অসমৰ জলবায়ু, মৌচুমী আৰু বানপানী
অসমৰ জলবায়ু ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম নিজস্ব ধৰণৰ। ই উষ্ণ, ই আৰ্দ্ৰ, আৰু ই দেশৰ আটাইতকৈ বেছি বৰষুণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ এটা। কিন্তু এই একেই উদাৰ বৰষুণেই ৰাজ্যখন প্ৰায় প্ৰতি বছৰে বানপানীত ডুবাৰ কাৰণ। যি মৌচুমীয়ে পথাৰ সেউজীয়া কৰে, সেই একেই মৌচুমীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীবোৰক পাৰ ভাঙি যোৱালৈকে ফুলাই তোলে। এই এটা সম্পৰ্ক - মৌচুমী আৰু বানপানীৰ মাজৰ সম্পৰ্ক - বুজিলে অসমৰ কৃষি, অৰ্থনীতি আৰু ৰাজনীতিৰ বহুখিনি স্পষ্ট হৈ পৰে। ৰাজ্যিক পৰীক্ষাৰ ভূগোল আৰু সাধাৰণ জ্ঞান অংশত এই বিষয় নিয়মীয়াকৈ আহে।
আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু
অসমত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু আছে। বছৰেকীয়া গড় বৰষুণ বেছি, সাধাৰণতে প্ৰায় ২,৫০০ৰ পৰা ৩,০০০ মিলিমিটাৰ, আৰু ই মৌচুমী মাহবোৰত কেন্দ্ৰীভূত। আৰ্দ্ৰতা বছৰজুৰি বেছি থাকে, প্ৰায় ৭০ৰ পৰা ৯০ শতাংশ, সেয়েহে উষ্ণতা বেছি নহ'লেও বতাহ গধুৰ অনুভৱ হয়। গ্ৰীষ্মকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে প্ৰায় ২৫ৰ পৰা ৩২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ, আনহাতে শীতকালত ১০ৰ পৰা ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ নামি যায়। উচ্চতাৰ বাবে ডিমা হাছাও পাহাৰীয়া জিলা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ। লক্ষীমপুৰ আৰু ধেমাজিৰ দৰে উত্তৰ জিলাসমূহত অতি বেছি বৰষুণ হয়, আৰু ওচৰৰ মেঘালয় পাহাৰৰ সৈতে ইহঁতে পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ আৰ্দ্ৰ অঞ্চলসমূহৰ এটা গঠন কৰে।
চাৰিটা ঋতু
অসমৰ বছৰক সাধাৰণতে চাৰিটা ঋতুত ভগা হয়। শীত প্ৰায় ডিচেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈ, শীতল আৰু শুকান। মাৰ্চৰ পৰা মে'লৈকে পূৰ্ব-মৌচুমী ঋতু উষ্ণ আৰু আৰ্দ্ৰ হয় আৰু বজ্ৰপাত-ধুমুহাৰে চিহ্নিত। জুনৰ পৰা ছেপ্তেম্বৰলৈ মৌচুমীয়ে মূল বৰষুণ আনে। শেষত, অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰৰ প্ৰত্যাগমন মৌচুমীয়ে লাহি বৰষুণ আনি ক্ৰমান্বয়ে শীতল কৰি শীতলৈ লৈ যায়। প্ৰতিটো ঋতুৰে খেতিত নিজস্ব প্ৰভাৱ আছে: পূৰ্ব-মৌচুমীৰ বৰষুণে পথাৰ সাজু কৰে, মৌচুমীয়ে ধানত পানী যোগায়, আৰু শুকান শীতে চপোৱা তথা বহু উৎসৱৰ ঋতু আনে।
মৌচুমী অসমলৈ কেনেকৈ আহে
অসমৰ অধিকাংশ বৰষুণ দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমীৰ পৰা আহে। বংগোপসাগৰৰ পৰা, আৰু কিছু পৰিমাণে আৰব সাগৰৰ পৰা, আৰ্দ্ৰ বতাহ বলি আহে। এই বতাহ উত্তৰ-পূবলৈ গৈ পাহাৰৰ সৈতে মিলিলে ওপৰলৈ উঠিবলৈ বাধ্য হয়, শীতল হয় আৰু আৰ্দ্ৰতা বৰষুণ হিচাপে এৰি দিয়ে। অঞ্চলটো চাৰিওফালে পাহাৰেৰে আগুৰা চুঙা আকৃতিৰ হোৱাৰ বাবে মৌচুমীক বন্দী কৰি অতি বেছি বৰষুণ বৰষায়। সেয়েহে ভাৰতৰ বহু অংশত মধ্যমীয়া বৰষুণ দিয়া মৌচুমীয়ে অসমত জোৰেৰে বৰষায়। অক্টোবৰ-নৱেম্বৰত সাগৰলৈ ঘূৰি যোৱা প্ৰত্যাগমন মৌচুমীয়ে কেৱল লাহি বৰষুণ আনে আৰু ঋতু পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰে।
কালবৈশাখী, পূৰ্ব-মৌচুমীৰ ধুমুহা
এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত অসমত কালবৈশাখী নামেৰে জনাজাত তীব্ৰ স্থানীয় বজ্ৰপাত-ধুমুহা হয়, আৰু অসমীয়াত ইহঁতক প্ৰায়ে বৰদৈচিলা বুলি কোৱা হয়। এই ধুমুহাবোৰ হঠাতে প্ৰবল বতাহ, বজ্ৰপাত আৰু বেছি কিন্তু চুটি বৰষুণৰ সৈতে আহে। ইহঁতে থিয় হৈ থকা শস্যৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে আৰু গছ উভালিব পাৰে, তথাপিও ইহঁতক আদৰণি জনোৱা হয় কাৰণ ইহঁতে বতাহ শীতল কৰি মৌচুমীৰ বাবে মাটি সাজু কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত বৰদৈচিলা শব্দটো ঘৰলৈ উভতি অহা জীয়েকৰ সৈতেও জড়িত, আৰু লোকগীত তথা কাহিনীত ধুমুহাটো স্মৰণ কৰা হয়। এই ধুমুহাৰ ওপৰত প্ৰশ্ন সোধা সাধাৰণ, কাৰণ ই এটা শুদ্ধ স্থানীয় ঋতুভিত্তিক বৈশিষ্ট্য।
অসমত বানপানী কিয় হয়
অসমৰ বানপানীৰ কেইবাটাও কাৰণ একেলগে কাম কৰে। প্ৰথমটো হৈছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাকৰ জলগ্ৰহণ অঞ্চলত পৰা বিশাল মৌচুমী বৰষুণ। দ্বিতীয়টো হৈছে পলস জমা: নদীবোৰে ইমান বালি আৰু পলস কঢ়িয়ায় যে ইহঁতৰ বিছনা ওখ হৈ পৰে, আৰু বিছনা ওখ হ'লে কম পানীতেই নদী উপচি পৰে। তৃতীয়টো হৈছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ এটা শাখা-প্ৰশাখাযুক্ত আৰু গতিশীল নদী, সেয়েহে ইয়াৰ খালবোৰ লৰচৰ কৰে আৰু পাৰ খহে, কেতিয়াবা ৰখা বান্ধো ভাঙি যায়। ওপৰৰ জলগ্ৰহণ অঞ্চলত পাহাৰ আৰু বন ধ্বংসই পানীৰ প্ৰবাহ দ্ৰুত কৰে, আৰু দক্ষিণৰ সংকীৰ্ণ বৰাক উপত্যকাই পানী বন্দী কৰি ৰাখে। ফলত, অসমৰ প্ৰায় ৪০ শতাংশ এলেকা বানপ্ৰৱণ, আৰু ৰাজ্যখনত এটা মৌচুমীকালত সাধাৰণতে দুইৰ পৰা তিনি বাৰ বানৰ ঢৌ আহে। মৰিগাঁও, নগাঁও, বৰপেটা আৰু ধুবুৰীৰ দৰে জিলা আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত, আৰু বৰাক উপত্যকাৰ নিজৰ সুকীয়া বান সমস্যা আছে।
বানপানী পৰিচালনা
অসমত বানপানী পৰিচালনা এক ডাঙৰ আৰু কঠিন কাম। ১৯৮০ চনত গঠিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব'ৰ্ড হৈছে বান নিয়ন্ত্ৰণ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিকাশৰ পৰিকল্পনাৰ বাবে দায়বদ্ধ আইনী সংস্থা। অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ পৰিচালনা কৰ্তৃপক্ষ (ASDMA)য়ে বানৰ সময়ত সাহায্য, উদ্ধাৰ আৰু প্ৰস্তুতি সমন্বয় কৰে। বহু নদীৰ কাষত পানী ধৰি ৰখাৰ বাবে বান্ধ বন্ধা হৈছে, যদিও ইহঁত সঘনাই ভাঙে আৰু প্ৰায়ে সমস্যাটো এখন ঠাইৰ পৰা আন এখনলৈ মাত্ৰ স্থানান্তৰ কৰে। বিশেষজ্ঞসকলে ক্ৰমান্বয়ে একেলগে কেইবাটাও ব্যৱস্থাৰ পোষকতা কৰিছে - উন্নত বান্ধ, খনন আৰু নদী প্ৰশিক্ষণ, পাহাৰত জলাধাৰ পৰিচালনা, আৰু উন্নত আগতীয়া সতৰ্কবাণী - কেৱল বান্ধৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে।
প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্ব
জলবায়ু আৰু বানপানী প্ৰত্যক্ষ তথ্য হিচাপে আৰু প্ৰয়োগমূলক প্ৰশ্ন হিচাপে দুয়ো ধৰণে সোধা হয়। প্ৰত্যক্ষ তথ্যত জলবায়ুৰ ধৰণ, গড় বৰষুণ, আটাইতকৈ বেছি বৰষুণৰ মাহ, পূৰ্ব-মৌচুমী ধুমুহাৰ নাম আৰু বৰদৈচিলাৰ অৰ্থ পৰে। প্ৰয়োগমূলক প্ৰশ্নত বানপানীৰ কাৰণ, বান নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত থকা সংস্থা আৰু বানপ্ৰৱণ এলেকাৰ শতাংশ সোধা হয়। এই বিষয়ে ভূগোলক সমকালীন পৰিঘটনা আৰু দুৰ্যোগ পৰিচালনাৰ সৈতে জড়িত কৰে, গতিকে ই কেৱল ভূগোল পত্ৰ নহয়, সাধাৰণ অধ্যয়ন আৰু সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰস্তুতিতো উপযোগী।
কেনেকৈ প্ৰস্তুতি ল'ব
- জলবায়ুৰ ধৰণ আৰু বৰষুণৰ পৰিসৰ স্থিৰ তথ্য হিচাপে শিকক।
- চাৰিটা ঋতু আৰু প্ৰতিটোৰ মাহ ক্ৰমে ঠিক কৰি ল'ব।
- দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী আৰু অঞ্চলটোৰ পাহাৰে ইমান বেছি বৰষুণ কিয় বৰষায়, সেয়া বুজি ল'ব।
- পূৰ্ব-মৌচুমী ধুমুহাৰ দুটা স্থানীয় নাম টুকি ল'ব - কালবৈশাখী আৰু বৰদৈচিলা।
- বানপানীৰ কাৰণ আৰু দুটা প্ৰধান সংস্থা - ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব'ৰ্ড আৰু ASDMA তালিকা কৰি ল'ব।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- অসমৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয়, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বা শীতল নহয়।
- আটাইতকৈ বেছি বৰষুণ দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমীৰ পৰা আহে, প্ৰত্যাগমন মৌচুমীৰ পৰা নহয়।
- বৰদৈচিলা আৰু কালবৈশাখীয়ে একেই পূৰ্ব-মৌচুমী ধুমুহাক সূচায়।
- বানপানী কেৱল বেছি বৰষুণৰ বাবেই নহয়; পলস জমা, শাখা-প্ৰশাখা আৰু পাৰ খহনীয়াও সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
অসমৰ জলবায়ু কেনে আৰু ই কিমান বৰষুণ পায়?
অসমৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয়। ইয়াৰ বছৰেকীয়া গড় বৰষুণ সাধাৰণতে প্ৰায় ২,৫০০ৰ পৰা ৩,০০০ মিলিমিটাৰ, যাৰ মূল অংশ জুনৰ পৰা ছেপ্তেম্বৰলৈ দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমীকালত পৰে। আৰ্দ্ৰতা বছৰজুৰি বেছি থাকে, সাধাৰণতে ৭০ৰ পৰা ৯০ শতাংশ, আৰু উত্তৰ জিলাসমূহত অঞ্চলটোৰ আটাইতকৈ বেছি বৰষুণ হয়।
কালবৈশাখী বা বৰদৈচিলা কি?
কালবৈশাখী হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত অসমত হোৱা তীব্ৰ পূৰ্ব-মৌচুমী বজ্ৰপাত-ধুমুহা, আৰু অসমীয়াত ইয়াক জনপ্ৰিয়ভাৱে বৰদৈচিলা বোলা হয়। এই ধুমুহাবোৰ হঠাতে প্ৰবল বতাহ, বজ্ৰপাত আৰু বেছি চুটি বৰষুণৰ সৈতে আহে। ইহঁতে শস্য তথা গছৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে, কিন্তু বতাহ শীতল কৰি অহা মৌচুমীৰ বাবে মাটি সাজুও কৰে, সেয়েহে ইহঁতক ভয় আৰু আদৰণি দুয়ো কৰা হয়।
অসমত বানপানীৰ প্ৰধান কাৰণবোৰ কি?
প্ৰধান কাৰণবোৰ হৈছে জলগ্ৰহণ অঞ্চলত পৰা অতি বেছি মৌচুমী বৰষুণ, নদীৰ বিছনা ওখ কৰা পলস জমা, আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ শাখা-প্ৰশাখাযুক্ত তথা গতিশীল প্ৰকৃতি যিয়ে পাৰ খহনীয়া আৰু বান্ধ ভাঙন ঘটায়। পাহাৰত বন ধ্বংস আৰু দ্ৰুত প্ৰবাহ, আৰু দক্ষিণৰ পাহাৰে আগুৰা বৰাক উপত্যকাই সমস্যা বঢ়ায়। এই কাৰকবোৰৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৪০ শতাংশ বানপ্ৰৱণ।
অসমত বান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু দুৰ্যোগ পৰিচালনা কোনে কৰে?
১৯৮০ চনত গঠিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব'ৰ্ড হৈছে বান নিয়ন্ত্ৰণ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিকাশৰ পৰিকল্পনাৰ আইনী সংস্থা। অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ পৰিচালনা কৰ্তৃপক্ষ (ASDMA) বানৰ সময়ত দুৰ্যোগ প্ৰস্তুতি, সাহায্য আৰু উদ্ধাৰৰ বাবে দায়বদ্ধ। ৰাজ্যিক জলসম্পদ বিভাগৰ সৈতে এই সংস্থাবোৰে বান্ধৰ কাম, আগতীয়া সতৰ্কবাণী আৰু সাহায্য অভিযান চলায়।
অসমত বছৰি সাধাৰণতে কিমান ঢৌ বান আহে?
অসমত এটা মৌচুমীকালত সাধাৰণতে প্ৰায় দুইৰ পৰা তিনি বাৰ বানৰ ঢৌ আহে। প্ৰথম ঢৌটো সাধাৰণতে আগতীয়া বেছি বৰষুণৰ সৈতে আহে, আৰু মৌচুমী চলি থকাৰ লগে লগে নদীবোৰ ভৰি থকাৰ ফলত পিছৰ ঢৌবোৰ আহে। বৰাক উপত্যকাও বানে, কিন্তু উপত্যকাটো সৰু আৰু পাহাৰে আগুৰা হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বান চুটি আৰু স্থানীয়।