolerance, economic weakness and the Jagirdari crisis, and foreign invasions such as those of Nadir Shah and Ahmad Shah Abdali.

Who was the first of the Later Mughals?

Bahadur Shah I, also called Shah Alam I, was the first of the Later Mughals. He ruled from 1707 to 1712 and tried to conciliate the Rajputs and the Marathas.

What was the result of Nadir Shah’s invasion of 1739?

Nadir Shah defeated Muhammad Shah at the Battle of Karnal in 1739, occupied Delhi, and carried away the Peacock Throne and the Koh-i-Noor diamond. The invasion destroyed the prestige of the Mughal Empire and exposed its weakness.

Name the main regional (successor) states and their founders.

Bengal was founded by Murshid Quli Khan, Awadh by Saadat Khan (Burhan-ul-Mulk), and Hyderabad by Nizam-ul-Mulk Asaf Jah. Mysore later became powerful under Haidar Ali and Tipu Sultan.

What was the crisis of the Jagirdari and Mansabdari systems?

The Mansabdari system fixed the rank and military obligation of nobles, and the Jagirdari system assigned them land revenue. As the number of nobles grew and good jagirs became scarce, there was intense competition for land, which weakened imperial control and contributed to the decline of the Mughal Empire.

When and how did the Mughal Empire finally end?

During the Revolt of 1857, Bahadur Shah II (Bahadur Shah Zafar) was the symbolic leader of the rebels. The British crushed the revolt and deposed him in 1858, formally bringing the Mughal Empire to an end.

এই পৃষ্ঠাৰ সমল অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। প্ৰতিটো প্ৰশ্ন দ্বিভাষিক আৰু প্ৰতিটো উত্তৰ চমুকৈ ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সমল মানক প্ৰসংগ পুথি আৰু বিশ্বাসযোগ্য অনলাইন উৎসৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা হয়।

লেখক: axomexam টীমপৰ্যালোচনা: Axomexam Editorial Teamপ্ৰসংগ উৎস: মানক প্ৰসংগ পুথি আৰু বিশ্বাসযোগ্য অনলাইন উৎসপ্ৰকাশিত: 29 আগষ্ট 2026শেহতীয়া আপডেট: 5 অক্টোবৰ 2026

Later Mughals & Rise of Regional States is a scoring area in almost every Assam recruitment examination. The questions on this page are arranged to be read quickly and revised often, and each one is followed by the answer and a plain-language explanation. Facts are checked against official sources and reliable online references, and any correction reported by a reader is reviewed and applied.

Author: axomexam teamReviewed by: Axomexam Editorial TeamSources: publicly available online resources and standard reference materialPublished: 29 August 2026Last updated: 5 October 2026How we review