ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল
ভাৰতত বন্যপ্ৰাণী ৰক্ষাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু সংৰক্ষণ ৰিজাৰ্ভৰ এক জাল আছে, আৰু এইবোৰ মূলত বন্যপ্ৰাণী (সংৰক্ষণ) আইন, ১৯৭২ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হৈছে বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে কঠোৰভাৱে সংৰক্ষিত অঞ্চল, য'ত চৰণ, খেতি বা আন মানৱ কাৰ্যকলাপ অনুমোদিত নহয়, আনহাতে বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হৈছে এনে সংৰক্ষিত অঞ্চল য'ত কেতিয়াবা চৰণ বা বনজ দ্ৰব্য সংগ্ৰহৰ দৰে সীমিত মানৱ কাৰ্যকলাপ অনুমোদিত হ'ব পাৰে। জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল বহুত ডাঙৰ আৰু উচ্চাশয়ী: ই জীৱবৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে স্থানীয় সমাজক ইয়াৰ ভিতৰত বহনক্ষমভাৱে বাস আৰু কাম কৰিবলৈও অনুমতি দিয়ে। এই সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহৰ সংখ্যা, মৰ্যাদা আৰু বছৰবোৰ সহজে এ-মাৰ্ক প্ৰশ্ন হিচাপে সোধা হয়, সেয়ে অসম তথা কেন্দ্ৰীয় পৰীক্ষাৰ শিক্ষাৰ্থীয়ে প্ৰধান "প্ৰথম", আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু সৰু, আৰু অসম তথা উত্তৰ-পূবৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলবোৰ জানিব লাগে।
ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্য: মূল ধাৰণা
ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যক একেলগে সংৰক্ষিত অঞ্চল বোলা হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান সাধাৰণতে এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰজাতি বা বাসস্থানৰ বাবে ঘোষণা কৰা হয় আৰু দুয়োটাৰ ভিতৰত বেছি কঠোৰভাৱে সংৰক্ষিত; পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰিত আৰু মানৱ বসতি অনুমোদিত নহয়। অভয়াৰণ্যত কিছুমান পৰম্পৰাগত অধিকাৰ অনুমোদিত হ'ব পাৰে, সেয়ে অভয়াৰণ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰেখা পৰীক্ষাৰ পছন্দৰ বিষয়। দুয়োটা বন্যপ্ৰাণী (সংৰক্ষণ) আইন, ১৯৭২ৰ অধীনত সৃষ্টি আৰু পৰিচালিত হয়, আৰু বহু অভয়াৰণ্য পিছত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ উন্নীত কৰা হয় যেতিয়া ইয়াৰ সংৰক্ষণ সবল কৰা হয়। কিছুমান অভয়াৰণ্য এটা জীৱ-জন্তুৰ বাবে বিখ্যাত, যেনে গুজৰাটৰ কচ্চ অঞ্চলৰ বনগাধ অভয়াৰণ্য, যি ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যও, আৰু ৰাজস্থানৰ ভৰতপুৰৰ কিওলাডিঅ ঘানা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, যি পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে চৰাইৰ স্বৰ্গ নামে পৰিচিত।
ভাৰতৰ মহান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহ
ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হৈছে উত্তৰাখণ্ডৰ জিম কৰ্বেট ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, ১৯৩৬ চনত হেইলি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে স্থাপিত, আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হৈছে লাডাখৰ উচ্চ-উচ্চতাৰ হেমিছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, যি তুষাৰ চিতাৰ বাসস্থানো। আটাইতকৈ সৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হৈছে আন্দামান-নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ছাউথ বাটন আইলেণ্ড ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, য'ত মহাত্মা গান্ধী মেৰিন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু কেম্পবেল বে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানও আছে। পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ ভাসমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হৈছে মণিপুৰৰ কেইবুল লামজাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, যি ছাংগাই বা ভ্ৰু-শিংযুক্ত হৰিণৰ বাবে বিখ্যাত, যি ফুমদি নামৰ ভাসমান উদ্ভিদৰ স্তূপত বাস কৰে। বাঘপ্ৰেমীয়ে ৰাজস্থানৰ ৰণথম্বোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান মনত ৰাখে, আৰু সিংহপ্ৰেমীয়ে গুজৰাটৰ গিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান মনত ৰাখে, যি এছিয়াটিক সিংহৰ একমাত্ৰ স্বাভাৱিক ঘৰ। হাতীৰ বাবে বিখ্যাত তামিলনাডুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান মুদুমালাই, নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ।
অসম আৰু উত্তৰ-পূবৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল
অসম ভাৰতৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্যপ্ৰাণী ৰাজ্যসমূহৰ এটা। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বানপীড়িত সমভূমিত অৱস্থিত কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান এশিঙীয়া গঁড়ৰ বাবে বিশ্ববিখ্যাত; ই ১৯৭৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ১৯৮৫ চনত ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষিত হয়। মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান সোণালী লাংগুৰৰ স্বাভাৱিক বাসস্থান আৰু বিগ ফাইভ বাসস্থান হিচাপে পৰিচিত কাৰণ ই বাঘ, গঁড়, হাতী, বনৰীয়া ম'হ আৰু দল-হৰিণক আশ্ৰয় দিয়ে; ইও ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ। ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান দল-হৰিণৰ বাবে বিখ্যাত, আৰু পবিতৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য অসমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ গঁড় সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত। চক্ৰশিলা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য সোণালী লাংগুৰৰ বাবে জনাজাত, আৰু অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হৈছে পাভো (পাভা) বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, ১৯৮০ চনত ঘোষিত। বহল উত্তৰ-পূবত, নকৰেক জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল মেঘালয়ত আছে, আৰু অঞ্চলটোৰ তিনিটা জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল হৈছে মানস, নকৰেক আৰু ডিব্ৰু-চৈখোৱা।
ভাৰতৰ জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল
জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলত তিনিটা মণ্ডল থাকে: কঠোৰভাৱে সংৰক্ষিত মূল, গৱেষণা আৰু সীমিত কাৰ্যকলাপৰ বাবে ব্যৱহৃত বাফাৰ, আৰু বাহিৰৰ পৰিবৰ্তন মণ্ডল য'ত মানুহে বাস আৰু কাম কৰে। ভাৰতৰ প্ৰথম জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল হৈছে নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, ১৯৮৬ চনত স্থাপিত, আৰু দেশত এতিয়া ১৮টা জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। হিমালয়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে নন্দা দেৱী জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু খাংচেনজংগা জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, যি উচ্চ পৰ্বতীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰ, হিমবাহ আৰু বিৰল প্ৰজাতি ৰক্ষা কৰে। জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল কাৰ্যসূচীয়ে ভাৰতক ইউনেস্কোৰ মানুহ আৰু জীৱমণ্ডল (MAB) কাৰ্যসূচীৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু দেখুৱায় যে সংৰক্ষণ আৰু স্থানীয় জীৱিকা শত্ৰু নহয়, একেলগে চলাব পাৰি।
বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ আৰু বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল
ভাৰতৰ প্ৰাকৃতিক ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত কাজিৰঙা, মানস আৰু সুন্দৰবন আছে, তিনিওটা পূব তথা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। বাঘ সংৰক্ষণ প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ জৰিয়তে সংগঠিত, যি ১৯৭৩ চনৰ ১ এপ্ৰিলত আৰম্ভ কৰা হৈছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষ (NTCA)ই পৰিচালনা কৰে। ভাৰতৰ প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল জিম কৰ্বেট বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ নাগাৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীশৈলম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল। ভৰতপুৰৰ দৰে অভয়াৰণ্যই দেখুৱায় যে সংৰক্ষণ স্তন্যপায়ীৰ লগতে চৰাইৰ বাবেও কাম কৰে, আৰু বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চলবোৰে দেখুৱায় যে এটা ছত্ৰী প্ৰজাতিয়ে গোটেই এখন বন ৰক্ষা কৰিব পাৰে।
সংৰক্ষণ: সফলতা আৰু প্ৰত্যাহ্বান
সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ জালে ভাৰতত কেইবাটাও প্ৰজাতিক বিলুপ্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছে, য'ত এশিঙীয়া গঁড়, এছিয়াটিক সিংহ আৰু বাঘ অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ দীঘল যাত্ৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় জলাশয়সমূহ সংৰক্ষণ কৰিছে। প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বান হৈছে চোৰাং চিকাৰ, বাসস্থান হ্ৰাস আৰু বিভাজন, চিকাৰ-ভাৰ হ্ৰাস, মানুহ-বন্যপ্ৰাণী সংঘাত, আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ আশে-পাশে পথ, খনি আৰু বেদখলৰ চাপ। সংৰক্ষণ তেতিয়াহে ভালকৈ সফল হয় যেতিয়া স্থানীয় সমাজে পৰ্যটনৰ পৰা লাভ পায় আৰু এটা সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে আনটো সংযোগ কৰা কৰিডৰবোৰ খোলা ৰখা হয়, কাৰণ বিচ্ছিন্ন জনসংখ্যা বেছিদিন টিকি থাকিব নোৱাৰে।
দ্ৰুত পুনৰালোচনা
দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বাবে "প্ৰথম" আৰু "আটাইতকৈ ডাঙৰ" সাজু ৰাখক। প্ৰথম: জিম কৰ্বেট আটাইতকৈ পুৰণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (১৯৩৬) আৰু প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল, নীলগিৰি প্ৰথম জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল (১৯৮৬), পাভো অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য (১৯৮০)। আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু সৰু: হেমিছ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, ছাউথ বাটন আইলেণ্ড আটাইতকৈ সৰু, বনগাধ অভয়াৰণ্য আটাইতকৈ ডাঙৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু নাগাৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীশৈলম আটাইতকৈ ডাঙৰ বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল। অসমৰ অভিলেখ: গঁড়ৰ বাবে কাজিৰঙা, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হোৱা বছৰ ১৯৭৪, সোণালী লাংগুৰ আৰু বিগ ফাইভৰ বাবে মানস, দল-হৰিণৰ বাবে ডিব্ৰু-চৈখোৱা, গঁড়ৰ বাবে পবিতৰা আৰু সোণালী লাংগুৰৰ বাবে চক্ৰশিলা। শেষত, কেইবুল লামজাও একমাত্ৰ ভাসমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, ছাংগাইৰ সৈতে, আৰু গিৰ এছিয়াটিক সিংহৰ একমাত্ৰ ঘৰ।
কেনেকৈ প্ৰস্তুতি ল'ব
- তথ্যবোৰ ঠাইৰ পৰিৱৰ্তে জীৱ-জন্তুৰে গোট কৰক: গঁড়ৰ সৈতে কাজিৰঙা আৰু পবিতৰা, এছিয়াটিক সিংহৰ সৈতে গিৰ, ছাংগাইৰ সৈতে কেইবুল লামজাও, সোণালী লাংগুৰৰ সৈতে মানস আৰু চক্ৰশিলা, বনগাধৰ সৈতে কচ্চ আৰু তুষাৰ চিতাৰ সৈতে হেমিছ।
- পৰীক্ষাত সঘনাই অহা বছৰবোৰ শিকক: জিম কৰ্বেটৰ বাবে ১৯৩৬, প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ বাবে ১৯৭৩, কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ১৯৭৪, পাভোৰ বাবে ১৯৮০, কাজিৰঙা বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ বাবে ১৯৮৫ আৰু নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বাবে ১৯৮৬।
- তিনিটা সংৰক্ষিত-অঞ্চলৰ শব্দ স্পষ্টভাৱে বেলেগ কৰক: ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আটাইতকৈ কঠোৰ, অভয়াৰণ্যই সীমিত মানৱ ব্যৱহাৰ অনুমতি দিয়ে, জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলে সংৰক্ষণৰ সৈতে বহনক্ষম জীৱন একত্ৰিত কৰে।
- অসমৰ তালিকা এখন ঠাইত সাজু ৰাখক, কাৰণ বহু প্ৰশ্ন বিশেষভাৱে কাজিৰঙা, মানস, ডিব্ৰু-চৈখোৱা, পবিতৰা, চক্ৰশিলা আৰু পাভোৰ ওপৰত হয়।
- আটাইতকৈ ডাঙৰ, সৰু আৰু একমাত্ৰ উদাহৰণবোৰ পুনৰালোচনা কৰক, কাৰণ এইবোৰ পৰীক্ষকে সোধা আটাইতকৈ সহজ এ-মাৰ্ক প্ৰশ্ন।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- জিম কৰ্বেট আটাইতকৈ পুৰণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰথম বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল দুয়োটা; ইয়াক প্ৰথম জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল নীলগিৰিৰ সৈতে মিলাই নিদিব।
- কাজিৰঙা এশিঙীয়া গঁড়ৰ বাবে বিখ্যাত, আনহাতে মানস সোণালী লাংগুৰ আৰু বিগ ফাইভৰ বাবে বিখ্যাত।
- বনগাধ অভয়াৰণ্য এটা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান নহয়, যদিও ই নিজৰ ধৰণৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ।
- কেইবুল লামজাও একমাত্ৰ ভাসমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ছাংগাইক ৰক্ষা কৰে; ই অসমত নহয়, মণিপুৰত।
- জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সৈতে একে নহয়, কাৰণ ইয়াৰ পৰিবৰ্তন মণ্ডলত মানুহে বাস আৰু কাম কৰিবলৈ অনুমতি পায়।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ মাজত কি পাৰ্থক্য?
ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে কঠোৰভাৱে সংৰক্ষিত, য'ত চৰণ, খেতি বা মানৱ বসতি অনুমোদিত নহয়। বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যও সংৰক্ষিত, কিন্তু চৰণৰ দৰে সীমিত মানৱ কাৰ্যকলাপ অনুমোদিত হ'ব পাৰে। জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল তাতকৈ ডাঙৰ আৰু তিনিটা মণ্ডল থাকে - কঠোৰভাৱে সংৰক্ষিত মূল, গৱেষণাৰ বাবে বাফাৰ আৰু পৰিবৰ্তন মণ্ডল য'ত মানুহে বহনক্ষমভাৱে বাস আৰু কাম কৰে। এইবোৰ মূলত বন্যপ্ৰাণী (সংৰক্ষণ) আইন, ১৯৭২ৰ অধীনত সংৰক্ষিত।
ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ, পুৰণি আৰু সৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান কোন?
আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান লাডাখৰ হেমিছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, যি তুষাৰ চিতাৰ বাসস্থানো। আটাইতকৈ পুৰণি উত্তৰাখণ্ডৰ জিম কৰ্বেট ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, ১৯৩৬ চনত হেইলি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে স্থাপিত। আটাইতকৈ সৰু আন্দামান-নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ছাউথ বাটন আইলেণ্ড ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ ভাসমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান মণিপুৰৰ কেইবুল লামজাও, ছাংগাই বা ভ্ৰু-শিংযুক্ত হৰিণৰ বাবে বিখ্যাত।
ভাৰতত গঁড়, সিংহ আৰু বাঘৰ বাবে কোনবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বিখ্যাত?
অসমৰ কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান এশিঙীয়া গঁড়ৰ বাবে বিশ্ববিখ্যাত; ই ১৯৭৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ১৯৮৫ চনত ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষিত হয়। গুজৰাটৰ গিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান এছিয়াটিক সিংহৰ একমাত্ৰ স্বাভাৱিক বাসস্থান। ৰাজস্থানৰ ৰণথম্বোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বাঘৰ বাবে বিখ্যাত, আৰু অসমৰ মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান সোণালী লাংগুৰ তথা বিগ ফাইভ বাসস্থান হিচাপে জনাজাত।
ভাৰতৰ জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ কি আৰু প্ৰথমটো কোন আছিল?
ভাৰতৰ প্ৰথম জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, ১৯৮৬ চনত স্থাপিত, আৰু দেশত প্ৰায় ১৮টা জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। হিমালয়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ দুটা নন্দা দেৱী আৰু খাংচেনজংগা। উত্তৰ-পূবত মানস, নকৰেক আৰু ডিব্ৰু-চৈখোৱা জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে, নকৰেক মেঘালয়ত। জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলে সংৰক্ষণৰ সৈতে স্থানীয় সমাজৰ বহনক্ষম ব্যৱহাৰ একত্ৰিত কৰে।
অসম আৰু উত্তৰ-পূবৰ কোনবোৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল পৰীক্ষাত সোধা হয়?
অসমত কাজিৰঙা এশিঙীয়া গঁড়ৰ বাবে, মানস সোণালী লাংগুৰ আৰু বিগ ফাইভৰ বাবে, ডিব্ৰু-চৈখোৱা দল-হৰিণৰ বাবে আৰু পবিতৰা প্ৰধান গঁড় সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে বিখ্যাত। চক্ৰশিলা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য সোণালী লাংগুৰৰ বাবে জনাজাত, আৰু অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য পাভো (পাভা) বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, ১৯৮০ চনত ঘোষিত। কাজিৰঙা, মানস আৰু সুন্দৰবন ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ।