অসমৰ জনসংখ্যা: জনসংখ্যা, জনঘনত্ব আৰু সাক্ষৰতা
মানুহ ক'ত বাস কৰে, তেওঁলোক কিমান আৰু তেওঁলোকে কিমান ভালদৰে পঢ়িব-লিখিব জানে - এই প্ৰশ্নবোৰে অসমৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰ'ফাইল গঠন কৰে, আৰু প্ৰায় প্ৰতিটো প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত সোধা হয়। লোকপিয়ল এই সকলো সংখ্যাৰ উৎস, আৰু ২০১১ চনৰ লোকপিয়লেই শেহতীয়া সম্পন্ন লোকপিয়ল, গতিকে তাৰ হিচাপবোৰ মনত ৰখা উচিত। আৰ্হিটো সহজ: বেছিভাগ মানুহ উৰ্বৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰে, আনহাতে পাহাৰীয়া জিলাবোৰত কম মানুহ; সাক্ষৰতা বৃদ্ধি পাইছে কিন্তু এতিয়াও অসম; আৰু লিংগ অনুপাত ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ ভাল যদিও লাহে লাহে হ্ৰাস পাইছে যি পৰিকল্পনাকাৰীৰ বাবে চিন্তাৰ বিষয়।
জনসংখ্যাৰ আকাৰ আৰু বৃদ্ধি
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী অসমৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৩.১২ কোটি, অৰ্থাৎ ৩১,২০৫,৫৭৬। ২০০১-২০১১ চনৰ দশকীয় বৃদ্ধিৰ হাৰ ১৬.৯৩ শতাংশ, যি ৰাষ্ট্ৰীয় গড়ৰ ওচৰত। জনসংখ্যাৰ দিশত অসম ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায় ১৪তম স্থানত। ৰাজ্যখনত শেহতীয়া সম্পন্ন লোকপিয়ল হৈছে ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। তিনিটা হিচাপ - প্ৰায় ৩.১২ কোটি মানুহ, ১৬.৯৩ শতাংশ বৃদ্ধি আৰু প্ৰায় ১৪তম স্থান - মনত ৰাখিলে বহু পোনপটীয়া প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পৰা যায়।
জনঘনত্ব আৰু বিতৰণ
অসমৰ জনঘনত্ব বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩৯৮ জন, যি ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ যথেষ্ট বেছি। ঘনত্ব ৰাজ্যখনত সমান নহয়। ই সমভূমিত, বিশেষকৈ গুৱাহাটী চহৰক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা কামৰূপ (মহানগৰ) জিলাত সৰ্বাধিক, আৰু পাহাৰীয়া দিমা হাচাও জিলাত সৰ্বনিম্ন। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত জনঘনত্ব বেছি হোৱাৰ কাৰণ হৈছে উৰ্বৰ পলসুৱা মাটি, যথেষ্ট বৰষুণ আৰু ভাল যাতায়াতৰ সংমিশ্ৰণ। পাহাৰবোৰ, তীক্ষ্ণ ঢাল, পাতল জনসংখ্যা আৰু বিস্তীৰ্ণ সংৰক্ষিত বনৰ সৈতে, বিৰলভাৱে বসতিপূৰ্ণ হৈ আছে। কেৱল গুৱাহাটী চহৰৰ ২০১১ চনত জনসংখ্যা প্ৰায় ৯.৫৭ লাখ আছিল।
সাক্ষৰতা
অসমৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭২.১৯ শতাংশ। পুৰুষ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৭.৮৫ শতাংশ আৰু মহিলা সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৬.২৭ শতাংশ। পুৰুষ-মহিলা সাক্ষৰতাৰ ব্যৱধান এতিয়াও বহল, যদিও সময়ৰ লগে লগে হ্ৰাস পাইছে। সৰ্বাধিক সাক্ষৰতাৰ জিলা কামৰূপ (মহানগৰ), আৰু সৰ্বনিম্ন সাক্ষৰতাৰ জিলা ধুবুৰী। সাক্ষৰতা নগৰীকৰণ আৰু বিদ্যালয়লৈ প্ৰৱেশৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত, সেইকাৰণেই সমভূমি আৰু চহৰবোৰে দূৰৱৰ্তী পাহাৰ আৰু চৰ অঞ্চলতকৈ অনেক ভাল হিচাপ দেখুৱায়।
লিংগ অনুপাত
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী অসমৰ লিংগ অনুপাত ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৫৮ মহিলা, যি সমগ্ৰ ভাৰতৰ হিচাপতকৈ ভাল। শিশু লিংগ অনুপাত ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬২ মহিলা, আৰু ইয়াতো অসম তুলনামূলকভাৱে ভাল। তথাপি, দশকজুৰি লিংগ অনুপাত লাহে লাহে হ্ৰাস পাই আহিছে। এই হ্ৰাসৰ মূল কাৰণবোৰ হৈছে ভ্ৰূণ হত্যা, ছোৱালী শিশুৰ অৱহেলা আৰু পৰিযায়নৰ সৈতে জড়িত কাৰক। মহিলা সাক্ষৰতা আৰু স্বাস্থ্যৰ উন্নতি, আৰু লিংগ নিৰ্ণয়ৰ বিৰুদ্ধে আইন কঠোৰভাৱে বলবৎ কৰাই হ্ৰাস ৰোধৰ মূল উপায়।
চহৰীয়া আৰু গাঁৱলীয়া জনসংখ্যা, আৰু সামাজিক গঠন
অসম এতিয়াও অতি গাঁৱলীয়া। মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ প্ৰায় ১৪.০৭ শতাংশ চহৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰে, আনহাতে প্ৰায় ৮৫.৯৩ শতাংশ গাঁৱলীয়া। সামাজিক গোটসমূহৰ ভিতৰত অনুসূচিত জনজাতিয়ে জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১২.৪ শতাংশ আৰু অনুসূচিত জাতিয়ে প্ৰায় ৭.১ শতাংশ। এই অংশবোৰ নীতিৰ লগতে পৰীক্ষাৰ বাবেও গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ সেইবোৰে সংৰক্ষণ, কল্যাণ আঁচনি আৰু ৰাজ্যখনত সম্পদৰ বিতৰণক প্ৰভাৱিত কৰে।
জিলা আৰু তেওঁলোকৰ চৰম
কিছু জিলা লোকপিয়লৰ তালিকাত আগন্তুক আৰু সঘনাই সোধা হয়। সৰ্বাধিক জনসংখ্যাৰ জিলা নগাঁও, আৰু সৰ্বনিম্ন জনসংখ্যাৰ জিলা দিমা হাচাও। সৰ্বাধিক জনঘনত্ব কামৰূপ (মহানগৰ), সৰ্বনিম্ন জনঘনত্ব দিমা হাচাও। সৰ্বাধিক সাক্ষৰতা কামৰূপ (মহানগৰ), সৰ্বনিম্ন ধুবুৰী। মাটিকালিৰ দিশত পূব আৰু পশ্চিমত বিভাজনৰ আগতে বৃহত্তম জিলা আছিল কাৰ্বি আংলং, আৰু সৰ্বনিম্ন কামৰূপ (মহানগৰ)। শেহতীয়া পুনৰ্গঠনৰ পিছত ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৩৫ খন জিলা।
কেনেকৈ প্ৰস্তুতি ল'ব
- প্ৰথমে ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ হিচাপ ঠিক কৰি ল'ব: প্ৰায় ৩.১২ কোটি মানুহ, জনঘনত্ব ৩৯৮, সাক্ষৰতা ৭২.১৯ শতাংশ, লিংগ অনুপাত ৯৫৮।
- সাক্ষৰতাৰ বিভাজন মনত ৰাখক: পুৰুষ ৭৭.৮৫ শতাংশ আৰু মহিলা ৬৬.২৭ শতাংশ।
- জিলাৰ চৰমবোৰ যোৰ হিচাপে শিকক: সৰ্বাধিক জনসংখ্যা নগাঁও আৰু সৰ্বনিম্ন দিমা হাচাও; সৰ্বাধিক জনঘনত্ব কামৰূপ মহানগৰ আৰু সৰ্বনিম্ন দিমা হাচাও; সৰ্বাধিক সাক্ষৰতা কামৰূপ মহানগৰ আৰু সৰ্বনিম্ন ধুবুৰী।
- গাঁৱলীয়া-চহৰীয়া বিভাজন টুকি ল'ব: প্ৰায় ৮৫.৯৩ শতাংশ গাঁৱলীয়া আৰু ১৪.০৭ শতাংশ চহৰীয়া।
- সামাজিক অংশবোৰ মনত ৰাখক: অনুসূচিত জনজাতি প্ৰায় ১২.৪ শতাংশ আৰু অনুসূচিত জাতি প্ৰায় ৭.১ শতাংশ।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- লিংগ অনুপাত ৯৫৮ আৰু শিশু লিংগ অনুপাত ৯৬২; দুটা হিচাপ বেলেগ আৰু সঘনাই সলনি কৰা হয়।
- নগাঁও সৰ্বাধিক জনসংখ্যাৰ জিলা, কিন্তু কামৰূপ (মহানগৰ)ৰ সৰ্বাধিক জনঘনত্ব আৰু সাক্ষৰতা - জনসংখ্যা বেছি আৰু ঘনত্ব বেছি একে নহয়।
- সৰ্বনিম্ন সাক্ষৰতা ধুবুৰীত, আনহাতে সৰ্বনিম্ন জনঘনত্ব দিমা হাচাওত; দুয়োটাক লগাই নল'ব।
- গুৱাহাটী এখন ডাঙৰ চহৰ হ'লেও অসম মূলত গাঁৱলীয়া, মাত্ৰ প্ৰায় ১৪.০৭ শতাংশ চহৰীয়া জনসংখ্যা।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী অসমৰ জনসংখ্যা, জনঘনত্ব আৰু সাক্ষৰতা কিমান?
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী অসমৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৩.১২ কোটি (৩১,২০৫,৫৭৬), জনঘনত্ব বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩৯৮ জন, আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭২.১৯ শতাংশ। পুৰুষ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৭.৮৫ শতাংশ আৰু মহিলা সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৬.২৭ শতাংশ। ২০০১-২০১১ চনৰ দশকীয় বৃদ্ধিৰ হাৰ ১৬.৯৩ শতাংশ, আৰু জনসংখ্যাৰ দিশত অসম ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায় ১৪তম।
অসমৰ কোন জিলাবোৰ জনসংখ্যা, জনঘনত্ব আৰু সাক্ষৰতাৰ চৰমত আছে?
নগাঁও সৰ্বাধিক জনসংখ্যাৰ জিলা আৰু দিমা হাচাও সৰ্বনিম্ন। কামৰূপ (মহানগৰ)ৰ সৰ্বাধিক জনঘনত্ব আৰু দিমা হাচাওৰ সৰ্বনিম্ন। কামৰূপ (মহানগৰ)ৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰো সৰ্বাধিক, আনহাতে ধুবুৰীৰ সৰ্বনিম্ন। মাটিকালিৰ দিশত বিভাজনৰ আগতে কাৰ্বি আংলং বৃহত্তম জিলা আছিল আৰু কামৰূপ (মহানগৰ) সৰ্বনিম্ন। শেহতীয়া পুনৰ্গঠনৰ পিছত ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৩৫ খন জিলা।
অসমৰ লিংগ অনুপাত কিমান আৰু ই কিয় হ্ৰাস পাইছে?
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী অসমৰ লিংগ অনুপাত ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৫৮ মহিলা, আৰু শিশু লিংগ অনুপাত ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬২ মহিলা। দুয়োটা সমগ্ৰ ভাৰতৰ হিচাপতকৈ ভাল, তথাপি লিংগ অনুপাত লাহে লাহে হ্ৰাস পাই আহিছে। মূল কাৰণ হৈছে ভ্ৰূণ হত্যা, ছোৱালী শিশুৰ অৱহেলা আৰু পৰিযায়নৰ সৈতে জড়িত কাৰক। মহিলা সাক্ষৰতা আৰু স্বাস্থ্যৰ উন্নতি, আৰু লিংগ নিৰ্ণয়ৰ বিৰুদ্ধে আইন কঠোৰভাৱে বলবৎ কৰাই মূল প্ৰতিকাৰ।
অসমৰ গাঁৱলীয়া-চহৰীয়া বিভাজন আৰু জনসংখ্যাৰ সামাজিক গঠন কি?
অসম অতি গাঁৱলীয়া: জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৮৫.৯৩ শতাংশ গাঁৱলীয়া আৰু মাত্ৰ প্ৰায় ১৪.০৭ শতাংশ চহৰীয়া, যদিও গুৱাহাটী প্ৰায় ৯.৫৭ লাখ মানুহৰ এখন ডাঙৰ চহৰ। সামাজিক গোটসমূহৰ ভিতৰত অনুসূচিত জনজাতিয়ে জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১২.৪ শতাংশ আৰু অনুসূচিত জাতিয়ে প্ৰায় ৭.১ শতাংশ। এই অংশবোৰ সংৰক্ষণ, কল্যাণ আঁচনি আৰু সম্পদ বিতৰণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত জনঘনত্ব কিয় বেছি?
উৰ্বৰ পলসুৱা মাটি, যথেষ্ট বৰষুণ আৰু ভাল যাতায়াতৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত জনঘনত্ব বেছি। এই অৱস্থাই নিবিড় কৃষি, বাণিজ্য আৰু বসতিক সমৰ্থন কৰে, সেইকাৰণেই সমভূমিয়ে ৰাজ্যখনৰ বেছিভাগ মানুহ বহন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পাহাৰীয়া জিলাবোৰত তীক্ষ্ণ ঢাল, পাতল মাটি, বিস্তীৰ্ণ সংৰক্ষিত বন আৰু দুৰ্বল সংযোগ আছে, সেইকাৰণেই দিমা হাচাওৰ জনঘনত্ব ৰাজ্যখনত সৰ্বনিম্ন।