অসমৰ কৃষক বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে — ফুলগুৰি ধেৱা (১৮৬১) আৰু পথৰুঘাট (১৮৯৪)
এই বিষয়ৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰা দুটা কৃষক বিদ্ৰোহ—১৮৬১ চনৰ ফুলগুৰি বিদ্ৰোহ আৰু ১৮৯৪ চনৰ পথৰুঘাট বিদ্ৰোহ—হৈছে ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক ভূমি-ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে অসমৰ গ্ৰাম্য প্ৰতিৰোধৰ আটাইতকৈ স্পষ্ট উদাহৰণ। দুয়োটাৰে জন্ম একে মূল অভিযোগৰ পৰা হৈছিল: ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে ইতিমধ্যে দৰিদ্ৰ কৃষকসকলৰ ওপৰত ভূমি-ৰাজহ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি কৰি নতুন গধুৰ কৰ আৰোপ কৰিছিল। কোনো বিদ্ৰোহই সৈনিকৰ বিদ্ৰোহ বা ৰাজকুমাৰৰ ষড়যন্ত্ৰ নাছিল; দুয়োটা আছিল সাধাৰণ খেতিয়কসকলৰ স্বতঃস্ফূৰ্ত আন্দোলন, যিসকলে ভাবিছিল যে তেওঁলোকৰ ওপৰত জাপি দিয়া বোজা সহ্য কৰিব নোৱাৰি। ঠিক সেইকাৰণেই এইবোৰক কৃষক বিদ্ৰোহ হিচাপে স্মৰণ কৰা হয় আৰু গ্ৰাম্য অসমত গণ ৰাজনৈতিক চেতনাৰ আৰম্ভণি হিচাপে অধ্যয়ন কৰা হয়।
ফুলগুৰি বিদ্ৰোহ ১৮৬১ চনত অসমৰ নগাঁও (Nowgong) জিলাৰ ফুলগুৰি গাঁৱত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াক জনসাধাৰণৰ মাজত ফুলগুৰি ধেৱা নামেৰে জনা যায়। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছে ভূমি-ৰাজহ বৃদ্ধি কৰাৰ সিদ্ধান্ত আৰু কেইবাটাও গধুৰ কৰ আৰোপ কৰা, যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ঘৃণিত আছিল আফিং কৰ। ফুলগুৰিৰ কৃষকসকলে আফিং কৰ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি ৰাজহ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে মুকলিকৈ বিদ্ৰোহ কৰিছিল। সংঘৰ্ষৰ সময়ত লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰ, যি মেজিষ্ট্ৰেট (সহকাৰী কমিছনাৰও) আছিল, কৃষকসকলৰ হাতত নিহত হৈছিল। বিদ্ৰোহ শেষত দমন কৰা হৈছিল যদিও তাৰ গুৰুত্ব মচি পেলাব পৰা নগৈছিল। ইতিহাসবিদসকলে ফুলগুৰি ধেৱাক অসমত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম প্ৰধান কৃষক বিদ্ৰোহসমূহৰ এটা হিচাপে গণ্য কৰে, আৰু ই পৰৱৰ্তী গ্ৰাম্য আন্দোলনৰ বাবে নজিৰ স্থাপন কৰিছিল।
পথৰুঘাট বিদ্ৰোহ ১৮৯৪ চনত অসমৰ বৰ্তমান দৰং জিলাৰ পথৰুঘাটত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াক পথৰুঘাট ৰাইজমেল নামেৰেও জনা যায়, কাৰণ কৃষকসকলে ৰাইজমেলৰ জৰিয়তে সংগঠিত হৈছিল, যাৰ অৰ্থ জনসভা বা কৃষকসকলৰ জনসাধাৰণ সভা। মূল কাৰণ আছিল যে ব্ৰিটিছে দৰং জিলাত ভূমি-ৰাজহ বহুত বৃদ্ধি কৰিছিল, আৰু কৃষকসকলে এই বৃদ্ধিৰ বিৰুদ্ধে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ বৃহৎ সংখ্যাত গোট খাইছিল। ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰী তাৰিখে ৰাইজমেলত গোট খোৱা নিৰস্ত্ৰ কৃষকসকলৰ ওপৰত আৰক্ষীয়ে (সেনাৰ সৈতে) গুলীবৰ্ষণ কৰিছিল। কৃষকসকল নিৰস্ত্ৰ আছিল আৰু শান্তিপূৰ্ণ সভাত অংশ লৈছিল, তথাপি বহু (কেইবাজনো) লোক নিহত হৈছিল। তেওঁলোকক শ্ৰদ্ধাৰে পথৰুঘাট শ্বহীদ হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়, আৰু গুলীবৰ্ষণটোক পথৰুঘাট হত্যাকাণ্ডও বোলা হয়।
দুয়োটা ঘটনা তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে ফুলগুৰি বিদ্ৰোহ (১৮৬১) আগতে সংঘটিত হৈছিল, আনহাতে পথৰুঘাট বিদ্ৰোহ (১৮৯৪) প্ৰায় তিনি দশক পিছত আহিছিল। দুয়োটাৰে সাধাৰণ অভিযোগ আছিল ব্ৰিটিছে আৰোপ কৰা গধুৰ ভূমি-ৰাজহ আৰু কৰ। দুয়ো ক্ষেত্ৰতে কৃষকসকলে কোনো ৰজা বা বংশৰ বাবে যুঁজি নাছিল, বৰং ঔপনিৱেশিক ৰাষ্ট্ৰৰ অৰ্থনৈতিক নীতিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিছিল। পাৰ্থক্য ফলাফল আৰু পৰিসৰত: ফুলগুৰিত এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ প্ৰাণ গৈছিল, আনহাতে পথৰুঘাটত ৰাষ্ট্ৰই কেৱল শান্তিপূৰ্ণ সভাত গোট খোৱা নিৰস্ত্ৰ গাঁৱলীয়াসকলৰ ওপৰত গুলী চলাইছিল। এই দুটা ঘটনাই একেলগে অসমীয়া কৃষকসকলৰ সাহস আৰু ঔপনিৱেশিক ৰাজহ প্ৰশাসনৰ নিষ্ঠুৰতা দুয়োটা দেখুৱায়।
প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে এই বিদ্ৰোহসমূহ গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ই "ঔপনিৱেশিক শোষণ"ৰ ধাৰণাটো নিৰ্দিষ্ট নাম, বছৰ, স্থান আৰু তাৰিখৰ সৈতে জুড়ি দিয়ে। প্ৰাৰ্থীয়ে জানিব লাগে যে ফুলগুৰি ধেৱা ১৮৬১ চনত নগাঁৱত হৈছিল আৰু আফিং কৰ আছিল মূল কাৰণ, যে লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰৰ প্ৰাণ গৈছিল, আৰু যে পথৰুঘাট ৰাইজমেল ১৮৯৪ চনত দৰঙত শান্তিপূৰ্ণ সভাৰ সৈতে সংঘটিত হৈছিল আৰু ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত গুলীবৰ্ষণ কৰা হৈছিল। দুয়োটা ঘটনা প্ৰায়ে এটা প্ৰশ্নত একেলগে সোধা হয়, আৰু এটা সাধাৰণ প্ৰশ্নই কেৱল সোধে কোনটো বিদ্ৰোহ আগতে হৈছিল, যাৰ উত্তৰ ফুলগুৰি। এই বিষয়টোৱে গ্ৰাম্য অসন্তুষ্টিৰ শিকড় ব্যাখ্যা কৰে বাবে ই মণিৰাম দেৱানৰ ১৮৫৭ চনৰ ষড়যন্ত্ৰ, চাহ উদ্যোগৰ বিকাশ, আৰু অসমত জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ উত্থান আদি পৰৱৰ্তী বিষয়সমূহৰ সৈতে স্বাভাৱিকভাৱে জড়িত।
কৃষক বিদ্ৰোহৰ কালানুক্ৰম
- ১৮৬১: নগাঁও জিলাত ফুলগুৰি বিদ্ৰোহ (ফুলগুৰি ধেৱা); আফিং কৰৰ প্ৰতিৰোধ।
- ১৮৬১: বিদ্ৰোহৰ সময়ত মেজিষ্ট্ৰেট/সহকাৰী কমিছনাৰ লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰ নিহত।
- ১৮৯৪: দৰং জিলাত বৰ্ধিত ভূমি-ৰাজহৰ বিৰুদ্ধে পথৰুঘাট বিদ্ৰোহ (পথৰুঘাট ৰাইজমেল)।
- ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰী: পথৰুঘাটত নিৰস্ত্ৰ কৃষকৰ ওপৰত আৰক্ষীৰ গুলীবৰ্ষণ; পথৰুঘাট শ্বহীদসকলৰ শ্বহীদ।
কৃষক বিদ্ৰোহৰ মূল তথ্য (দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বুলেট)
- ফুলগুৰি বিদ্ৰোহৰ বছৰ: ১৮৬১।
- ফুলগুৰিৰ স্থান: ফুলগুৰি গাঁও, নগাঁও জিলা।
- জনপ্ৰিয় নাম: ফুলগুৰি ধেৱা।
- ফুলগুৰিত নিহত বিষয়া: লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰ, মেজিষ্ট্ৰেট (সহকাৰী কমিছনাৰ)।
- ফুলগুৰিত প্ৰতিৰোধ কৰা কৰ: আফিং কৰ।
- ফুলগুৰিৰ মূল কাৰণ: ভূমি-ৰাজহ বৃদ্ধি আৰু আফিং কৰকে ধৰি গধুৰ কৰ।
- পথৰুঘাট বিদ্ৰোহৰ বছৰ: ১৮৯৪।
- পথৰুঘাটৰ স্থান: বৰ্তমান দৰং জিলা।
- আন নাম: পথৰুঘাট ৰাইজমেল।
- ৰাইজমেলৰ অৰ্থ: জনসভা বা কৃষকসকলৰ জনসাধাৰণ সভা।
- পথৰুঘাটত গুলীবৰ্ষণৰ তাৰিখ: ২৮ জানুৱাৰী ১৮৯৪ (জানুৱাৰী মাহ)।
- পথৰুঘাটৰ মূল কাৰণ: দৰং জিলাত ভূমি-ৰাজহৰ বৃহৎ বৃদ্ধি।
- গুলী চলোৱা: আৰক্ষী (আৰু সেনা), নিৰস্ত্ৰ কৃষকৰ ওপৰত।
- নিহতসকল: পথৰুঘাট শ্বহীদ হিচাপে স্মৰণ; ঘটনাটো পথৰুঘাট হত্যাকাণ্ড।
- দুয়োটাৰ সাধাৰণ অভিযোগ: ব্ৰিটিছে আৰোপ কৰা গধুৰ ভূমি-ৰাজহ আৰু কৰ।
- কোনটো আগতে: ফুলগুৰি (১৮৬১)।
গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি আৰু স্থান
- ফুলগুৰি: নগাঁও জিলাৰ গাঁও, ১৮৬১ চনৰ বিদ্ৰোহৰ স্থান।
- লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰ: ফুলগুৰিত নিহত ব্ৰিটিছ মেজিষ্ট্ৰেট/সহকাৰী কমিছনাৰ।
- পথৰুঘাট: বৰ্তমান দৰং জিলাৰ স্থান, ১৮৯৪ চনৰ গুলীবৰ্ষণৰ স্থান।
- ৰাইজমেল: কৃষকসকলে সংগঠিত হোৱা পৰম্পৰাগত জনসভা।
- পথৰুঘাট শ্বহীদ: ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত নিহত নিৰস্ত্ৰ কৃষক।
অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত কৃষক বিদ্ৰোহ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ
এই বিষয়টো গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই সাধাৰণ অসমীয়া কৃষকক প্ৰতিৰোধৰ কাহিনীত প্ৰৱেশ কৰায়। গোমধৰ কোঁৱৰ (১৮২৮), পিয়লী ফুকন (১৮৩০) আৰু মণিৰাম দেৱান (১৮৫৭)ৰ দৰে আগৰ বিদ্ৰোহসমূহ আহোম অভিজাতসকলে নেতৃত্ব দিছিল, কিন্তু ফুলগুৰি আৰু পথৰুঘাট আছিল ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে গাঁৱলীয়াসকলৰ আন্দোলন। সেয়ে পৰীক্ষকে এই বিষয়টো ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাৰ্থীয়ে অভিজাতৰ নেতৃত্বৰ বিদ্ৰোহ আৰু কৃষকৰ নেতৃত্বৰ বিদ্ৰোহ পৃথক কৰিব পাৰে নে নাই পৰীক্ষা কৰে। প্ৰশ্নসমূহত নিয়মিতভাৱে ফুলগুৰিৰ বছৰ, স্থান, কাৰণ আৰু নিহত বিষয়াৰ নাম, আৰু পথৰুঘাটৰ তাৰিখ, জিলা আৰু সভাৰ প্ৰকৃতি সোধা হয়। ৰাইজমেল শব্দটো বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ই অসমীয়া গ্ৰাম্য সমাজৰ গণতান্ত্ৰিক, সমাজভিত্তিক চৰিত্ৰ ধৰি ৰাখে।
এই বিষয়টোৱে ৰাজ্যৰ ইতিহাসত বহলতৰ তাৎপৰ্যও বহন কৰে। ফুলগুৰি ধেৱা (১৮৬১) ১৮৫৭ চনৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কেইবছৰমান পিছত সংঘটিত হৈছিল আৰু দেখুৱায় যে ঊনবিংশ শতিকাত অসমত অসন্তুষ্টি অবিৰত আছিল। পথৰুঘাট (১৮৯৪) অসম এছ'চিয়েচন (১৯০৩) গঠন আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ বিস্তাৰৰ ঠিক আগতে আহিছিল, সেয়ে ই বিচ্ছিন্ন গ্ৰাম্য প্ৰতিবাদ আৰু সংগঠিত জাতীয়তাবাদী ৰাজনীতিৰ মাজৰ সেতু হিচাপে কাম কৰে। ADRE, APSC, অসম আৰক্ষী, SSC আৰু ৰে'লৱে পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি লোৱা প্ৰাৰ্থীৰ বাবে এই দুটা ঘটনা আয়ত্ত কৰিলে প্ৰত্যক্ষ নম্বৰৰ লগতে স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ঔপনিৱেশিক অৰ্থনীতিৰ প্ৰশ্নৰ বাবে উপযোগী পৃষ্ঠভূমিও পোৱা যায়।
অসম পৰীক্ষাৰ বাবে কৃষক বিদ্ৰোহৰ প্ৰস্তুতিৰ টিপছ
- দুটা বছৰ ধৰি ৰাখক। ফুলগুৰি ১৮৬১, পথৰুঘাট ১৮৯৪। প্ৰশ্নই সোধে কোনটো আগতে, উত্তৰ ফুলগুৰি।
- দুটা স্থান ধৰি ৰাখক। ফুলগুৰি নগাঁও (Nowgong)ত; পথৰুঘাট দৰঙত।
- দুটা জনপ্ৰিয় নাম মনত ৰাখক। ফুলগুৰি ধেৱা আৰু পথৰুঘাট ৰাইজমেল।
- কাৰণ মনত ৰাখক। দুয়োটা গধুৰ ভূমি-ৰাজহ আৰু কৰৰ প্ৰতিবাদ; ফুলগুৰিয়ে অতিৰিক্তভাৱে আফিং কৰৰ প্ৰতিৰোধ কৰিছিল।
- হতাহতি মনত ৰাখক। ফুলগুৰিত লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰ নিহত; পথৰুঘাটত ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত নিৰস্ত্ৰ কৃষক নিহত।
- মূল শব্দটো বুজি লওক। ৰাইজমেল হৈছে জনসভা, যিয়ে পথৰুঘাটৰ প্ৰতিবাদৰ শান্তিপূৰ্ণ আৰু সমাজভিত্তিক প্ৰকৃতি দেখুৱায়।
সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফান্দ
- দুটা স্থান সলনি নকৰিব: ফুলগুৰি নগাঁৱত, পথৰুঘাট দৰঙত।
- বছৰ সলনি নকৰিব: ফুলগুৰি ১৮৬১, পথৰুঘাট ১৮৯৪।
- ফুলগুৰিৰ বিশেষ কৰ আছিল আফিং কৰ।
- পথৰুঘাট শান্তিপূৰ্ণ ৰাইজমেলৰ সৈতে জড়িত, যি (গুলীবৰ্ষণেৰে) আগুৰি ধৰা হৈছিল, সশস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ সৈতে নহয়।
- পথৰুঘাটৰ গুলীবৰ্ষণৰ তাৰিখ ২৮ জানুৱাৰী ১৮৯৪।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
ফুলগুৰি বিদ্ৰোহ কেতিয়া আৰু ক'ত সংঘটিত হৈছিল?
ফুলগুৰি বিদ্ৰোহ ১৮৬১ চনত অসমৰ নগাঁও (Nowgong) জিলাৰ ফুলগুৰি গাঁৱত সংঘটিত হৈছিল, আৰু ইয়াক ফুলগুৰি ধেৱা নামেৰে জনা যায়।
ফুলগুৰি বিদ্ৰোহৰ মূল কাৰণ কি আছিল?
ব্ৰিটিছে ভূমি-ৰাজহ বৃদ্ধি কৰি আফিং কৰকে ধৰি গধুৰ কৰ আৰোপ কৰিছিল, যি ফুলগুৰিৰ কৃষকসকলে দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
ফুলগুৰিত কোনজন ব্ৰিটিছ বিষয়া নিহত হৈছিল?
১৮৬১ চনৰ ফুলগুৰি বিদ্ৰোহত মেজিষ্ট্ৰেট (সহকাৰী কমিছনাৰ) লেফটেনেণ্ট ছিংগাৰ কৃষকসকলৰ হাতত নিহত হৈছিল।
পথৰুঘাট বিদ্ৰোহ কেতিয়া, ক'ত আৰু কিয় হৈছিল?
পথৰুঘাট বিদ্ৰোহ ১৮৯৪ চনত বৰ্তমান দৰং জিলাত হৈছিল, কাৰণ ব্ৰিটিছে ভূমি-ৰাজহ বহুত বৃদ্ধি কৰিছিল; কৃষকসকলে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ ৰাইজমেল, অৰ্থাৎ জনসভা আয়োজন কৰিছিল।
১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত পথৰুঘাটত কি হৈছিল?
১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত আৰক্ষী আৰু সেনাই পথৰুঘাটত শান্তিপূৰ্ণ ৰাইজমেলত গোট খোৱা নিৰস্ত্ৰ কৃষকৰ ওপৰত গুলীবৰ্ষণ কৰিছিল; বহু লোক নিহত হৈছিল আৰু তেওঁলোকক পথৰুঘাট শ্বহীদ হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়, আৰু ঘটনাটোক পথৰুঘাট হত্যাকাণ্ড বোলা হয়।
ফুলগুৰি আৰু পথৰুঘাট বিদ্ৰোহৰ মাজত কি সাধাৰণ কথা আছিল?
দুয়োটাৱে ব্ৰিটিছে আৰোপ কৰা গধুৰ ভূমি-ৰাজহ আৰু কৰৰ বিৰুদ্ধে সাধাৰণ কৃষকসকলৰ প্ৰতিবাদ আছিল, আৰু দুয়োটা ঊনবিংশ শতিকাত গ্ৰাম্য অসমত সংঘটিত হৈছিল।