ভাৰতৰ প্ৰস্তৰ যুগ (প্ৰাক-ঐতিহাসিক কাল)ৰ বিষয়ে
প্ৰস্তৰ যুগ, অৰ্থাৎ প্ৰাক-ঐতিহাসিক কাল, ভাৰতৰ মানৱ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন আৰু আটাইতকৈ দীঘলীয়া পৰ্যায়। ইয়াক ‘প্ৰাক-ঐতিহাসিক’ বোলা হয় কাৰণ এই কালৰ কোনো লিখিত তথ্য নাই; ইতিহাসবিদসকলে শিলৰ সঁজুলি, জীৱাশ্ম, গুহাচিত্ৰ আৰু খনন কৰা স্থানৰ সহায়ত এই কাল পুনৰ্গঠন কৰে। এই যুগক পেলিঅ'লিথিক (পুৰণি শিল যুগ), মেছ'লিথিক (মধ্যস্থ শিল যুগ), নিঅ'লিথিক (নতুন শিল যুগ) আৰু কেল্ক'লিথিক (তাম-শিল যুগ)ত ভাগ কৰা হয়। ‘পেলিঅ'লিথিক’ৰ অৰ্থ ‘পুৰণি শিল’, ‘মেছ'লিথিক’ৰ অৰ্থ ‘মধ্যস্থ শিল’ আৰু ‘নিঅ'লিথিক’ৰ অৰ্থ ‘নতুন শিল’।
পেলিঅ'লিথিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০,০০,০০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০ লৈ) আছিল চিকাৰী আৰু খাদ্য সংগ্ৰাহকসকলৰ যুগ। মানুহ আছিল ভ্ৰাম্যমান, সৰু সৰু গোটত ঘূৰি ফুৰিছিল, আৰু মসৃণ নহোৱা অসংহত শিলৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিবোৰ বেছিভাগ কোৱাৰ্টজাইটৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। মূল সঁজুলি আছিল হাত কুঠাৰ, তথা ছিঙা আৰু কোবোৱা সঁজুলি। তেওঁলোকে জুই ব্যৱহাৰ কৰিব জানিছিল, কিন্তু কৃষি নকৰিছিল, মাটিৰ পাত্ৰ বনোৱা নাই আৰু ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা নাই। পেলিঅ'লিথিকক নিম্ন, মধ্য আৰু উচ্চ পেলিঅ'লিথিকত ভাগ কৰা হয়। গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ হ'ল চোৱান উপত্যকা (পঞ্জাব/পাকিস্তান), নৰ্মদা উপত্যকা, ভীমবেটকা (মধ্য প্ৰদেশ), বেলান উপত্যকা (উত্তৰ প্ৰদেশ) আৰু কুৰ্ণুল গুহা (আন্ধ্ৰ প্ৰদেশ)। ১৯৮২ চনত নৰ্মদা উপত্যকাৰ হাথনোৰা নামত হ'ম' ইৰেক্টাছ প্ৰকাৰৰ এটা জীৱাশ্মমূলক মানৱ কৰোটি আৱিষ্কৃত হৈছিল।
মেছ'লিথিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০ লৈ) আছিল এক সন্ধিক্ষণ। ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল মাইক্ৰ'লিথ, অৰ্থাৎ অতি সৰু আৰু চোকা শিলৰ ব্লেড। মানুহে এতিয়াও চিকাৰ আৰু সংগ্ৰহ কৰিছিল, কিন্তু এই যুগত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জীৱ-জন্তু পোহনীয়া কৰা হৈছিল, যেনে ভেড়া, ছাগলী আৰু গৰু, আৰু কিছুমান ঠাইত কৃষিৰ আৰম্ভণি হৈছিল। শিলৰ আশ্ৰয়স্থল আৰু গুহাচিত্ৰ সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হ'ল ভীমবেটকা, বাগোৰ (ৰাজস্থান), আদমগড় (মধ্য প্ৰদেশ) আৰু চাৰাই নহৰ ৰাই (উত্তৰ প্ৰদেশ)।
নিঅ'লিথিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১,০০০ লৈ) আছিল স্থায়ী গাঁৱৰ জীৱন আৰু কৃষিৰ প্ৰকৃত আৰম্ভণিৰ যুগ। মানুহে মসৃণ আৰু ঘঁহি-মাজি কৰা শিলৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, গম, যৱ, ধান আৰু различных ধান্য খেতি কৰিছিল, গৰু পোহনীয়া কৰিছিল, মাটিৰ পাত্ৰ বনাইছিল, বস্ত্ৰ বতি কৰিছিল আৰু স্থায়ী গাঁৱত বাস কৰিছিল। উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষিৰ স্থান হ'ল মেহৰগড় (বেলুচিস্তান, পাকিস্তান)। বুৰজাহোম (কাশ্মীৰ) গাঁত-ঘৰৰ বাবে বিখ্যাত। চিৰান্দ (বিহাৰ), কোলডিহৱা (উত্তৰ প্ৰদেশ, আটাইতকৈ প্ৰাচীন ধানৰ প্ৰমাণসহ), পিকলিহাল আৰু হাল্লুৰ (কৰ্ণাটক) আন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। উত্তৰ-পূবত অসমৰ দাওজালি হাদিং এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নিঅ'লিথিক স্থান। ইয়াৰ পিছত কেল্ক'লিথিক যুগ আহিছিল, য'ত মানুহে শিল আৰু তাম দুয়োটাই ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তাম আছিল মানৱে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথম ধাতু, আৰু লো তেতিয়া অজ্ঞাত আছিল। কেল্ক'লিথিক সংস্কৃতিসমূহৰ ভিতৰত আহাৰ, কায়থা, মালৱা, জোৰৱে আৰু বনাস আদি; এইবোৰ মূলতঃ মধ্য ভাৰত আৰু দাক্ষিণাত্যত পোৱা যায়।
অসমৰ প্ৰাৰ্থীসকলৰ বাবে প্ৰস্তৰ যুগ বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ডিমা হাছাও জিলাৰ দাওজালি হাদিং। এই স্থানে দেখুৱায় যে উত্তৰ-পূবৰ নিজা প্ৰাৰম্ভিক নিঅ'লিথিক সংস্কৃতি আছিল, আৰু ই অসমৰ প্ৰাক-ইতিহাসক বৃহত্তৰ ভাৰতীয় আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ নিঅ'লিথিক জগতৰ লগত সংযোগ কৰে। আটাইতকৈ দৰকাৰী কথা হ'ল যুগবোৰৰ ক্ৰম মনত ৰখা: পেলিঅ'লিথিক → মেছ'লিথিক → নিঅ'লিথিক → কেল্ক'লিথিক।
প্ৰস্তৰ যুগৰ কালানুক্ৰম
- প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০,০০,০০০: নিম্ন পেলিঅ'লিথিকৰ আৰম্ভণি।
- প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০: পেলিঅ'লিথিকৰ অন্ত আৰু মেছ'লিথিকৰ আৰম্ভণি।
- প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০: নিঅ'লিথিক আৰু স্থায়ী কৃষিৰ আৰম্ভণি।
- প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০: মেহৰগড়ত আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষি।
- ১৯৮২: নৰ্মদা উপত্যকাত হাথনোৰা জীৱাশ্মমূলক কৰোটি আৱিষ্কাৰ।
- প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১,০০০: ভাৰতৰ বিভিন্ন অংশত নিঅ'লিথিক গাঁৱৰ সংস্কৃতি।
প্ৰস্তৰ যুগৰ মূল তথ্য (দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বুলেট)
- ভাৰতীয় ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন যুগ: পেলিঅ'লিথিক (পুৰণি শিল যুগ)।
- পেলিঅ'লিথিকত সঁজুলিৰ প্ৰকাৰ: অসংহত আৰু মসৃণ নহোৱা।
- মেছ'লিথিকৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সঁজুলি: মাইক্ৰ'লিথ।
- স্থায়ী কৃষিৰ যুগ: নিঅ'লিথিক।
- মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথম ধাতু: তাম (কেল্ক'লিথিক যুগ)।
- প্ৰস্তৰ যুগত অজ্ঞাত ধাতু: লো।
- উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষি স্থান: মেহৰগড়।
- গাঁত-ঘৰৰ স্থান: বুৰজাহোম (কাশ্মীৰ)।
- আটাইতকৈ প্ৰাচীন ধানৰ প্ৰমাণ থকা স্থান: কোলডিহৱা (উত্তৰ প্ৰদেশ)।
- বিখ্যাত শিলাশ্ৰয় আৰু চিত্ৰ: ভীমবেটকা (মধ্য প্ৰদেশ)।
- হাথনোৰা জীৱাশ্ম: নৰ্মদা উপত্যকা (মধ্য প্ৰদেশ)।
- অসমৰ নিঅ'লিথিক স্থান: দাওজালি হাদিং (ডিমা হাছাও)।
- জুই প্ৰথম ব্যৱহাৰ: পেলিঅ'লিথিক যুগত।
- জীৱ-জন্তু পোহনীয়া কৰাৰ আৰম্ভণি: মেছ'লিথিক যুগত।
- কেল্ক'লিথিকৰ অৰ্থ: তাম-শিল যুগ।
গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি আৰু পৰিভাষা
- হ'ম' ইৰেক্টাছ: এটা প্ৰাৰম্ভিক মানৱ প্ৰজাতি; ইয়াৰ জীৱাশ্মমূলক কৰোটি হাথনোৰাত পোৱা গৈছিল।
- হাত কুঠাৰ, ছিঙা, কোবোৱা সঁজুলি: পেলিঅ'লিথিকৰ মূল সঁজুলি।
- মাইক্ৰ'লিথ: মেছ'লিথিক যুগৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সৰু, চোকা শিলৰ ব্লেড।
- মেহৰগড়: উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষি স্থান।
- বুৰজাহোম: গাঁত-ঘৰৰ বাবে জনাজাত কাশ্মীৰৰ নিঅ'লিথিক স্থান।
- দাওজালি হাদিং: অসমৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নিঅ'লিথিক স্থান।
- কেল্ক'লিথিক: যি সংস্কৃতিত শিল আৰু তাম একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত প্ৰস্তৰ যুগ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ
প্ৰস্তৰ যুগ ভাৰতীয় ইতিহাসৰ এটা প্ৰিয় বিষয়, কাৰণ ইয়াৰ তথ্যবোৰ নিৰ্দিষ্ট আৰু সোধা সহজ। সাধাৰণ প্ৰশ্নবোৰ হ'ল: ভাৰতীয় ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন যুগ কোনটো? (পেলিঅ'লিথিক।) পেলিঅ'লিথিকত কি ধৰণৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ হৈছিল? (অসংহত, মসৃণ নহোৱা শিলৰ সঁজুলি।) মেছ'লিথিকৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সঁজুলি কি? (মাইক্ৰ'লিথ।) কোন যুগত স্থায়ী কৃষি আৰম্ভ হৈছিল? (নিঅ'লিথিক।) মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথম ধাতু কি? (তাম।) উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষি স্থান কোনটো? (মেহৰগড়।) গাঁত-ঘৰৰ বাবে কোনটো স্থান জনাজাত? (বুৰজাহোম।) দাওজালি হাদিং ক'ত? (অসম।) এটা সঘন ফান্দ হ'ল — পেলিঅ'লিথিকত কৃষি আৰম্ভ হৈছিল বুলি কোৱা; প্ৰকৃততে ই নিঅ'লিথিকত আৰম্ভ হৈছিল, মেছ'লিথিকত মাত্ৰ প্ৰাৰম্ভিক চিন পাওঁ। আন এটা ফান্দ হ'ল তাম আৰু লো মিলাই পেলোৱা: তাম প্ৰথম, লো প্ৰস্তৰ যুগত অজ্ঞাত। উত্তৰ-পূবৰ প্ৰাৰম্ভিক বসতি বুজিবলৈও এই বিষয়টো গুৰুত্বপূৰ্ণ।
প্ৰস্তৰ যুগৰ প্ৰস্তুতি কেনেকৈ কৰিব
- ক্ৰম ধৰি লওক। পেলিঅ'লিথিক, তাৰ পিছত মেছ'লিথিক, তাৰ পিছত নিঅ'লিথিক, শেষত কেল্ক'লিথিক।
- প্ৰতিটো যুগৰ সঁজুলি শিকক। পেলিঅ'লিথিকত অসংহত শিলৰ সঁজুলি, মেছ'লিথিকত মাইক্ৰ'লিথ, নিঅ'লিথিকত মসৃণ সঁজুলি।
- কৃষিৰ আৰম্ভণি শিকক। কৃষি নিঅ'লিথিকত আৰম্ভ হৈছিল; আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষি স্থান মেহৰগড়।
- প্ৰতিটো তথ্যৰ বাবে এটা স্থান শিকক। গাঁত-ঘৰৰ বাবে বুৰজাহোম, প্ৰাচীন ধানৰ বাবে কোলডিহৱা, চিত্ৰৰ বাবে ভীমবেটকা আৰু অসমৰ বাবে দাওজালি হাদিং।
- ধাতুবোৰ শিকক। তাম প্ৰথম ধাতু; প্ৰস্তৰ যুগত লো জনা নাছিল।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- কৃষি পেলিঅ'লিথিকত আৰম্ভ হোৱা নাই; ই নিঅ'লিথিকত আৰম্ভ হৈছিল।
- প্ৰথম ধাতু তাম, লো নহয়।
- ভীমবেটকা মধ্য প্ৰদেশত, অসমত নহয়।
- দাওজালি হাদিং নিঅ'লিথিকত পৰে, পেলিঅ'লিথিকত নহয়।
- মাইক্ৰ'লিথ মেছ'লিথিক যুগৰ।
সাধু সোধা প্ৰশ্ন
প্ৰস্তৰ যুগ কি?
প্ৰস্তৰ যুগ, অৰ্থাৎ প্ৰাক-ঐতিহাসিক কাল, ভাৰতৰ মানৱ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন পৰ্যায়, য'ত মানুহে শিলৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু কোনো লিখিত তথ্য ৰখা নাই। ইয়াক পেলিঅ'লিথিক, মেছ'লিথিক, নিঅ'লিথিক আৰু কেল্ক'লিথিক যুগত ভাগ কৰা হয়।
প্ৰস্তৰ যুগৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন আৰু দীঘলীয়া পৰ্যায় কোনটো?
পেলিঅ'লিথিক, অৰ্থাৎ পুৰণি শিল যুগ, যি প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০,০০,০০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০ লৈ আছিল।
ভাৰতত স্থায়ী কৃষি কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল?
স্থায়ী কৃষি নিঅ'লিথিক যুগত, প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০ চনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৃষি স্থান মেহৰগড়।
মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথম ধাতু কি আছিল?
তাম আছিল মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথম ধাতু, কেল্ক'লিথিক (তাম-শিল) যুগত। তেতিয়া লো জনা নাছিল।
অসমৰ বাবে কোনটো নিঅ'লিথিক স্থান গুৰুত্বপূৰ্ণ?
অসমৰ ডিমা হাছাও জিলাৰ দাওজালি হাদিং এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নিঅ'লিথিক স্থান, যি উত্তৰ-পূবৰ প্ৰাক-ইতিহাসক বৃহত্তৰ ভাৰতীয় নিঅ'লিথিকৰ লগত সংযোগ কৰে।
কোনটো প্ৰস্তৰ যুগৰ স্থান গুহাচিত্ৰৰ বাবে বিখ্যাত?
মধ্য প্ৰদেশৰ ভীমবেটকা ইয়াৰ শিলাশ্ৰয় আৰু প্ৰাক-ঐতিহাসিক গুহাচিত্ৰৰ বাবে বিখ্যাত।