MSME, তাঁতশাল আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ
অণু, ক্ষুদ্ৰ আৰু মধ্যম উদ্যোগ, তাঁতশাল আৰু হস্তশিল্প খণ্ড, আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহে একেলগে সেই বিষয়টো গঠন কৰে, যি পৰীক্ষা কৰে ভাৰতে বৃহৎ ব্যক্তিগত উদ্যোগৰ বাহিৰে উৎপাদন কেনেকৈ সংগঠিত কৰে। MSME খণ্ড কৃষিৰ পিছত আটাইতকৈ ডাঙৰ নিয়োগকৰ্তা, তাঁতশালে লাখ লাখ গ্ৰাম্য পৰিয়ালক জীৱিকা দিয়ে, আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহে কৌশলগত আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। পৰীক্ষাৰ বাবে এইটো সংজ্ঞা, আঁচনি, শ্ৰেণী আৰু প্ৰতিষ্ঠানেৰে ভৰা এক তথ্যভিত্তিক বিষয়। তলৰ টোকাত MSME ৰ শ্ৰেণীবিভাজন, তাঁতশাল খণ্ড, মহাৰত্ন, নৱৰত্ন আৰু মিনিৰত্নৰ ব্যৱস্থা, আৰু সঘনাই পৰীক্ষা কৰা তথ্যসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
MSME কি আৰু ইয়াক কেনেকৈ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়?
অণু, ক্ষুদ্ৰ আৰু মধ্যম উদ্যোগ হৈছে যন্ত্ৰ-পাতি বা সঁজুলিত বিনিয়োগ আৰু বছৰেকীয়া বৰ্তন-বিক্ৰীৰ সংমিশ্ৰণৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত উদ্যোগ। ২০২৫ চনৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেটে সংস্কাৰ কৰা আৰু ২০২৫ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰ পৰা বলবৎ বৰ্তমান শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি অণু উদ্যোগৰ বিনিয়োগ আঢ়ৈ কোটি টকাৰ অধিক নহয় আৰু বাৰ্ষিক বৰ্তন দহ কোটি টকাৰ অধিক নহয়। ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ বিনিয়োগ পঁচিশ কোটি টকলৈকে আৰু বৰ্তন এশ কোটি টকলৈকে, আৰু মধ্যম উদ্যোগৰ বিনিয়োগ এশ পঁচিশ কোটি টকলৈকে আৰু বৰ্তন পাঁচশ কোটি টকলৈকে। আগৰ সীমা কম আছিল, আৰু সময়ে সময়ে ওপৰলৈ সংশোধনৰ উদ্দেশ্য হৈছে উদ্যোগ ডাঙৰ হৈ যোৱাৰ লগে লগে সুবিধা হেৰুৱাব নালাগে। পঞ্জীয়ন এতিয়া অনলাইন উদ্যাম প'ৰ্টেলৰ জৰিয়তে কৰা হয়, যিয়ে আগৰ ফাইলিং ব্যৱস্থাক প্ৰতিস্থাপন কৰিছে।
MSME খণ্ডৰ গুৰুত্ব
MSME খণ্ডক প্ৰায়ে ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ মেৰুদণ্ড বোলা হয়। ই দেশৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ প্ৰায় ত্ৰিশ শতাংশ অৱদান আগবঢ়ায়, ৰপ্তানিত প্ৰায় পঞ্চল্লিশ শতাংশ অংশ লয়, আৰু এঘাৰ কোটিৰো অধিক লোকক কৰ্মসংস্থাপন দিয়ে, যাৰ বাবে কৃষিৰ পিছত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ নিয়োগকৰ্তা। খণ্ডটোৱে উপাদান আৰু সঁজুলিৰ পৰা বস্ত্ৰ, প্ৰক্ৰিয়াজাত খাদ্য আৰু হস্তশিল্পলৈকে বিস্তৃত সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে, আৰু সহায়ক একক আৰু যোগান শৃংখলাৰ জৰিয়তে বৃহৎ উদ্যোগক সহায় কৰে। MSME ক তেওঁলোকৰ নমনীয়তা, কম মূলধনৰ প্ৰয়োজন আৰু কম খৰচত কৰ্মসংস্থাপন সৃষ্টিৰ ক্ষমতাৰ বাবে প্ৰশংসা কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান সমস্যা হৈছে সময়মতে আৰু সুলভ ঋণৰ অভাৱ, পুৰণি প্ৰযুক্তি, বিপণনৰ কাঠিন্য আৰু পলম হোৱা পৰিশোধ, আৰু চৰকাৰী আঁচনিয়ে প্ৰতিটোৰ সমাধান দিয়ে।
প্ৰধান MSME আঁচনিসমূহ
প্ৰধানমন্ত্ৰী নিয়োগ সৃষ্টি কাৰ্যসূচীয়ে অণু উদ্যোগ স্থাপন কৰিবলৈ ৰাজসাহায্যপ্ৰাপ্ত ঋণ দিয়ে আৰু ই খাদী আৰু গাঁৱলীয়া উদ্যোগ আয়োগৰ জৰিয়তে ৰূপায়ণ কৰা হয়। অণু আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ ঋণ গেৰাণ্টি ন্যাসে জামানতবিহীন ঋণৰ গেৰাণ্টি আগবঢ়ায়, যাতে সম্পত্তি নথকা সৰু ব্যৱসায়েও বেংক ঋণ পাব পাৰে। ঋণ সংযুক্ত মূলধন ৰাজসাহায্য আঁচনিয়ে এককসমূহক প্ৰযুক্তি উন্নীত কৰাত সহায় কৰে, আৰু আচুৰ্তি আঁচনিয়ে পৰম্পৰাগত উদ্যোগৰ গোটক সহায় কৰে। MSE গোট উন্নয়ন কাৰ্যসূচীয়ে গোটৰ বাবে সাধাৰণ আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰে, আৰু জেড প্ৰমাণপত্ৰই গুণ আৰু পৰিৱেশ মানক উৎসাহিত কৰে। চেম্পিয়নছ প'ৰ্টেলে অভিযোগ আৰু হাতপুৰিৰ সমাধান কৰে, আনহাতে প্ৰধানমন্ত্ৰী বিশ্বকৰ্মা আঁচনিয়ে শিল্পী আৰু শিল্পীক সহায় কৰে আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী স্বনিধি আঁচনিয়ে পথৰ বিক্ৰেতাক কাৰ্যকৰী মূলধন দিয়ে।
তাঁতশাল আৰু হস্তশিল্প
তাঁতশাল খণ্ড কৃষিৰ পিছত গ্ৰাম্য ভাৰতত কৰ্মসংস্থাপনৰ এটা আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎস আৰু দেশৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। চৰকাৰে ২০১০ ৰ পৰা ২০২০ লৈ চনসমূহক তাঁতশালৰ দশক ঘোষণা কৰিছিল আৰু তাতীবসকলক সন্মান জনাবলৈ ৭ আগষ্টত ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল দিৱস পালন কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল উন্নয়ন কাৰ্যসূচীয়ে তাতীবসকলক ইনপুট, ঋণ আৰু বিপণনত সহায় কৰে, আৰু তাঁতশাল তাতী ব্যাপক কল্যাণ আঁচনিয়ে বীমা আৰু আন সুবিধা দিয়ে। তাঁতশাল মাৰ্কে প্ৰকৃত তাঁতশাল সামগ্ৰী প্ৰমাণিত কৰে আৰু গ্ৰাহকক পাওৱাৰলূমৰ নকলৰ পৰা ইয়াক পৃথক কৰাত সহায় কৰে। এই খণ্ডত অসমৰ এক বিশেষ স্থান আছে ৰেচম উৎপাদক ৰাজ্য হিচাপে, মূগা আৰু এৰী ৰেচম আৰু পৰম্পৰাগত কাপোৰৰ বাবে জনাজাত তাঁত বোৱা কেন্দ্ৰ সুৱালকুচিৰ সৈতে। হস্তশিল্পকো গোট উন্নয়ন আৰু ৰপ্তানি প্ৰসাৰৰ জৰিয়তে সহায় কৰা হয়।
ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ আৰু তেওঁলোকৰ শ্ৰেণী
ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহ সম্পূৰ্ণ বা আংশিকভাৱে চৰকাৰৰ মালিকানাধীন উদ্যোগ আৰু ইয়াক বিভাগীয়, বিধিবদ্ধ আৰু অ-বিভাগীয় বা কোম্পানী ৰূপৰ উদ্যোগত ভাগ কৰা হয়। ভাল কাম কৰা উদ্যোগসমূহক বৃহত্তৰ কাৰ্যকৰী আৰু আৰ্থিক স্বয়ংচালিত ক্ষমতা দিবলৈ চৰকাৰে মহাৰত্ন, নৱৰত্ন আৰু মিনিৰত্ন শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিছিল। মহাৰত্ন মৰ্যাদাই এটা কোম্পানীক চৰকাৰী অনুমতি অবিহনে কোনো প্ৰকল্পত পাঁচ হাজাৰ কোটি টকলৈকে বিনিয়োগ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে আৰু ইয়াৰ লগত বৃহৎ গড় বৰ্তন বা নিকা লাভ, ধনাত্মক নিকা মূল্য আৰু শ্বেয়াৰ বজাৰ তালিকা জড়িত। নৱৰত্নই এহাজাৰ কোটি টকলৈকে বিনিয়োগ কৰিব পাৰে, আৰু দুটা শ্ৰেণীৰ মিনিৰত্ন কোম্পানীৰ সীমা কম। এই উদ্যোগসমূহৰ উদাহৰণত তেল-গেছৰ প্ৰধান কোম্পানী, বিদ্যুৎ কোম্পানী, ইস্পাত আৰু অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু কয়লা-খনিজ কোম্পানীসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ দেশৰ আটাইতকৈ বৃহৎ নিগমসমূহৰ এটা।
বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ সংস্কাৰ
১৯৯১ চনৰ পৰা ৰাজহুৱা খণ্ডৰ সংস্কাৰৰ লক্ষ্য হৈছে উদ্যোগসমূহক বেছি স্বয়ংচালিত ক্ষমতা দিয়া, তেওঁলোকৰ দক্ষতা উন্নত কৰা আৰু চৰকাৰৰ অংশীদাৰীত্ব হ্ৰাস কৰা, এই প্ৰক্ৰিয়াক বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ বোলা হয়। বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ আৰু ৰাজহুৱা সম্পদ ব্যৱস্থাপনা বিভাগে চৰকাৰী অংশ বিক্ৰীৰ তদাৰক কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজহুৱা খণ্ড উদ্যোগ নীতিয়ে কৌশলগত আৰু অ-কৌশলগত খণ্ড শ্ৰেণীবদ্ধ কৰে আৰু চৰকাৰে ক'ত উপস্থিতি ৰাখিব বিচাৰে আৰু ক'ৰ পৰা প্ৰস্থানৰ পৰিকল্পনা কৰে সেয়া সূচায়। ৰাজহুৱা খণ্ডৰ সপক্ষে যুক্তিত কৌশলগত খণ্ডত ইয়াৰ ভূমিকা, ৰাজহুৱা সামগ্ৰী যোগান ধৰা আৰু ব্যক্তিগত একচেটিয়া ৰোধ কৰা উল্লেখ কৰা হয়, আনহাতে সমালোচকসকলে কম দক্ষতা, কিছু এককত লোকচান আৰু ৰাজকোষৰ ওপৰত বোজা উল্লেখ কৰে। সেয়ে বেংক, বিমান আৰু খনি কোম্পানীৰ ব্যক্তিকৰণৰ বিতৰ্কৰ পুনৰাবৃত্তি হয়, আৰু প্ৰাৰ্থীয়ে দুয়ো পক্ষ দাঙি ধৰিব পৰা উচিত।
এক নজৰত মূল তথ্য
- MSME শ্ৰেণীবিভাজন বিনিয়োগ আৰু বৰ্তন-বিক্ৰীৰ ওপৰত আধাৰিত।
- বৰ্তমান অণু সীমা: বিনিয়োগ ২.৫ কোটি টকলৈকে, বৰ্তন ১০ কোটি টকলৈকে।
- বৰ্তমান ক্ষুদ্ৰ সীমা: বিনিয়োগ ২৫ কোটি টকলৈকে, বৰ্তন ১০০ কোটি টকলৈকে।
- বৰ্তমান মধ্যম সীমা: বিনিয়োগ ১২৫ কোটি টকলৈকে, বৰ্তন ৫০০ কোটি টকলৈকে।
- MSME অৱদান: GDP ৰ প্ৰায় ৩০ শতাংশ; ৰপ্তানিত প্ৰায় ৪৫ শতাংশ।
- MSME কৰ্মসংস্থাপন: ১১ কোটিৰো অধিক, কৃষিৰ পিছত আটাইতকৈ বৃহৎ।
- পঞ্জীয়ন প'ৰ্টেল: উদ্যাম।
- MSME দিৱস: ২৭ জুন; ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল দিৱস: ৭ আগষ্ট।
- তাঁতশালৰ দশক: ২০১০ ৰ পৰা ২০২০।
- CGTMSE য়ে ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগক জামানতবিহীন ঋণ গেৰাণ্টি দিয়ে।
- PMEGP য়ে অণু উদ্যোগৰ বাবে ৰাজসাহায্যপ্ৰাপ্ত ঋণ দিয়ে।
- PSU শ্ৰেণী: মহাৰত্ন, নৱৰত্ন আৰু মিনিৰত্ন।
- বিনিয়োগ স্বয়ংচালিত ক্ষমতা: মহাৰত্ন ৫,০০০ কোটি টকলৈকে; নৱৰত্ন ১,০০০ কোটি টকলৈকে।
- বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ আৰু ৰাজহুৱা সম্পদ ব্যৱস্থাপনা বিভাগে বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰৰ তদাৰক কৰে।
দ্ৰুত পুনৰালোচনা
- MSME এটা শ্ৰেণীত থাকিবলৈ বিনিয়োগ আৰু বৰ্তন দুয়োটা পূৰণ কৰিব লাগে।
- উদ্যাম ব্যৱস্থাই আগৰ পঞ্জীয়ন প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰতিস্থাপন কৰিছে।
- MSME কৃষিৰ পিছত আটাইতকৈ ডাঙৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু এজন প্ৰধান ৰপ্তানিকৰ্তা।
- তাঁতশাল ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ৰেচমৰ লগত জড়িত এক গ্ৰাম্য জীৱিকা।
- মূগা আৰু এৰী ৰেচম আৰু সুৱালকুচি অসমৰ তাঁতশালৰ লগত জড়িত।
- উচ্চ PSU মৰ্যাদাই অনুমতি অবিহনে বিনিয়োগৰ বেছি স্বাধীনতা আনে।
- বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰে চৰকাৰী অংশীদাৰীত্ব হ্ৰাস কৰে কিন্তু ই অৱশ্যে তাৎক্ষণিক ব্যক্তিকৰণ নহয়।
এই বিষয়ৰ প্ৰস্তুতি কেনেকৈ
- তিনিটা MSME শ্ৰেণী তেওঁলোকৰ বিনিয়োগ আৰু বৰ্তন সীমাসহ মনত ৰাখক।
- GDP, ৰপ্তানি আৰু কৰ্মসংস্থাপনত MSME ৰ অৱদানৰ সংখ্যা শিকক।
- প্ৰতিটো MSME আঁচনিক ইয়াৰ সুবিধাৰ লগত এশাৰীৰে মিলাওক।
- গুৰুত্বপূৰ্ণ দিৱস, অৰ্থাৎ MSME দিৱস আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল দিৱস মনত ৰাখক।
- মহাৰত্ন, নৱৰত্ন আৰু মিনিৰত্নৰ লগত জড়িত বিনিয়োগৰ সীমা লক্ষ্য কৰক।
- বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ বুজি ৰাজহুৱা খণ্ডৰ সপক্ষে-বিপক্ষে যুক্তি তালিকা কৰিবলৈ সাজু থাকক।
পৰীক্ষাৰ সাধাৰণ ফান্দ
- আগৰ MSME সীমা আৰু ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা বলবৎ সংশোধিত সীমা মিলাই পেলোৱা।
- MSME শ্ৰেণীবিভাজন কেৱল বিনিয়োগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল বুলি ভবা; বৰ্তনেও গুৰুত্বপূৰ্ণ।
- PMEGP আৰু CGTMSE মিলাই পেলোৱা; এটাই ৰাজসাহায্যপ্ৰাপ্ত ঋণ আৰু আনটোৱে ঋণ গেৰাণ্টি দিয়ে।
- ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল দিৱস ৭ আগষ্টৰ সলনি ৭ এপ্ৰিল বুলি কোৱা।
- মহাৰত্ন আৰু নৱৰত্ন একে বুলি ধৰা; তেওঁলোকৰ বিনিয়োগ সীমা পৃথক।
- বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰে সদায় সম্পূৰ্ণ ব্যক্তিকৰণ বুজায় বুলি ধৰা।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
বৰ্তমান ভাৰতত MSME কেনেকৈ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়?
MSME যন্ত্ৰ-পাতি বা সঁজুলিত বিনিয়োগ আৰু বছৰেকীয়া বৰ্তন-বিক্ৰীৰ সংমিশ্ৰণৰ দ্বাৰা শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰ পৰা বলবৎ সংশোধন অনুসৰি অণু উদ্যোগৰ বিনিয়োগ আঢ়ৈ কোটি টকলৈকে আৰু বৰ্তন দহ কোটি টকলৈকে, ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ ক্ৰমে পঁচিশ কোটি আৰু এশ কোটি টকলৈকে, আৰু মধ্যম উদ্যোগৰ ক্ৰমে এশ পঁচিশ কোটি আৰু পাঁচশ কোটি টকলৈকে।
MSME খণ্ডক ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ মেৰুদণ্ড কিয় বোলা হয়?
MSME খণ্ডই মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ প্ৰায় ত্ৰিশ শতাংশ আৰু ৰপ্তানিত প্ৰায় পঞ্চল্লিশ শতাংশ অৱদান আগবঢ়ায়, আৰু ই এঘাৰ কোটিৰো অধিক লোকক কৰ্মসংস্থাপন দিয়ে, যাৰ বাবে কৃষিৰ পিছত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ নিয়োগকৰ্তা। ই বিস্তৃত সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে, সহায়ক যোগানকাৰী হিচাপে বৃহৎ উদ্যোগক সহায় কৰে, আৰু তুলনামূলকভাৱে কম মূলধন খৰচত কৰ্মসংস্থাপন সৃষ্টি কৰে, সেয়েহে ইয়াক অৰ্থনীতিৰ মেৰুদণ্ড বোলা হয়।
মহাৰত্ন, নৱৰত্ন আৰু মিনিৰত্ন শ্ৰেণী কি কি?
এইবোৰ ভাল কাম কৰা ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহক বৃহত্তৰ স্বয়ংচালিত ক্ষমতা দিবলৈ সৃষ্টি কৰা শ্ৰেণী। মহাৰত্ন কোম্পানীয়ে চৰকাৰী অনুমতি অবিহনে কোনো প্ৰকল্পত পাঁচ হাজাৰ কোটি টকলৈকে বিনিয়োগ কৰিব পাৰে, নৱৰত্নই এহাজাৰ কোটি টকলৈকে, আৰু মিনিৰত্ন কোম্পানীৰ সীমা কম। মৰ্যাদা গড় বৰ্তন বা নিকা লাভৰ দৰে আৰ্থিক কাৰ্যদক্ষতাৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু ধনাত্মক নিকা মূল্যৰ প্ৰয়োজন।
তাঁতশাল খণ্ডৰ গুৰুত্ব আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল দিৱসৰ তাৎপৰ্য কি?
তাঁতশাল খণ্ড কৃষিৰ পিছত আটাইতকৈ ডাঙৰ গ্ৰাম্য নিয়োগকৰ্তাসমূহৰ এটা আৰু ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। চৰকাৰে ২০১০ ৰ পৰা ২০২০ লৈ তাঁতশালৰ দশক ঘোষণা কৰিছিল আৰু তাতীবসকলৰ অৱদান স্বীকৃতি দিবলৈ ৭ আগষ্টত ৰাষ্ট্ৰীয় তাঁতশাল দিৱস পালন কৰে। তাঁতশাল মাৰ্কে প্ৰকৃত তাঁতশাল সামগ্ৰী প্ৰমাণিত কৰে, আৰু অসম বিশেষকৈ মূগা আৰু এৰী ৰেচম আৰু সুৱালকুচি তাঁত বোৱা কেন্দ্ৰৰ বাবে জনাজাত।
বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ কি আৰু কোন সংস্থাই ইয়াৰ তদাৰক কৰে?
বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ হৈছে সম্পদ সংগ্ৰহ, দক্ষতা উন্নত আৰু ৰাজহুৱা অংশগ্ৰহণ বিস্তাৰ কৰাৰ বাবে ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগত চৰকাৰৰ অংশীদাৰীত্বৰ এটা অংশ বিক্ৰী। ই চৰকাৰৰ অংশ হ্ৰাস কৰে আৰু অৱশ্যে সম্পূৰ্ণ ব্যক্তিকৰণ বুজাব নালাগে। বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ আৰু ৰাজহুৱা সম্পদ ব্যৱস্থাপনা বিভাগে বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যসূচীৰ তদাৰক কৰে।