ভাৰতৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, ৰামছাৰ স্থান আৰু সংৰক্ষণ
ভাৰতত পৃথিৱীৰ আধাতকৈ বেছি বনৰীয়া বাঘ আছে, আৰু ই সংৰক্ষিত জলাশয়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জালসমূহৰ এটাও। এই দুটা সফলতা এটা ধাৰণাৰ দ্বাৰা সংযুক্ত, সংৰক্ষণ, যাৰ অৰ্থ হৈছে এটা এটা জন্তু ৰক্ষা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বাসস্থানক সম্পূৰ্ণ ৰূপে ৰক্ষা কৰা। বাঘ প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰু বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ শৃংখলৰ জৰিয়তে সংৰক্ষিত, আনহাতে জলাশয় ৰামছাৰ সন্মিলনৰ অধীনত সংৰক্ষিত আৰু ৰামছাৰ স্থান হিচাপে পৰিচালিত। অসম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা কাহিনীৰ কেন্দ্ৰবিন্দু: কাজিৰঙা আৰু মানস বিখ্যাত বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, আৰু গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ দীপৰ বিল আন্তৰ্জাতিকভাৱে স্বীকৃত জলাশয়। প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে এই অধ্যায়ৰ তাৰিখ, সংখ্যা, প্ৰথম আৰু আঞ্চলিক নামবোৰ বাৰে বাৰে সোধা হয়।
প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰু বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল
বাঘক আৰু তাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ সৈতে বাস কৰা বন তথা জীৱ-জন্তুক ৰক্ষা কৰিবলৈ ১৯৭৩ চনৰ ১ এপ্ৰিলত প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষ (NTCA)ই পৰিচালনা কৰে, যি বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহক আইনী সংৰক্ষণ আৰু পৰিচালনাৰ বাবে ধন দিয়ে। ভাৰতৰ প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল উত্তৰাখণ্ডৰ জিম কৰ্বেট বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, আৰু দেশত এতিয়া প্ৰায় ৫৫টা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। এটা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলত সাধাৰণতে মানৱ কাৰ্যকলাপৰ পৰা মুক্ত মূল অঞ্চল আৰু নিয়ন্ত্ৰিত ব্যৱহাৰ অনুমোদিত বাফাৰ অঞ্চল থাকে, যাতে বাঘ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মানুহ দুয়ো টিকি থাকিব পাৰে। বাঘক ছত্ৰী প্ৰজাতি বোলা হয় কাৰণ বাঘৰ বাবে এখন ডাঙৰ অঞ্চল ৰক্ষা কৰিলে একেখন বনতে বাস কৰা অসংখ্য সৰু উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তু স্বাভাৱিকভাৱে ৰক্ষা পায়।
মহান বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু বাঘৰ ৰাজ্য
ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ নাগাৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীশৈলম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, আৰু আটাইতকৈ সৰুটো মহাৰাষ্ট্ৰৰ বোৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল। অসমত কাজিৰঙা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল ইয়াৰ বাঘৰ বাবে বিখ্যাত আৰু ২০০৬ চনত বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে স্থাপিত, আনহাতে অৰং বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল ৰাজ্যখনৰ দ্বিতীয় বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল; মানস বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল ২০০৮ চনত স্থাপিত। কাজিৰঙা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি বাঘৰ ঘনত্ব আছে বুলি কোৱা হয়, অৰ্থাৎ প্ৰতি একক কালিত আটাইতকৈ বেছি বাঘ। মধ্য প্ৰদেশত যিকোনো ভাৰতীয় ৰাজ্যতকৈ বেছি বাঘ আছে, আৰু অসমত উত্তৰ-পূবত আটাইতকৈ বেছি বাঘ আছে। নাগপুৰ চহৰক জনপ্ৰিয়ভাৱে ভাৰতৰ বাঘৰ ৰাজধানী বোলা হয় কাৰণ ইয়াৰ আশে-পাশৰ অঞ্চলত বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে।
বাঘ গণনা আৰু বাঘৰ জনসংখ্যা
ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ গণনাক সৰ্বভাৰতীয় বাঘ অনুমান বোলা হয়, আৰু ইয়াক NTCA-ই ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানৰ সহায়ত কৰে। শেহতীয়া অভিযান ২০২২ চনত কৰা হৈছিল আৰু ফলাফল ২০২৩ চনত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল, যিয়ে ভাৰতৰ বাঘৰ জনসংখ্যা ৩,৬৮২ দেখুৱাইছিল। এইটো পৃথিৱীৰ মহান সংৰক্ষণ সফলতাৰ এটা, কাৰণ প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে বাঘৰ জনসংখ্যা ভয়ংকৰভাৱে কমি গৈছিল। পশ্চিম বংগৰ সুন্দৰবন বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলে মেনগ্ৰোভত বাস কৰা বংগ বাঘক ৰক্ষা কৰে, আৰু হিমালয়ৰ পদূলিৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহে উত্তৰত বাঘক ৰক্ষা কৰে। গণনে কেৱল সংখ্যাৰ বাবেই নহয়, কোনবোৰ কৰিডৰে কাম কৰি আছে আৰু ক'ত বাসস্থান হেৰাই গৈছে সেয়াও দেখুৱায়।
ৰামছাৰ সন্মিলন আৰু ভাৰতৰ জলাশয়
ৰামছাৰ সন্মিলন জলাশয়ৰ সংৰক্ষণ আৰু বুদ্ধিমান ব্যৱহাৰৰ বাবে এক আন্তৰ্জাতিক চুক্তি; ই ১৯৭১ চনত ইৰাণৰ ৰামছাৰত স্বাক্ষৰিত হৈছিল, আৰু ভাৰত ইয়াৰ পক্ষসমূহৰ এটা। সন্মিলনৰ অধীনত তালিকাভুক্ত জলাশয়ক ৰামছাৰ স্থান বোলা হয়, আৰু ভাৰতত আজি প্ৰায় ৮৫টা ৰামছাৰ স্থান আছে, এছিয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি। ভাৰতৰ প্ৰথম ৰামছাৰ স্থান ওড়িশাৰ চিলিকা হ্ৰদ, ১৯৮১ চনত ঘোষিত। ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰামছাৰ স্থান সুন্দৰবন জলাশয়, যি দেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলাশয়ও। ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মিঠা পানীৰ হ্ৰদ জম্মু-কাশ্মীৰৰ ৱুলাৰ হ্ৰদ, আৰু হিমালয়ৰ ৰামছাৰ স্থানসমূহৰ ভিতৰত ৱুলাৰ হ্ৰদ আৰু ৰেণুকা হ্ৰদ আছে। তামিলনাডুতে যিকোনো ৰাজ্যতকৈ বেছি ৰামছাৰ স্থান আছে, যিয়ে ইয়াক চলিত-বিষয়ৰ পছন্দৰ প্ৰশ্ন কৰি তোলে।
অসমৰ জলাশয় আৰু ৰামছাৰ স্থান
অসমৰ আটাইতকৈ পৰিচিত ৰামছাৰ স্থান হৈছে দীপৰ বিল, গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ জলাশয় যি ২০০২ চনত ৰামছাৰ স্থান হিচাপে ঘোষিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ পৰিভ্ৰমী চৰাই, য'ত শঙ্খচিল আৰু ঈগল আদি, যি শীতকালত বৃহৎ সংখ্যাত আহে। ছোন বিলৰ সৈতে দীপৰ বিল পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে অসমৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত জলাশয়সমূহৰ এটা, আৰু কৰিমগঞ্জৰ ছোন বিল বৰাক উপত্যকাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলাশয়। এনে জলাশয় গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ইয়াৰে বানপানীৰ পানী ৰাখে, ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনঃভৰ্তি কৰে, মাছ-ধৰা তথা মাছপালনক সহায় কৰে আৰু চৰাইৰ দীঘল পৰিভ্ৰমণ পথত জিৰণি স্থান হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বেদখল, প্ৰদূষণ, পলি পৰা আৰু পানী ঘূৰাই লৈ যোৱা, আৰু ৰামছাৰ স্বীকৃতিৰ উদ্দেশ্য ইয়াৰ সংৰক্ষণলৈ আন্তৰ্জাতিক দৃষ্টি আৰু সহায় আনা।
সংৰক্ষণ: ভাবুকি আৰু প্ৰতিক্ৰিয়া
ভাৰতত বাঘৰ জনসংখ্যা হ্ৰাসৰ প্ৰধান কাৰণ চোৰাং চিকাৰ, বাসস্থান হ্ৰাস আৰু চিকাৰ-ভাৰ হ্ৰাস, কাৰণ হৰিণ আৰু বনৰীয়া গাহৰি নথকা বনে বহু বাঘক খুৱাব নোৱাৰে। জলাশয়েও একে ধৰণৰ ভাবুকিৰ সন্মুখীন, মূলত বেদখল, প্ৰদূষণ আৰু পলি। ভাৰতৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হৈছে সবল আইনী সংৰক্ষণ গঢ়া, স্থানীয় সমাজক জড়িত কৰা, বৈজ্ঞানিক গণনাৰে জনসংখ্যা নিৰীক্ষণ কৰা আৰু এটা সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে আনটো সংযোগ কৰা কৰিডৰবোৰ ৰক্ষা কৰা। সংৰক্ষণ তেতিয়াহে ভালকৈ সফল হয় যেতিয়া একে প্ৰচেষ্টাই বাঘ, বন আৰু জলাশয় ৰক্ষা কৰে, কাৰণ এইবোৰ এটা জীৱন্ত প্ৰণালীৰ অংশ।
দ্ৰুত পুনৰালোচনা
দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বাবে তাৰিখ আৰু সংখ্যা লক কৰক। প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ১৯৭৩ চনৰ ১ এপ্ৰিলত আৰম্ভ হৈছিল আৰু NTCA-ই পৰিচালনা কৰে; ভাৰতত প্ৰায় ৫৫টা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু প্ৰায় ৮৫টা ৰামছাৰ স্থান আছে। প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল জিম কৰ্বেট, আটাইতকৈ ডাঙৰ নাগাৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীশৈলম আৰু আটাইতকৈ সৰু বোৰ। কাজিৰঙা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল ২০০৬ চনত স্থাপিত আৰু ইয়াৰ পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি বাঘৰ ঘনত্ব, অৰং অসমৰ দ্বিতীয় আৰু মানস ২০০৮ চনত স্থাপিত। মধ্য প্ৰদেশ বাঘৰ সংখ্যাত আগত, অসম উত্তৰ-পূবত আগত, নাগপুৰ বাঘৰ ৰাজধানী আৰু ২০২২ চনৰ গণনাত ৩,৬৮২ বাঘ। জলাশয়ৰ ফালে, ৰামছাৰ সন্মিলন ১৯৭১ চনৰ, প্ৰথম ভাৰতীয় স্থান চিলিকা হ্ৰদ (১৯৮১), আটাইতকৈ ডাঙৰ সুন্দৰবন জলাশয়, ৱুলাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মিঠা পানীৰ হ্ৰদ আৰু তামিলনাডুতে আটাইতকৈ বেছি ৰামছাৰ স্থান। অসমত দীপৰ বিল ২০০২ চনত ৰামছাৰ স্থান হয় আৰু ছোন বিল বৰাক উপত্যকাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলাশয়।
কেনেকৈ প্ৰস্তুতি ল'ব
- প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ সময়ৰেখা কাহিনী হিচাপে শিকক: ১৯৭৩ আৰম্ভণি, জিম কৰ্বেট প্ৰথম সংৰক্ষিত অঞ্চল, NTCA পৰিচালনা কৰা সংস্থা আৰু সৰ্বভাৰতীয় বাঘ অনুমান গণনা।
- তিনিটা বাঘৰ সংখ্যা একেলগে মনত ৰাখক - প্ৰায় ৫৫টা সংৰক্ষিত অঞ্চল, ২০২২ চনৰ অনুমান ৩,৬৮২ বাঘ আৰু ২০২৩ চনত ফলাফল প্ৰকাশ।
- আটাইতকৈ ডাঙৰ, সৰু আৰু আটাইতকৈ বেছি ঘনত্বৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল বেলেগ ৰাখক: নাগাৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীশৈলম, বোৰ আৰু কাজিৰঙা।
- ৰামছাৰ তথ্যবোৰ সুকীয়া তালিকা হিচাপে প্ৰস্তুত কৰক: ১৯৭১ সন্মিলন, ১৯৮১ চিলিকা প্ৰথম স্থান, প্ৰায় ৮৫টা স্থান, সুন্দৰবন জলাশয় আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু তামিলনাডুত আটাইতকৈ বেছি স্থান।
- অসমৰ বাবে দীপৰ বিল (২০০২) আৰু ছোন বিল মনত ৰাখক, আৰু অসমৰ প্ৰতিটো বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল তাৰ স্থাপন বছৰৰ সৈতে সংযোগ কৰক - কাজিৰঙা ২০০৬, মানস ২০০৮ আৰু অৰং দ্বিতীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- জিম কৰ্বেট প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, আনহাতে কাজিৰঙা আটাইতকৈ বেছি ঘনত্বৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, আটাইতকৈ পুৰণি বা আটাইতকৈ ডাঙৰ নহয়।
- প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ১৯৭৩ চনত আৰম্ভ হৈছিল, আৰু ২০২২ চনৰ বাঘ গণনাত ৩,৬৮২ সংখ্যা পোৱা গৈছিল; ২০২২ সংখ্যাটো আৰম্ভণি বছৰৰ সৈতে নলগাব।
- চিলিকা হ্ৰদ ভাৰতৰ প্ৰথম ৰামছাৰ স্থান, কিন্তু আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰামছাৰ স্থান সুন্দৰবন জলাশয়।
- তামিলনাডুত যিকোনো ৰাজ্যতকৈ বেছি ৰামছাৰ স্থান, যদিও প্ৰথম স্থান ওড়িশাত।
- দীপৰ বিল অসমৰ এটা ৰামছাৰ স্থান, আৰু ছোন বিল বৰাক উপত্যকাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলাশয়; দুটা বেলেগ ঠাই।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
প্ৰজেক্ট টাইগাৰ কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল কোন?
প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ১৯৭৩ চনৰ ১ এপ্ৰিলত আৰম্ভ কৰা হৈছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষ (NTCA)ই পৰিচালনা কৰে। ভাৰতৰ প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল উত্তৰাখণ্ডৰ জিম কৰ্বেট বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল। দেশত এতিয়া প্ৰায় ৫৫টা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে, আৰু বাঘক ছত্ৰী প্ৰজাতি হিচাপে ৰক্ষা কৰা হয় কাৰণ বাঘৰ বাবে এখন ডাঙৰ বন সংৰক্ষণ কৰিলে তাত থকা অসংখ্য উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তুও ৰক্ষা পায়।
আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু সৰু বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল কোন, আৰু কোন ৰাজ্যত আটাইতকৈ বেছি বাঘ?
ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ নাগাৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীশৈলম আৰু আটাইতকৈ সৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ বোৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল। যিকোনো ৰাজ্যতকৈ বেছি বাঘ মধ্য প্ৰদেশত, আৰু উত্তৰ-পূবত আটাইতকৈ বেছি অসমত। নাগপুৰক জনপ্ৰিয়ভাৱে ভাৰতৰ বাঘৰ ৰাজধানী বোলা হয়। কাজিৰঙা বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, ২০০৬ চনত স্থাপিত, পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি বাঘৰ ঘনত্ব থকা বুলি কোৱা হয়।
শেহতীয়া গণনা অনুসৰি ভাৰতৰ বাঘৰ জনসংখ্যা কিমান?
ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ গণনাক সৰ্বভাৰতীয় বাঘ অনুমান বোলা হয়। শেহতীয়া অভিযান ২০২২ চনত কৰা হৈছিল আৰু ফলাফল ২০২৩ চনত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল, যিয়ে ভাৰতৰ বাঘৰ জনসংখ্যা ৩,৬৮২ দেখুৱাইছিল। এই সফলতা প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰু বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ জালৰ বাবে বুলি কোৱা হয়। আগতে বাঘ হ্ৰাসৰ প্ৰধান কাৰণ আছিল চোৰাং চিকাৰ, বাসস্থান হ্ৰাস আৰু চিকাৰ-ভাৰ হ্ৰাস।
ৰামছাৰ সন্মিলন কি আৰু ভাৰতৰ ৰামছাৰ স্থানসমূহ কি?
ৰামছাৰ সন্মিলন ১৯৭১ চনত ইৰাণৰ ৰামছাৰত স্বাক্ষৰিত জলাশয়ৰ সংৰক্ষণ আৰু বুদ্ধিমান ব্যৱহাৰৰ বাবে এক আন্তৰ্জাতিক চুক্তি। ইয়াৰ অধীনত তালিকাভুক্ত জলাশয়ক ৰামছাৰ স্থান বোলা হয়, আৰু ভাৰতত প্ৰায় ৮৫টা ৰামছাৰ স্থান আছে। ভাৰতৰ প্ৰথম ৰামছাৰ স্থান ওড়িশাৰ চিলিকা হ্ৰদ, ১৯৮১ চনত ঘোষিত, আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ সুন্দৰবন জলাশয়। ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মিঠা পানীৰ হ্ৰদ ৱুলাৰ হ্ৰদ, আৰু তামিলনাডুত আটাইতকৈ বেছি ৰামছাৰ স্থান।
অসমত কোনবোৰ ৰামছাৰ স্থান আৰু জলাশয় আছে?
গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ দীপৰ বিল অসমৰ আটাইতকৈ পৰিচিত ৰামছাৰ স্থান আৰু ২০০২ চনত ঘোষিত। ই পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত, য'ত শঙ্খচিল আৰু ঈগল আদি। কৰিমগঞ্জৰ ছোন বিল বৰাক উপত্যকাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলাশয়, আৰু দীপৰ বিলৰ সৈতে ই পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে অসমৰ আটাইতকৈ জনাজাত জলাশয়সমূহৰ ভিতৰত। জলাশয়ে বানপানীৰ পানী ৰাখে, ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনঃভৰ্তি কৰে আৰু মাছপালনক সহায় কৰে, আৰু ইয়াৰ প্ৰধান ভাবুকি বেদখল, প্ৰদূষণ আৰু পলি।