ইতিহাসৰ উৎসসমূহ — প্ৰশ্নোত্তৰ

ancient sources — সাধাৰণ জ্ঞান › অসমৰ ইতিহাস শিতানৰ অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে দ্বিভাষিক (ইংৰাজী আৰু অসমীয়া) প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ, ব্যাখ্যা আৰু টোকা। সম্পূৰ্ণ বিনামূলীয়া।

25 Questions with Answers

কোন পুৰাণত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ভূগোল আৰু পৌৰাণিক বিৱৰণ বিস্তাৰিতভাৱে আছে?
Q1. Which Purana gives a detailed account of the geography and mythology of ancient Kamarupa?
(A) The Vishnu Purana বিষ্ণু পুৰাণ
(B) The Kalika Purana কালিকা পুৰাণ
(C) The Shiva Purana শিৱ পুৰাণ
(D) The Garuda Purana গৰুড় পুৰাণ
কালিকা পুৰাণ
Answer: The Kalika Purana
কালিকা পুৰাণে প্ৰাচীন কামৰূপৰ ভূগোল আৰু পৌৰাণিক কাহিনীৰ বিশদ বিৱৰণ দিয়ে।
Explanation: The Kalika Purana gives a detailed account of the geography and mythology of ancient Kamarupa.
কালিকা পুৰাণ কোন অঞ্চলৰ লগত জড়িত?
Q2. The Kalika Purana is associated with which region?
(A) Magadha মগধ
(B) Kamarupa (ancient Assam) কামৰূপ (প্ৰাচীন অসম)
(C) Bengal বংগ
(D) Mithila মিথিলা
কামৰূপ (প্ৰাচীন অসম)
Answer: Kamarupa (ancient Assam)
কালিকা পুৰাণ কামৰূপ (প্ৰাচীন অসম) আৰু কামাখ্যা পৰম্পৰাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
Explanation: The Kalika Purana is closely associated with Kamarupa (ancient Assam) and the Kamakhya tradition.
'প্ৰাগজ্যোতিষ' শব্দটো প্ৰথম কোন উৎসত উল্লেখ হৈছে?
Q3. The term 'Pragjyotisha' is first mentioned in which source?
(A) Buddhist texts বৌদ্ধ গ্ৰন্থ
(B) The Mahabharata and the Puranas মহাভাৰত আৰু পুৰাণসমূহ
(C) Mughal chronicles মোগল ইতিহাস
(D) British records ব্ৰিটিছ নথি
মহাভাৰত আৰু পুৰাণসমূহ
Answer: The Mahabharata and the Puranas
প্ৰাগজ্যোতিষ শব্দটো প্ৰথমে মহাভাৰত আৰু পুৰাণসমূহত উল্লেখ কৰা হৈছে।
Explanation: The term Pragjyotisha is first mentioned in the Mahabharata and the Puranas.
কোন চীনা পৰ্যটক প্ৰাচীন কামৰূপলৈ আহিছিল?
Q4. Which Chinese traveller visited ancient Kamarupa?
(A) Faxian ফাচিয়ান
(B) Xuanzang (Hiuen Tsang) হিউয়েন চাঙ
(C) Yijing য়িজিং
(D) Marco Polo মাৰ্কো প'ল'
হিউয়েন চাঙ
Answer: Xuanzang (Hiuen Tsang)
চীনা পৰিব্ৰাজক হিউয়েন চাঙে প্ৰাচীন কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰিছিল।
Explanation: The Chinese traveller Xuanzang (Hiuen Tsang) visited ancient Kamarupa.
হিউয়েন চাঙে কোন বছৰত কামৰূপলৈ আহিছিল?
Q5. Xuanzang visited Kamarupa in which year?
(A) 603 AD ৬০৩ খ্ৰীষ্টাব্দ
(B) 629 AD ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দ
(C) 643 AD ৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দ
(D) 671 AD ৬৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ
৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দ
Answer: 643 AD
হিউয়েন চাঙে ৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাস্কৰবৰ্মনৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰিছিল।
Explanation: Xuanzang visited Kamarupa in 643 AD during the reign of Bhaskaravarman.
বাণভট্টৰ কোন ৰচনাত ভাস্কৰবৰ্মনৰ শক্তিৰ উল্লেখ আছে?
Q6. Which work by Banabhatta mentions the power of Bhaskaravarman?
(A) The Kadambari কাদম্বৰী
(B) The Harshacharita হৰ্ষচৰিত
(C) The Ramacharita ৰামচৰিত
(D) The Rajatarangini ৰাজতৰংগিনী
হৰ্ষচৰিত
Answer: The Harshacharita
বাণভট্টৰ হৰ্ষচৰিতত কামৰূপৰ ভাস্কৰবৰ্মনৰ শক্তিৰ উল্লেখ আছে।
Explanation: Banabhatta's Harshacharita mentions the power of Bhaskaravarman of Kamarupa.
হৰ্ষচৰিত কোনে লিখিছিল?
Q7. The Harshacharita was written by whom?
(A) Kalhana কলহন
(B) Banabhatta বাণভট্ট
(C) Sandhyakar Nandi সন্ধ্যাকৰ নন্দী
(D) Xuanzang হিউয়েন চাঙ
বাণভট্ট
Answer: Banabhatta
হৰ্ষচৰিত হৰ্ষবৰ্ধনৰ দৰবাৰী কবি বাণভট্টে ৰচনা কৰিছিল।
Explanation: The Harshacharita was written by Banabhatta, the court poet of Harshavardhana.
সন্ধ্যাকৰ নন্দীৰ কোন গ্ৰন্থ প্ৰাচীন কামৰূপৰ পিছৰ ইতিহাসৰ উৎস?
Q8. Which book by Sandhyakar Nandi is a source for the later history of ancient Kamarupa?
(A) Ramacharita ৰামচৰিত
(B) Harshacharita হৰ্ষচৰিত
(C) Rajatarangini ৰাজতৰংগিনী
(D) Arthashastra অৰ্থশাস্ত্ৰ
ৰামচৰিত
Answer: Ramacharita
সন্ধ্যাকৰ নন্দীৰ ৰামচৰিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ পিছৰ ইতিহাসৰ এটা উৎস।
Explanation: Sandhyakar Nandi's Ramacharita is a source for the later history of ancient Kamarupa.
কোন প্ৰাচীন সংস্কৃত শিলালিপিত কামৰূপ ৰাজ্য সীমান্ত ৰাজ্য হিচাপে উল্লেখ আছে?
Q9. Which ancient Sanskrit text mentions the kingdom of Kamarupa as a frontier state?
(A) The Nidhanpur copper plate নিধানপুৰ তাম্ৰপত্ৰ
(B) The Allahabad pillar inscription of Samudragupta সমুদ্ৰগুপ্তৰ এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি
(C) The Harshacharita হৰ্ষচৰিত
(D) The Yogini Tantra যোগিনী তন্ত্ৰ
সমুদ্ৰগুপ্তৰ এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি
Answer: The Allahabad pillar inscription of Samudragupta
সমুদ্ৰগুপ্তৰ এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপিত কামৰূপক সীমান্ত ৰাজ্য হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।
Explanation: The Allahabad pillar inscription of Samudragupta mentions Kamarupa as a frontier state.
এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি কোন গুপ্ত শাসকৰ?
Q10. The Allahabad pillar inscription belongs to which Gupta ruler?
(A) Chandragupta I চন্দ্ৰগুপ্ত প্ৰথম
(B) Samudragupta সমুদ্ৰগুপ্ত
(C) Chandragupta II চন্দ্ৰগুপ্ত দ্বিতীয়
(D) Skandagupta স্কন্দগুপ্ত
সমুদ্ৰগুপ্ত
Answer: Samudragupta
এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি গুপ্ত শাসক সমুদ্ৰগুপ্তৰ।
Explanation: The Allahabad pillar inscription belongs to the Gupta ruler Samudragupta.
কোন তন্ত্ৰ গ্ৰন্থ প্ৰাচীন অসমীয়া ধৰ্মৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস?
Q11. Which Tantra text is an important source for ancient Assamese religion?
(A) The Kalika Purana কালিকা পুৰাণ
(B) The Yogini Tantra যোগিনী তন্ত্ৰ
(C) The Kularnava Tantra কুলাৰ্ণৱ তন্ত্ৰ
(D) The Mahanirvana Tantra মহানিৰ্বাণ তন্ত্ৰ
যোগিনী তন্ত্ৰ
Answer: The Yogini Tantra
যোগিনী তন্ত্ৰ প্ৰাচীন অসমৰ ধৰ্ম আৰু ভূগোলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস।
Explanation: The Yogini Tantra is an important source for ancient Assamese religion and geography.
বিষ্ণু পুৰাণত কামৰূপৰ কোন বিখ্যাত বংশৰ উল্লেখ আছে?
Q12. The Vishnu Purana mentions which famous dynasty of Kamarupa?
(A) The Varman dynasty বৰ্মন বংশ
(B) The Bhauma (Naraka) dynasty ভৌম (নৰক) বংশ
(C) The Danava dynasty দানৱ বংশ
(D) The Mlechha dynasty ম্লেচ্ছ বংশ
ভৌম (নৰক) বংশ
Answer: The Bhauma (Naraka) dynasty
বিষ্ণু পুৰাণে কামৰূপৰ ভৌম (নৰক) বংশৰ উল্লেখ কৰিছে।
Explanation: The Vishnu Purana mentions the Bhauma (Naraka) dynasty of Kamarupa.
মহাভাৰতত অসমৰ কোন প্ৰাচীন ৰাজধানীৰ নাম উল্লেখ আছে?
Q13. The Mahabharata mentions the name of which ancient capital of Assam?
(A) Pragjyotisha প্ৰাগজ্যোতিষ
(B) Kamata কামতা
(C) Sonitpur শোণিতপুৰ
(D) Charaideo চৰাইদেউ
প্ৰাগজ্যোতিষ
Answer: Pragjyotisha
মহাভাৰতত প্ৰাগজ্যোতিষৰ উল্লেখ আছে, যি অসমৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী/অঞ্চল।
Explanation: The Mahabharata mentions Pragjyotisha, an ancient capital/region of Assam.
মহাভাৰত যুদ্ধত কৌৰৱৰ ফালে যুঁজা প্ৰাগজ্যোতিষৰ কোন ৰজা মহাভাৰতত উল্লেখ আছে?
Q14. Which king of Pragjyotisha is mentioned as fighting for the Kauravas in the Mahabharata war?
(A) Naraka নৰক
(B) Bhagadatta ভগদত্ত
(C) Vajradatta বজ্ৰদত্ত
(D) Banasura বাণাসুৰ
ভগদত্ত
Answer: Bhagadatta
প্ৰাগজ্যোতিষৰ ৰজা ভগদত্তে মহাভাৰত যুদ্ধত কৌৰৱসকলৰ হৈ যুঁজিছিল বুলি উল্লেখ আছে।
Explanation: Bhagadatta, king of Pragjyotisha, is mentioned as fighting for the Kauravas in the Mahabharata war.
নিধনপুৰ তামৰ ফলি কোন যুগৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ শিলালেখীয় উৎস?
Q15. The Nidhanpur copper plate is an important epigraphic source for which period?
(A) The Danava period দানৱ যুগ
(B) The Bhauma period ভৌম যুগ
(C) The Varman dynasty period বৰ্মন বংশৰ যুগ
(D) The Pala period পাল যুগ
বৰ্মন বংশৰ যুগ
Answer: The Varman dynasty period
নিধানপুৰ তাম্ৰপত্ৰ বৰ্মন বংশৰ যুগৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিলালিপি উৎস।
Explanation: The Nidhanpur copper plate is an important epigraphic source for the Varman dynasty period.
হৰ্ষচৰিতত হৰ্ষবৰ্ধনলৈ পঠোৱা কোন কামৰূপ ৰজাৰ ৰাজদূতৰ বিৱৰণ আছে?
Q16. The Harshacharita describes the embassy of which Kamarupa king to Harshavardhana?
(A) Pushyavarman পুষ্যবৰ্মন
(B) Bhaskaravarman ভাস্কৰবৰ্মন
(C) Susthitavarman সুস্থিতবৰ্মন
(D) Bhutivarman ভূতিবৰ্মন
ভাস্কৰবৰ্মন
Answer: Bhaskaravarman
হৰ্ষচৰিতত কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনৰ হৰ্ষবৰ্ধনৰ ওচৰত দূত প্ৰেৰণৰ বৰ্ণনা আছে।
Explanation: The Harshacharita describes the embassy of the Kamarupa king Bhaskaravarman to Harshavardhana.
কোন পিছৰ অসমীয়া বিৱৰণীমূলক গ্ৰন্থ মধ্যযুগৰ ইতিহাসৰ বাবে, প্ৰাচীন নহয়?
Q17. Which later Assamese chronicles provide historical material for the medieval period, not the ancient?
(A) The Puranas পুৰাণসমূহ
(B) The Buranjis বুৰঞ্জীবোৰ
(C) The Tantras তন্ত্ৰসমূহ
(D) The inscriptions শিলালিপিসমূহ
বুৰঞ্জী
Answer: The Buranjis
বুৰঞ্জীবোৰ পিছৰ অসমীয়া ইতিহাসগ্ৰন্থ, যিয়ে মধ্যযুগৰ সমল যোগায়, প্ৰাচীন যুগৰ নহয়।
Explanation: The Buranjis are later Assamese chronicles that provide material for the medieval period, not the ancient.
প্ৰাচীন প্ৰাগজ্যোতিষ বৰ্তমান কোন চহৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হয়?
Q18. The location of ancient Pragjyotisha is identified with which modern city?
(A) Tezpur তেজপুৰ
(B) Guwahati গুৱাহাটী
(C) Sadiya চাদিয়া
(D) Jorhat যোৰহাট
গুৱাহাটী
Answer: Guwahati
প্ৰাচীন প্ৰাগজ্যোতিষৰ অৱস্থান বৰ্তমান গুৱাহাটীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।
Explanation: The location of ancient Pragjyotisha is identified with modern Guwahati.
হিউয়েন চাঙৰ বিৱৰণৰ উপৰি আন কোন চীনা উৎসত 'কামৰূপ' ৰাজ্যৰ উল্লেখ আছে?
Q19. Which Chinese source mentions the state of 'Kamarupa' besides Xuanzang's account?
(A) Fa-Hien ফা-হিয়েন
(B) Wang-Hiuen-tse ৱাং হিউয়েন-ছে
(C) I-tsing আই-চিং
(D) Marco Polo মাৰ্কো প'ল'
ৱাং হিউয়েন-ছে
Answer: Wang-Hiuen-tse
হিউয়েন চাঙৰ উপৰিও ৱাং হিউয়েন-ছেৰ লেখনিতো কামৰূপ ৰাজ্যৰ উল্লেখ আছে।
Explanation: Besides Xuanzang, the writings of Wang-Hiuen-tse also mention the state of Kamarupa.
যোগিনী তন্ত্ৰই কামৰূপৰ সীমা কৰতোয়া নদীৰ পৰা কোন নদীলৈ বৰ্ণনা কৰে?
Q20. The Yogini Tantra describes the extent of Kamarupa from the Karatoya river to which river?
(A) The Brahmaputra river ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী
(B) The Dikkaravasini (Dikshu) river in the east পূবত দিক্কৰৱাসিনী (দিক্ষু) নদী
(C) The Manas river মানস নদী
(D) The Subansiri river সুৱানশিৰি নদী
পূবত দিক্কৰৱাসিনী (দিক্ষু) নদী
Answer: The Dikkaravasini (Dikshu) river in the east
যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপ পশ্চিমত কৰতোয়াৰ পৰা পূবত দিক্কৰৱাসিনী নদীলৈ বিস্তৃত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Explanation: The Yogini Tantra describes Kamarupa as extending from the Karatoya river to the Dikkaravasini river in the east.
কামৰূপৰ ঐতিহাসিক ভূগোল কোন গ্ৰন্থত সৰ্বোত্তমভাৱে বৰ্ণনা হৈছে?
Q21. The historical geography of Kamarupa is best described in which text?
(A) The Mahabharata and Ramayana মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ
(B) The Kalika Purana and Yogini Tantra কালিকা পুৰাণ আৰু যোগিনী তন্ত্ৰ
(C) The Harshacharita and Ramacharita হৰ্ষচৰিত আৰু ৰামচৰিত
(D) The Buranjis বুৰঞ্জীবোৰ
কালিকা পুৰাণ আৰু যোগিনী তন্ত্ৰ
Answer: The Kalika Purana and Yogini Tantra
কামৰূপৰ ঐতিহাসিক ভূগোল কালিকা পুৰাণ আৰু যোগিনী তন্ত্ৰত সৰ্বোত্তমভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Explanation: The historical geography of Kamarupa is best described in the Kalika Purana and the Yogini Tantra.
হিউয়েন চাঙৰ কামৰূপৰ বিষয়ে বিৱৰণ তেওঁৰ কোন গ্ৰন্থত আছে?
Q22. The account of Xuanzang about Kamarupa is found in which of his works?
(A) Si-yu-ki চি-য়ু-কি
(B) Harshacharita হৰ্ষচৰিত
(C) Ramacharita ৰামচৰিত
(D) Rajatarangini ৰাজতৰংগিনী
চি-য়ু-কি (পশ্চিম বিশ্বৰ বিৱৰণ)
Answer: Si-yu-ki (Records of the Western World)
কামৰূপৰ বিষয়ে হিউয়েন চাঙৰ বিৱৰণ তেওঁৰ গ্ৰন্থ চি-য়ু-কিত পোৱা যায়।
Explanation: Xuanzang's account of Kamarupa is found in his work Si-yu-ki (Records of the Western World).
কামৰূপৰ কোন ৰজা গুপ্ত শাসক সমুদ্ৰগুপ্তৰ সমকালীন বুলি বৰ্ণনা হৈছে?
Q23. Which king of Kamarupa is described as contemporary of the Gupta ruler Samudragupta?
(A) Bhaskaravarman ভাস্কৰবৰ্মন
(B) Pushyavarman পুষ্যবৰ্মন
(C) Naraka নৰক
(D) Bhagadatta ভগদত্ত
পুষ্যবৰ্মন
Answer: Pushyavarman
বৰ্মন বংশৰ প্ৰৱৰ্তক পুষ্যবৰ্মনক সমুদ্ৰগুপ্তৰ সমকালীন বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।
Explanation: Pushyavarman, the founder of the Varman dynasty, is described as a contemporary of Samudragupta.
অসমৰ বাবে 'কামৰূপ' শব্দ কোন পৰম্পৰাৰ পৰা আহিছে?
Q24. The term 'Kamarupa' for Assam is derived from which tradition?
(A) The Kamakhya temple কামাখ্যা মন্দিৰ
(B) The legend of Kamadeva কামদেৱৰ কিংবদন্তি
(C) The Kamata kingdom কামতা ৰাজ্য
(D) The Kachari tribe কছাৰী জনগোষ্ঠী
কামদেৱৰ কিংবদন্তি
Answer: The legend of Kamadeva
কামৰূপ নাম কামদেৱৰ কিংবদন্তিৰ পৰা আহিছে, য'ত শিৱই তেওঁৰ ৰূপ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছিল।
Explanation: The name Kamarupa derives from the legend of Kamadeva whose form was restored here by Shiva.
গুৱাহাটীৰ কোন প্ৰত্নতাত্বিক স্থানত প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় মূৰ্তি পোৱা গৈছে?
Q25. Which archaeological site in Guwahati has yielded early medieval sculptures?
(A) Ambari আমবাৰী
(B) Da-Parbatia দ-পৰ্বতীয়া
(C) Nidhanpur নিধানপুৰ
(D) Hajo হাজো
আমবাৰী
Answer: Ambari
গুৱাহাটীৰ আমবাৰী প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ পৰা প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় ভাস্কৰ্য আৰু অৱশেষ পোৱা গৈছে।
Explanation: The Ambari archaeological site in Guwahati has yielded early medieval sculptures and remains.

প্ৰাচীন অসমৰ ইতিহাসৰ উৎসসমূহৰ বিষয়ে — সাহিত্যিক, শিলালিপি, বিদেশী আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক সমল

প্ৰাচীন অসমৰ ইতিহাস একোখন ধাৰাবাহিক বৃত্তান্তৰপৰা নহয়, বৰং কেইবাধৰণৰ প্ৰমাণৰপৰা পুনৰ্গঠন কৰিব লগা হয়। এই উৎসসমূহক সাধাৰণতে চাৰি ভাগত ৰখা হয়: সাহিত্যিক ৰচনা, শিলালিপি (এপিগ্ৰাফি), বিদেশী পৰিৱ্ৰাজকৰ বিৱৰণ আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰ। এইবোৰ একেলগে ব্যৱহাৰ কৰি ঐতিহাসিকসকলে দানৱ ৰজাৰ কিংবদন্তিৰপৰা ঐতিহাসিক বৰ্মণ বংশলৈকে অঞ্চলটোৰ ইতিহাস অনুসৰণ কৰিব পাৰে।

সাহিত্যিক উৎস। খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকাৰ কালিকা পুৰাণ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাহিত্যিক উৎস: ই প্ৰাচীন কামৰূপৰ ভূগোল আৰু পৌৰাণিক বিৱৰণ দাঙি ধৰে আৰু তাৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰজাসকলৰ নাম উল্লেখ কৰে। ষোড়শ শতিকাৰ যোগিনী তন্ত্ৰই কামৰূপৰ বিস্তৃতি বৰ্ণনা কৰে। মহাভাৰত আৰু পুৰাণসমূহে, বিশেষকৈ বিষ্ণু পুৰাণে, প্ৰাগজ্যোতিষ আৰু ভৌম (নৰক) বংশৰ উল্লেখ কৰে; মহাভাৰতে প্ৰাগজ্যোতিষৰ ভগদত্তৰ নাম লয়, যি কৌৰৱৰ পক্ষে যুঁজিছিল।

শিলালিপি উৎস। গুপ্ত সম্ৰাট সমুদ্ৰগুপ্তৰ এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি (চতুৰ্থ শতিকা) কামৰূপৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি-উল্লেখ; ই কামৰূপক সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য আৰু পুষ্যবৰ্মনক তাৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰে। ভাস্কৰবৰ্মনৰ নিধানপুৰ তাম্ৰপত্ৰ বৰ্মণ বংশৰ মূল অভিলেখ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক দিয়া ভূমিদানৰ তথ্য ৰাখে। আন প্ৰাৰম্ভিক শিলালিপিৰ ভিতৰত উমাচল আৰু বৰগাঁও শিলালিপি অন্যতম।

বিদেশী বিৱৰণ। চীনা পৰিৱ্ৰাজক জুৱানজাং (হিউয়েন ছাঙ) ৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ ছি-য়ু-কি গ্ৰন্থত দেশ, মানুহ আৰু ৰজাৰ বিৱৰণ দিছিল। চীনা দূত ৱাং-হিউয়েন-চে-য়েও কামৰূপৰ উল্লেখ কৰে। বাণভট্টৰ হৰ্ষচৰিতই ভাস্কৰবৰ্মনে হৰ্ষবৰ্ধনলৈ পঠোৱা দূতাবাসৰ কথা লিখিছে, আৰু সন্ধ্যাকৰ নন্দীৰ ৰামচৰিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ পিছৰ পৰ্যায়ৰ উৎস।

প্ৰত্নতাত্ত্বিক উৎস। গুৱাহাটীৰ আমবাৰী খননত প্ৰাচীন মধ্যযুগীয় ভাস্কৰ্য্য আৰু প্ৰাৰম্ভিক বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে, আনহাতে তেজপুৰৰ দহ পাৰ্বতীয়া মন্দিৰ শালস্তম্ভ যুগৰ। বৰঞ্জীবোৰক কেতিয়াবা ভুলকৈ প্ৰাচীন উৎস বুলি ভবা হয়, কিন্তু সেয়া আচলতে মধ্যযুগীয় আহোম যুগৰ অসমীয়া বৃত্তান্ত।

সঘনাই হোৱা ভুল হৈছে এই উৎসসমূহ মিলাই পেলোৱা। হৰ্ষচৰিত (বাণভট্ট) আৰু ৰামচৰিত (সন্ধ্যাকৰ নন্দী) একে নহয়; কালিকা পুৰাণে আটাইতকৈ পুৰণি কিংবদন্তিমূলক বংশৰ কথা কয়, এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি গুপ্ত অভিলেখ, আৰু নিধানপুৰ তাম্ৰপত্ৰ বৰ্মণ বংশৰ। প্ৰতিটো উৎসক তাৰ যুগ আৰু ৰজাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰখাটো এই বিষয়ৰ মূল কথা।

প্ৰাচীন অসমৰ ইতিহাসৰ উৎসসমূহৰ মূল তথ্য (দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ বুলেট)

  • কালিকা পুৰাণ: কামৰূপৰ ভূগোল আৰু পৌৰাণিক বিৱৰণ; প্ৰাৰম্ভিক ৰজাসকলৰ নাম।
  • যোগিনী তন্ত্ৰ: কৰতোয়া (পশ্চিম) ৰপৰা দিক্কৰৱাসিনী/দিক্ষু (পূব) লৈ কামৰূপৰ বিস্তৃতি।
  • মহাভাৰত আৰু পুৰাণ: প্ৰাগজ্যোতিষ আৰু ভগদত্ত; বিষ্ণু পুৰাণত ভৌম (নৰক) বংশ।
  • এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি (সমুদ্ৰগুপ্ত): কামৰূপৰ প্ৰথম শিলালিপি-উল্লেখ; পুষ্যবৰ্মনৰ নাম।
  • নিধানপুৰ তাম্ৰপত্ৰ: ভাস্কৰবৰ্মন; বৰ্মণ বংশৰ ভূমিদান।
  • হৰ্ষচৰিত (বাণভট্ট): হৰ্ষবৰ্ধনলৈ ভাস্কৰবৰ্মনৰ দূতাবাস।
  • ৰামচৰিত (সন্ধ্যাকৰ নন্দী): প্ৰাচীন কামৰূপৰ পিছৰ পৰ্যায়।
  • জুৱানজাং (হিউয়েন ছাঙ), ৬৪৩ খ্ৰী.: ছি-য়ু-কি; ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনৰ বিৱৰণ।
  • ৱাং-হিউয়েন-চে: কামৰূপৰ আন এক চীনা উৎস।
  • আমবাৰী (গুৱাহাটী): প্ৰাচীন মধ্যযুগীয় ভাস্কৰ্য্যযুক্ত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান।
  • বৰঞ্জী: মধ্যযুগীয় (আহোম) বৃত্তান্ত — প্ৰাচীন উৎস নহয়।

অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত প্ৰাচীন অসমৰ ইতিহাসৰ উৎসসমূহ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ

উৎস-ভিত্তিক প্ৰশ্ন প্ৰাচীন অসম অংশৰ এটা নিয়মিত আৰম্ভণি। পৰীক্ষাত দীঘল বৰ্ণনা নোসোধে; বৰং এটা উৎসক এটা তথ্য, ৰজা বা যুগৰ সৈতে মিলাবলৈ সোধে। "কোন পুৰাণ?", "কোন শিলালিপি?" আৰু "কোন পৰিৱ্ৰাজক?" ধৰণৰ প্ৰশ্ন সঘনাই আহে, গতিকে পৰিমাণতকৈ শুদ্ধতাই বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

অসম পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰাচীন অসমৰ ইতিহাসৰ উৎসসমূহৰ প্ৰস্তুতিৰ টিপছ

  1. উৎসসমূহ ভাগ কৰক। সাহিত্যিক, শিলালিপি, বিদেশী আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক অভিলেখ পৃথক তালিকাত ৰাখক।
  2. প্ৰতিটো উৎসৰ এটা তথ্য স্থিৰ কৰক। প্ৰতিটো উৎসে কি বৰ্ণনা কৰে — অঞ্চল, বংশ বা ৰজা লক্ষ্য কৰক।
  3. নাম আৰু তাৰিখ শিকক। কালিকা পুৰাণ, এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপি, নিধানপুৰ তাম্ৰপত্ৰ, জুৱানজাং ৬৪৩ খ্ৰী.
  4. অনুশীলন আৰু পুনৰালোচনা। এই পৃষ্ঠাৰ প্ৰশ্ন সমাধান কৰি বাদ পৰা প্ৰশ্নবোৰ কেইদিনমানৰ পিছত আকৌ চাওক।

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

প্ৰাচীন কামৰূপৰ মূল সাহিত্যিক উৎস কোনখন পুৰাণ?

কালিকা পুৰাণে প্ৰাচীন কামৰূপৰ ভূগোল, পৌৰাণিক বিৱৰণ আৰু প্ৰাৰম্ভিক ৰজাসকলৰ বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে কয়।

এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপিত কামৰূপৰ কোন ৰজাৰ নাম আছে?

গুপ্ত সম্ৰাট সমুদ্ৰগুপ্তৰ এলাহাবাদ স্তম্ভ শিলালিপিত পুষ্যবৰ্মনৰ নাম আছে।

কোন চীনা পৰিৱ্ৰাজকে কেতিয়া কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰিছিল?

জুৱানজাঙে (হিউয়েন ছাঙ) ৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰি ছি-য়ু-কি গ্ৰন্থত লিপিবদ্ধ কৰিছিল।

হৰ্ষবৰ্ধনলৈ ভাস্কৰবৰ্মনৰ দূতাবাস কোনে লিপিবদ্ধ কৰিছে?

বাণভট্টৰ হৰ্ষচৰিতে ভাস্কৰবৰ্মনৰ দূতাবাসৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।

কৰতোয়া আৰু দিক্কৰৱাসিনী নদীৰ মাজৰ কামৰূপৰ বিস্তৃতি কোনে বৰ্ণনা কৰিছে?

কালিকা পুৰাণ আৰু যোগিনী তন্ত্ৰই কামৰূপৰ ভূগোল আৰু সীমা বৰ্ণনা কৰিছে।

About Sources of Ancient Assam History — Literary, Epigraphic, Foreign and Archaeological Records

The history of ancient Assam has to be reconstructed from several kinds of evidence, because no single continuous chronicle survives from that period. These sources are usually grouped into four types: literary texts, inscriptions (epigraphy), accounts left by foreign travellers, and archaeological finds. Used together, they let historians trace the region from the legendary Danava rulers to the historical Varman dynasty.

Literary sources. The Kalika Purana, composed around the 10th–11th century AD, is the most important literary source: it gives a detailed account of the geography and mythology of ancient Kamarupa and names its early rulers. The Yogini Tantra (16th century) describes the extent of Kamarupa. The Mahabharata and the Puranas, especially the Vishnu Purana, mention Pragjyotisha and the Bhauma (Naraka) dynasty, while the Mahabharata names Bhagadatta of Pragjyotisha, who fought on the side of the Kauravas.

Epigraphic sources. The Allahabad pillar inscription of the Gupta emperor Samudragupta (4th century AD) is the earliest inscriptional reference to Kamarupa, describing it as a frontier state and naming Pushyavarman as its ruler. The Nidhanpur copper-plate grant of Bhaskaravarman is a key record of the Varman dynasty and documents land grants to Brahmins. Other early inscriptions include the Umachal and Bargaon rock inscriptions.

Foreign accounts. The Chinese pilgrim Xuanzang (Hiuen Tsang) visited Kamarupa in 643 AD and described the country, its people and its king in his Si-yu-ki (Records of the Western World). The Chinese envoy Wang-Hiuen-tse also mentions Kamarupa. Banabhatta's Harshacharita records the embassy sent by Bhaskaravarman to Harshavardhana, and Sandhyakar Nandi's Ramacharita is a source for the later phase of ancient Kamarupa.

Archaeological sources. Excavations at Ambari in Guwahati have yielded early medieval sculptures and evidence of early settlement, and the Dah Parbatiya temple near Tezpur belongs to the Salastambha period. The Buranjis, sometimes wrongly treated as ancient sources, are in fact Assamese chronicles of the medieval Ahom period.

A frequent cause of error is mixing up these sources. The Harshacharita (Banabhatta) is not the same as the Ramacharita (Sandhyakar Nandi); the Kalika Purana describes the earliest legendary dynasties, the Allahabad pillar inscription is a Gupta record, and the Nidhanpur copper plate belongs to the Varman dynasty. Keeping each source tied to the period and ruler it describes is the key to this topic.

Main Facts about Sources of Ancient Assam History (Quick Revision Bullets)

Why Sources of Ancient Assam History Matters for Assam Competitive Exams

Source-based questions are a standard opening in the ancient Assam section of Assam competitive exams. The paper rarely asks for long descriptions; instead it asks you to match a source to a fact, a king or a period. Questions such as "Which Purana?", "Which inscription?" and "Which traveller?" repeat often, so accuracy matters more than volume.

How to Prepare Sources of Ancient Assam History for Assam Exams

  1. Group the sources. Keep literary, epigraphic, foreign and archaeological records in separate lists.
  2. Fix one fact per source. For each source, note what it describes — region, dynasty or king.
  3. Learn the names and dates. Kalika Purana, Allahabad pillar inscription, Nidhanpur copper plate, Xuanzang 643 AD.
  4. Attempt and review. Solve the questions on this page, then revise the ones you miss after a few days.

Frequently Asked Questions

Which Purana is the main literary source for ancient Kamarupa?

The Kalika Purana gives a detailed account of the geography and mythology of ancient Kamarupa and its early rulers.

Which ruler of Kamarupa is named in the Allahabad pillar inscription?

Pushyavarman is named in the Allahabad pillar inscription of the Gupta emperor Samudragupta.

Which Chinese traveller visited Kamarupa and in which year?

Xuanzang (Hiuen Tsang) visited Kamarupa in 643 AD and recorded it in his Si-yu-ki.

Which source records the embassy of Bhaskaravarman to Harshavardhana?

Banabhatta's Harshacharita describes the embassy of Bhaskaravarman to Harshavardhana.

Which texts describe the extent of Kamarupa between the Karatoya and Dikkaravasini rivers?

The Kalika Purana and the Yogini Tantra together describe the geography and boundaries of Kamarupa.

এই পৃষ্ঠাৰ সমল অসমৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। প্ৰতিটো প্ৰশ্ন দ্বিভাষিক আৰু প্ৰতিটো উত্তৰ চমুকৈ ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সমল মানক প্ৰসংগ পুথি আৰু বিশ্বাসযোগ্য অনলাইন উৎসৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা হয়।

লেখক: axomexam টীমপৰ্যালোচনা: Axomexam Editorial Teamপ্ৰসংগ উৎস: মানক প্ৰসংগ পুথি আৰু বিশ্বাসযোগ্য অনলাইন উৎসপ্ৰকাশিত: 29 আগষ্ট 2026শেহতীয়া আপডেট: 4 অক্টোবৰ 2026

Prepared for candidates preparing for ADRE, APSC, Assam Police, DHS, SSC and Railway exams, this Sources of Ancient Assam History set focuses on the facts that actually repeat in the paper. The questions are bilingual, the answers are explained, and the content is drawn from official notifications and publicly available online resources and reviewed before publication.

Author: axomexam teamReviewed by: Axomexam Editorial TeamSources: publicly available online resources and standard reference materialPublished: 29 August 2026Last updated: 4 October 2026How we review