কামৰূপৰ শালস্তম্ভ (ম্লেছ্ছ) বংশৰ বিষয়ে — বৰ্মনসকলৰ পিছৰ শাসন
ভাস্কৰবৰ্মনৰ মৃত্যুৱে কামৰূপৰ ৰাজবংশৰ সমাপ্তি ঘটোৱা নাছিল; ইয়াৰ হাত সলনি হৈছিল মাত্ৰ। সিংহাসন শালস্তম্ভৰ হাতলৈ যায়, আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰায় আঢ়ৈ শতিকাজুৰি তেওঁৰ বংশই — শালস্তম্ভ বা ম্লেছ্ছ বংশ নামেৰে স্মৰণীয় — ৰাজ্য শাসন কৰে, প্ৰায় খ্ৰী. ৬৫৫ ৰ পৰা ৯০০ লৈকে। ম্লেছ্ছ শব্দটো প্ৰশংসাসূচক নাছিল। ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল কাৰণ এই ৰজাসকলক অব্ৰাহ্মণ্য, সম্ভৱতঃ জনজাতীয় বা বিদেশী মূলৰ বুলি ভবা হৈছিল, যিয়ে তেওঁলোকক পুৰণি বৰ্মন ৰাজসভাৰ প্ৰচলিত সমাজব্যৱস্থাৰ বাহিৰত ৰাখিছিল।
শালস্তম্ভক শিলালিপিত নৰকৰ বংশধৰ আৰু কোনো কোনো বিৱৰণীত ভাস্কৰবৰ্মনৰ গ্ৰহণপুত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই দাবী আচল হওক বা কেৱল ৰাজনৈতিক, ই নতুন বংশক এজন দখলকাৰী নহয়, বৰং পুৰণি বংশৰ বৈধ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল। ৰাজধানী কিছু সময় প্ৰাগজ্যোতিষপুৰতে থাকিল, কিন্তু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন ঘটে হৰ্জৰবৰ্মনৰ অধীনত, যি ৰাজধানী নতুন নগৰ হৰুপ্পেশ্বৰলৈ স্থানান্তৰ কৰে, যাক বৰ্তমানৰ তেজপুৰ (ধেনুকাপুৰ নামেৰেও স্মৰণ কৰা) ৰ লগত চিনাক্ত কৰা হয়।
হৰ্জৰবৰ্মন এই বংশৰ আটাইতকৈ ভালেসম্পূৰ্ণ নথিভুক্ত শাসকসকলৰ এজন। তেওঁৰ হয়ুন্থল তাম্ৰপত্ৰ আৰু তেজপুৰৰ শিলালিপিয়ে তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব লিপিবদ্ধ কৰে, আৰু তেওঁক দুৰ্গা দেৱীৰ ভক্ত আৰু মহাৰাজাধিৰাজ উপাধিধাৰী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বংশটোৰ শিখৰ অৱশ্যে ৱনমালাদেৱ (ৱনমালা)ৰ সময়ত আহে। পাৰ্বতীয়া তাম্ৰপত্ৰই তেওঁক মহাদেৱ (শিৱ)ৰ মহান ভক্ত বুলি কয়, আৰু তেওঁক বংগৰ গৌড় ৰজা আৰু পাল শাসক গোপালৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। তেওঁ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু উদাৰ ভূমিদান দিছিল, আৰু এই পৰ্যায়ত মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ কথা তেজপুৰ তাম্ৰপত্ৰত উল্লেখ আছে।
শালস্তম্ভ ৰজাসকলে এনে ৰাজ্য শাসন কৰিছিল যাৰ পশ্চিম সীমা কৰতোয়া নদী, আৰু তেওঁলোকে নিজকে "কামৰূপৰ ৰজা" আৰু "প্ৰাগজ্যোতিষৰ অধিপতি" বুলি পৰিচয় দিছিল। তেওঁলোকৰ ধৰ্ম আছিল ব্ৰাহ্মণ্য হিন্দু ধৰ্ম, মূলতঃ শৈৱ ধৰ্ম, যদিও দুৰ্গা উপাসনাও ইয়াৰ লগে লগে প্ৰবল আছিল — এই অঞ্চলৰ শাক্ত পৰম্পৰা কিমান গভীৰভাৱে শিপাইছিল তাৰ এক নীৰৱ সোঁৱৰণি। প্ৰায় পোন্ধৰজন ৰজা জনা যায়। শেষত কামৰূপৰ পাল বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ব্ৰহ্মপালে ইয়াক উৎখাত কৰাৰ লগে লগে বংশটোৰ পতন ঘটে; শেষ শাসকৰ নাম ত্যাগসিংহ বুলি উল্লেখ আছে। তথাপিও এই বিচ্ছেদ সম্পূৰ্ণ নাছিল, আৰু পালসকলে শালস্তম্ভৰ বহু ৰীতি-নীতি আৰু প্ৰশাসন উত্তৰাধিকাৰ কৰি লৈছিল।
শালস্তম্ভ (ম্লেছ্ছ) বংশৰ মূল তথ্য (দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বুলেট)
- প্ৰতিষ্ঠাপক: শালস্তম্ভ; ৰাজত্ব প্ৰায় খ্ৰী. ৬৫৫–৯০০।
- আন নাম: ম্লেছ্ছ বংশ; মূল অব্ৰাহ্মণ্য (জনজাতীয় বা বিদেশী) বুলি বৰ্ণিত।
- বৈধতাৰ দাবী: শালস্তম্ভক নৰকৰ বংশধৰ আৰু কোনো বিৱৰণীত ভাস্কৰবৰ্মনৰ গ্ৰহণপুত্ৰ বুলি উল্লেখ।
- ৰাজধানী: হৰ্জৰবৰ্মনে প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ পৰা হৰুপ্পেশ্বৰ (তেজপুৰ/ধেনুকাপুৰ) লৈ স্থানান্তৰ।
- হৰ্জৰবৰ্মন: হয়ুন্থল তাম্ৰপত্ৰ আৰু তেজপুৰ শিলালিপি; দুৰ্গা ভক্ত; মহাৰাজাধিৰাজ উপাধি।
- শ্ৰেষ্ঠ ৰজা: ৱনমালাদেৱ (ৱনমালা); পাৰ্বতীয়া তাম্ৰপত্ৰ; শিৱৰ মহান ভক্ত।
- সামৰিক: ৱনমালাই গৌড় ৰজা আৰু পাল শাসক গোপালৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।
- ধৰ্ম: ব্ৰাহ্মণ্য হিন্দু ধৰ্ম, মূলতঃ শৈৱ ধৰ্ম; দুৰ্গা আৰু শাক্ত উপাসনাও আছিল।
- সীমা: পশ্চিমত কৰতোয়া নদী।
- ৰজা: প্ৰায় পোন্ধৰজন জনাজাত।
- সমাপ্তি: পাল বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ব্ৰহ্মপালে উৎখাত; শেষ শাসক ত্যাগসিংহ।
অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত শালস্তম্ভ বংশ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ
এইটো ভালেসম্পূৰ্ণ নথিভুক্ত বৰ্মন আৰু শেষ প্ৰাচীন বংশ পালৰ মাজৰ সংযোগী বিষয়, গতিকে প্ৰশ্নই সাধাৰণতে পৃথক তথ্যৰ সলনি ক্ৰম পৰীক্ষা কৰে। কোনে বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, কোন ৰজাই ৰাজধানী হৰুপ্পেশ্বৰলৈ লৈ গৈছিল, হৰ্জৰবৰ্মন আৰু ৱনমালাৰ কোন শিলালিপি, আৰু বংশটো কেনেকৈ শেষ হৈছিল সোধা হয়। নামবোৰ অচিনাকি, সেয়ে পৰীক্ষকসকলে ইয়াক ভাল পায়: বংশৰ ক্ৰম অৱধাৰিত কৰি পঢ়া প্ৰাৰ্থীয়ে কেৱল বিখ্যাত ৰজা মনত ৰখা প্ৰাৰ্থীতকৈ স্পষ্ট সুবিধা পায়।
অসম পৰীক্ষাৰ বাবে শালস্তম্ভ বংশৰ প্ৰস্তুতিৰ টিপছ
- ক্ৰম ধৰি ৰাখক। বৰ্মন → শালস্তম্ভ (ম্লেছ্ছ) → কামৰূপৰ পাল বংশ।
- তিনিটা মূল নাম শিকক। শালস্তম্ভ (প্ৰতিষ্ঠাপক), হৰ্জৰবৰ্মন (ৰাজধানী স্থানান্তৰ), ৱনমালাদেৱ (শ্ৰেষ্ঠ ৰজা)।
- শিলালিপি ৰজাৰ সৈতে জড়াওক। হয়ুন্থল → হৰ্জৰবৰ্মন; পাৰ্বতীয়া আৰু তেজপুৰ তাম্ৰপত্ৰ → ৱনমালা।
- সমাপ্তি মনত ৰাখক। ব্ৰহ্মপালে উৎখাত কৰিছিল; শেষ শাসক ত্যাগসিংহ।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
শালস্তম্ভ (ম্লেছ্ছ) বংশ কোনে আৰু কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
শালস্তম্ভে বংশটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যি প্ৰায় খ্ৰী. ৬৫৫ ৰ পৰা ৯০০ লৈকে কামৰূপ শাসন কৰিছিল।
বংশটোক ম্লেছ্ছ কিয় বোলা হয়?
ৰজাসকলক অব্ৰাহ্মণ্য, সম্ভৱতঃ জনজাতীয় বা বিদেশী মূলৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, সেয়ে শিলালিপিত তেওঁলোকক ম্লেছ্ছ বোলা হৈছিল।
কোন ৰজাই ৰাজধানী হৰুপ্পেশ্বৰলৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল?
হৰ্জৰবৰ্মনে ৰাজধানী প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ পৰা হৰুপ্পেশ্বৰলৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল, যাক বৰ্তমানৰ তেজপুৰৰ লগত চিনাক্ত কৰা হয়।
বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা কোন আছিল?
ৱনমালাদেৱ (ৱনমালা), পাৰ্বতীয়া তাম্ৰপত্ৰত শিৱৰ মহান ভক্ত বুলি প্ৰশংসিত আৰু গৌড় আৰু গোপালৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ৰ কৃতিত্বপ্ৰাপ্ত।
শালস্তম্ভ বংশৰ সমাপ্তি কেনেকৈ ঘটিছিল?
কামৰূপৰ পাল বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ব্ৰহ্মপালে ইয়াক উৎখাত কৰিছিল; ইয়াৰ শেষ শাসকৰ নাম ত্যাগসিংহ।