চিত্ৰকলা: ভিত্তিচিত্ৰ আৰু ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ
চিত্ৰকলা ভাৰতীয় কলাৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু আটাইতকৈ প্ৰকাশক ধৰণসমূহৰ এটা, আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰকলাৰ কাহিনী প্ৰস্তৰ যুগৰ প্ৰাগৈতিহাসিক শিলা-চিত্ৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈ বৌদ্ধ গুহাৰ মহান ভিত্তিচিত্ৰ, মোগল আৰু ৰাজপুত দৰবাৰৰ পৰিশীলিত ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ, আৰু দেশজুৰি গাঁৱৰ জীৱন্ত লোক পৰম্পৰালৈকে আগবাঢ়ে। ADRE, APSC, অসম আৰক্ষী, SSC, ৰে'লৱে আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক সেৱাৰ দৰে প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে এই বিষয়টো গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ চিত্ৰৰ স্থান, কাল, পৃষ্ঠপোষক, সামগ্ৰী আৰু বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ শৈলীৰ বিষয়ে প্ৰশ্ন সঘনাই সোধা হয়। এই অধ্যয়ন টোকাত আটাইতকৈ বেছি পৰীক্ষা হোৱা ছয়টা ক্ষেত্ৰ, পৰীক্ষাত পুনৰাবৃত্তি হোৱা মূল তথ্য, প্ৰাৰ্থীসকলে পৰা সাধাৰণ ফান্দ, আৰু ব্যাখ্যা কৰা উত্তৰসহ সঘনাই সোধা প্ৰশ্নৰ এটা সংকলন একত্ৰিত কৰা হৈছে।
প্ৰাগৈতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন চিত্ৰকলা
ভাৰতত চিত্ৰকলাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উদাহৰণ মধ্যপ্ৰদেশৰ ৰায়সেন জিলাৰ বিম্বেটকা প্ৰাগৈতিহাসিক শিলা আশ্ৰয়স্থলত পোৱা যায়, যি বিন্ধ্য পৰ্বতৰ পাদদেশত অৱস্থিত। ১৯৫৭ চনত পুৰাতত্ববিদ ভি. এছ. ৱাকাংকাৰে এই স্থান আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, আৰু ২০০৩ চনত ইয়াক Rock Shelters of Bhimbetka নামেৰে ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। নামটো মহাভাৰতৰ নায়ক ভীমৰ পৰা আহিছে, আৰু এই স্থানত সাতশৰো অধিক শিলা আশ্ৰয়স্থল আছে, যাৰ প্ৰায় এশটাত চিত্ৰ আছে। চিত্ৰসমূহ প্ৰাকৃতিক খনিজ ৰং যেনে ৰঙা ৰঙৰ বাবে হেমাটাইট বা ৰঙা গেৰু ব্যৱহাৰ কৰি অঁকা হৈছিল, আৰু ইয়াত চিকাৰৰ দৃশ্য, নৃত্যৰ মুদ্ৰা, বাইচন, হৰিণ, বাঘ, গঁড় আৰু হাতীৰ দৰে জন্তু, আৰু পিছত ঘোঁৰা আৰোহী তথা ধৰ্মীয় প্ৰতীক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ই প্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা মধ্যযুগলৈকে এক অতি দীৰ্ঘ কাল সামৰি লয়, যাৰ ফলত ই মানৱ জীৱনৰ এক অবিৰত অভিলেখ। আন গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাগৈতিহাসিক কলা স্থানসমূহত উত্তৰাখণ্ডৰ লাখুডিয়াৰ আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ চতুৰ্ভুজ নালাৰ শিলা-চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। বিম্বেটকাক প্ৰায়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি জীৱন্ত শিলা-চিত্ৰ স্থান বুলি কোৱা হয়।
ভিত্তিচিত্ৰ (মিউৰেল) চিত্ৰকলা
ভিত্তিচিত্ৰ মানে কোনো বেৰ, চিলিং বা ডাঙৰ স্থায়ী পৃষ্ঠত পোনপটীয়াকৈ অঁকা চিত্ৰ। প্ৰাচীন ভাৰতীয় ভিত্তিচিত্ৰৰ উৎকৃষ্টতম উদাহৰণ মহাৰাষ্ট্ৰৰ ছত্ৰপতি সম্ভাজিনগৰ জিলাৰ আজন্তা গুহাত পোৱা যায়, যি ৱাঘোৰা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। আজন্তা গুহা বৌদ্ধ, সংখ্যা ঊনত্ৰিশ, আৰু ১৮১৯ চনত ব্ৰিটিছ বিষয়া জন স্মিথে পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৮৩ চনত ইয়াক ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান ঘোষণা কৰা হৈছিল। আজন্তাৰ চিত্ৰসমূহে জাতক কথা, বুদ্ধৰ পূৰ্বজন্মৰ কাহিনী চিত্ৰিত কৰে, আৰু পদ্মপাণি বোধিসত্ত্ব আৰু মহাজনক জাতকৰ বাবে বিখ্যাত। আজন্তাত ব্যৱহৃত কৌশল হৈছে টেম্পেৰা বা fresco-secco, য'ত ৰং মাটি, গোবৰ আৰু চূণৰ প্লাষ্টাৰেৰে প্ৰস্তুত কৰা শুকান পৃষ্ঠত প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল, প্ৰকৃত fresco ৰ দৰে তিতা চূণত নহয়। এলোৰা গুহাও ইউনেস্ক' স্থান আৰু ইয়াত হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন ভিত্তিচিত্ৰ আছে। মধ্যপ্ৰদেশৰ ধাৰ জিলাৰ বাঘ গুহা বৌদ্ধ আৰু ইয়াত টেম্পেৰা কৌশল একেই ধৰণৰ। তামিলনাডুৰ সিত্তনৱাসল এটা জৈন স্থান, আনহাতে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ লেপাক্ষী বিজয়নগৰ কালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু বীৰভদ্ৰ মন্দিৰৰ বাবে বিখ্যাত। কেৰালাতো মন্দিৰ ভিত্তিচিত্ৰৰ এক সমৃদ্ধ পৰম্পৰা বিকশিত হৈছিল।
ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলা (মিনিয়েচাৰ)
ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলা বলতে সাধাৰণতে তালপাত, কাগজ বা কাপোৰত অঁকা সৰু আকাৰৰ চিত্ৰক বুজায়, যিবোৰ হাতত ধৰি বা এলবামত ৰখাৰ বাবে বনোৱা হৈছিল। ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰশিল্পীসকলে প্ৰাকৃতিক খনিজ আৰু উদ্ভিজ্জ ৰং আৰু কেৰেলুৰ নোমেৰে নিৰ্মিত অতি সূক্ষ্ম ব্ৰাছ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আৰু চিত্ৰসমূহ প্ৰায়ে সজ্জামূলক সীমাৰে আগুৰি লোৱা হৈছিল। বংগৰ পাল শাখা আষ্ঠৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈকে সমৃদ্ধিশালী আছিল আৰু অষ্টসাহস্ৰিকা প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা আদি বৌদ্ধ তালপাত পাণ্ডুলিপিত চিত্ৰ অঁকা হৈছিল; ই নালন্দা আৰু বিক্ৰমশিলা মহাবিহাৰত কেন্দ্ৰিত আছিল। মোগল শাখা হুমায়ুনৰ অধীনত পাৰচী শিল্পী মীৰ ছৈয়দ আলী আৰু আব্দ আল-ছামাদৰ সৈতে আৰম্ভ হৈ আকবৰ, জাহাংগীৰ আৰু শাহজাহানৰ সময়ত শিখৰত উপনীত হৈছিল। আকবৰে হামজানামা আৰু আকবৰনামাক পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল, আৰু বাসাৱন, দাসৱন্ত আৰু মিস্কিনৰ দৰে শিল্পীয়ে ঐতিহাসিক আৰু সাহিত্যিক গ্ৰন্থ অলংকৃত কৰিছিল। জাহাংগীৰে প্ৰকৃতিবাদ আৰু প্ৰতিকৃতিৰ উৎসাহ দিছিল, আৰু তেওঁৰ দৰবাৰী চিত্ৰকৰ ওস্তাদ মনচুৰক নাদিৰ-উল-আছৰ বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল। দাক্ষিণাত্য শাখা আহমদনগৰ, বিজাপুৰ, গোলকোণ্ডা আৰু হায়দৰাবাদত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰ সমৃদ্ধ ৰং আৰু ৰাগমালা বিষয়ৰ বাবে বিখ্যাত। ৰাজপুত আৰু ৰাজস্থান শাখাত মেৱাৰ, মাৰৱাৰ, বুন্দি, কোটা আৰু কিশানগড় অন্তৰ্ভুক্ত, আনহাতে পাহাৰী শাখাত বাছ'হলি, গুলেৰ, কাংৰা আৰু চাম্বা অন্তৰ্ভুক্ত। নাইনছুখ আৰু মানাকুৰ দৰে শিল্পীৰ দ্বাৰা গুলেৰ শৈলীৰ পৰা বিকশিত কাংৰা চিত্ৰকলা ৰাধা-কৃষ্ণৰ ভাৱপূৰ্ণ বিষয়ৰ বাবে বিখ্যাত।
কোম্পানী চিত্ৰকলা আৰু মাইচোৰ তথা তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলা
কোম্পানী চিত্ৰকলা হৈছে অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষ আৰু ঊনবিংশ শতিকাত ভাৰতত বিকশিত এক সংকৰ শৈলী, যেতিয়া ভাৰতীয় শিল্পীসকলে ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিষয়াসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত কাম কৰিছিল। এই শিল্পীসকলে ইউৰোপীয় ৰুচিৰ লগত মিলাই নিজৰ পৰম্পৰাগত কৌশল সলনি কৰি চৰাই, জন্তু, উদ্ভিদ, স্মৃতিসৌধ, উৎসৱ, জাতি আৰু বৃত্তিৰ জলৰঙী অধ্যয়ন প্ৰস্তুত কৰিছিল। কোম্পানী চিত্ৰকলাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল মুৰ্চিদাবাদ, পাটনা, দিল্লী আৰু তাঞ্জাৱুৰ, আৰু পাটনা শাখা শিল্পী ছেৱক ৰামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। মাইচোৰ চিত্ৰকলা কৰ্ণাটকৰ এক পৰম্পৰাগত ৰূপ যাৰ উৎস বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ ঐতিহ্যত আৰু ৱোডেয়াৰ শাসকসকলৰ অধীনত বিকশিত হৈছিল। ই হিন্দু দেৱতাৰ সুন্দৰ মূৰ্তি আৰু জেলী তথা চূণৰ পেষ্ট গেছ'ৰ ওপৰত পাতল সোণৰ পত্ৰ লগোৱাৰ বাবে বিখ্যাত। তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলা, যাৰ আন নাম থাঞ্জাৱুৰ চিত্ৰকলা, তামিলনাডুৰ এক ধ্ৰুপদী দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰূপ য'ত মাৰাঠা আৰু বিজয়নগৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। মাইচোৰ চিত্ৰকলাৰ দৰেই ই গেছ' আৰু সোণৰ পত্ৰৰ লগতে কাঁচৰ মণি আৰু মূল্যৱান পাথৰ ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু ই মূলতঃ বিষ্ণু, শিৱ, লক্ষ্মী আৰু কৃষ্ণৰ দৰে ধৰ্মীয় বিষয় চিত্ৰিত কৰে। দুয়োৱে গেছ' আৰু সোণ ব্যৱহাৰ কৰে বাবে মাইচোৰ আৰু তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলাৰ তুলনা কৰা হয়, কিন্তু তাঞ্জোৰ অধিক অলংকৃত আৰু সজ্জামূলক।
লোক চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰা
লোক চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰা হৈছে সম্প্ৰদায়সমূহে পালন কৰা জীৱন্ত কলা ৰূপ আৰু ই আচাৰ-অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। মধুবনী চিত্ৰকলা, যাৰ আন নাম মিথিলা চিত্ৰকলা, বিহাৰৰ মিথিলা অঞ্চলৰ পৰা আহে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে বিয়া আৰু উৎসৱৰ সময়ত ঘৰৰ বেৰত অঁকে। ই প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰে আৰু মাছ, পদুম, ময়ূৰৰ লগতে ৰাম-সীতাৰ মূৰ্তিৰ ঘন মটিফ, ডাঠ ৰেখা আৰু দুগুণ সীমাৰ দ্বাৰা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ; ১৯৬৬ চনৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ই অধিক পৰিচিতি লাভ কৰিছিল, আৰু শিল্পী সীতা দেৱী আৰু গংগা দেৱী পৰিচিত। ৱাৰ্লি চিত্ৰকলা মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৱাৰ্লি জনজাতিৰ, য'ত মাটি আৰু গোবৰৰ আধাৰত বগা চাউলৰ পেষ্ট ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ মূৰ্তিবোৰ জ্যামিতিক, আৰু তাৰপা নৃত্য তথা চৌক সাধাৰণ বিষয়, আৰু জিভ্যা সোমা মাশে এজন বিখ্যাত শিল্পী। মধ্যপ্ৰদেশৰ গোণ্ড চিত্ৰকলা শিল্পী জংগড় সিং শ্যামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু ই বিন্দু আৰু ডেছ ব্যৱহাৰ কৰি পৌৰাণিক জন্তু আৰু গছ সৃষ্টি কৰে। অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কলমকাৰী মছলিপট্টনম আৰু শ্ৰীকালহস্তিত কৰা হয় আৰু ই উদ্ভিজ্জ ৰঙৰ সৈতে কলম বা ব্লক ব্যৱহাৰ কৰে। ওড়িশাৰ পট্টচিত্ৰ পুৰী আৰু ৰঘুৰাজপুৰ গাঁৱত কেন্দ্ৰিত, কাপোৰত অঁকা হয় আৰু জগন্নাথক চিত্ৰিত কৰে। ফাড ৰাজস্থানৰ ভিলৱাৰা আৰু শাহপুৰাৰ স্ক্ৰল চিত্ৰ, য'ত পাবুজী আৰু দেৱনাৰায়ণ দেখুওৱা হয়। কালীঘাট চিত্ৰকলা ঊনবিংশ শতিকাৰ কলিকতাৰ কালীঘাট মন্দিৰৰ ওচৰত গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু জলৰঙী ব্যংগৰ বাবে বিখ্যাত। পিথোৰা গুজৰাট আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ আচাৰমূলক বেৰ চিত্ৰ।
পৰীক্ষাৰ মূল তথ্য
ৰং, কৌশল আৰু প্ৰতিষ্ঠানৰ বহু তথ্য সঘনাই পৰীক্ষা কৰা হয়। ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পীসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰিছিল: ৰঙা ৰং ৰঙা গেৰু বা হেমাটাইটৰ পৰা, হালধীয়া হাৰতাল বা অৰ্পিমেণ্টৰ পৰা, ক'লা চাকিৰ ক'লা ধোঁৱা বা কাজলৰ পৰা, বগা চূণ বা খড়িৰ পৰা, আৰু সেউজ গ্লুক'নাইটৰ পৰা বা পাহাৰী চিত্ৰকলাত গুড়ি কৰা পোকাৰ ডেউকাৰ পৰা আহিছিল। আজন্তাত টেম্পেৰা বা fresco-secco কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে প্ৰকৃত fresco তিতা চূণৰ প্লাষ্টাৰত অঁকা হয়। আজন্তা গুহাই প্ৰাচীন ভাৰতীয় ভিত্তিচিত্ৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জীৱিত ভাণ্ডাৰ সংৰক্ষণ কৰিছে, আৰু ইয়াৰ প্ৰকৃতিবাদ, ছাঁ আৰু ভাৱপূৰ্ণ মূৰ্তি প্ৰধান শৈলীগত বৈশিষ্ট্য। মোগল চিত্ৰকলা সূক্ষ্ম ব্ৰাছৰ কাম, পাৰচী প্ৰভাৱ, প্ৰকৃতিবাদ আৰু সজ্জামূলক সীমাৰ দ্বাৰা চিহ্নিত, আনহাতে ৰাজপুত চিত্ৰকলা ডাঠ সমতল ৰং আৰু ভক্তিমূলক বিষয়ৰ বাবে, আৰু পাহাৰী চিত্ৰকলা প্ৰকৃতি তথা প্ৰেমৰ ভাৱপূৰ্ণ আৰু কোমল উপস্থাপনৰ বাবে বিখ্যাত। এই কৰ্মসমূহৰ সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব ভাৰতীয় পুৰাতত্ব বিভাগ (ASI) ৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰ, যিয়ে আজন্তা, এলোৰা, বাঘ আৰু বহু স্মৃতিসৌধ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়, কলিকতাৰ ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয় আৰু হায়দৰাবাদৰ ছালাৰজং সংগ্ৰহালয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ সংগ্ৰহ ৰাখে, আৰু ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় কলা কেন্দ্ৰ তথা সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ে গৱেষণা আৰু সংৰক্ষণক সমৰ্থন কৰে। মধুবনী, ৱাৰ্লি আৰু পট্টচিত্ৰকে ধৰি কেইবাটাও লোক ৰূপে ভৌগোলিক সূচক (GI) টেগ লাভ কৰিছে। ওড়িশাত চৰকাৰীভাৱে চিত্ৰকৰ হিচাপে স্বীকৃত শিল্পীয়ে পট্টচিত্ৰ অঁকে।
এক নজৰত মূল তথ্য
- বিম্বেটকা শিলা আশ্ৰয়স্থল মধ্যপ্ৰদেশৰ ৰায়সেন জিলাত।
- ১৯৫৭ চনত ভি. এছ. ৱাকাংকাৰে বিম্বেটকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
- ২০০৩ চনত বিম্বেটকা ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হয়।
- বিম্বেটকা ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলা-চিত্ৰ স্থানসমূহৰ এটা।
- আজন্তা গুহা মহাৰাষ্ট্ৰত, ৱাঘোৰা নদীৰ পাৰত।
- ১৮১৯ চনত জন স্মিথে আজন্তা পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু ই এটা বৌদ্ধ স্থান।
- ১৯৮৩ চনৰ পৰা আজন্তা ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান।
- আজন্তাত টেম্পেৰা বা fresco-secco কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
- এলোৰাত হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন গুহা আছে।
- বাঘ গুহা মধ্যপ্ৰদেশৰ ধাৰ জিলাত।
- সিত্তনৱাসল তামিলনাডুৰ এটা জৈন স্থান; লেপাক্ষী অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত।
- বংগৰ পাল শাখাই বৌদ্ধ তালপাত পাণ্ডুলিপিত চিত্ৰ অঁকিছিল।
- মীৰ ছৈয়দ আলী আৰু আব্দ আল-ছামাদে মোগল দৰবাৰত পাৰচী শৈলী আনিছিল।
- ওস্তাদ মনচুৰ জাহাংগীৰৰ বিখ্যাত প্ৰকৃতি চিত্ৰকৰ আছিল।
- কিশানগড় বানি থানী শৈলীৰ বাবে; কাংৰা ৰাধা-কৃষ্ণ বিষয়ৰ বাবে বিখ্যাত।
- কোম্পানী চিত্ৰকলা ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল।
- মাইচোৰ আৰু তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলাই গেছ' আৰু সোণৰ পত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে।
- মধুবনী বিহাৰৰ; ৱাৰ্লি মহাৰাষ্ট্ৰৰ; গোণ্ড মধ্যপ্ৰদেশৰ।
দ্ৰুত পুনৰালোচনা
- বিম্বেটকা প্ৰাগৈতিহাসিক; আজন্তা বৌদ্ধ ভিত্তিচিত্ৰ; মোগল ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ।
- টেম্পেৰা বা fresco-secco হৈছে আজন্তাৰ কৌশল, প্ৰকৃত fresco নহয়।
- পাল বৌদ্ধ; মোগল পাৰচী প্ৰভাৱিত; ৰাজপুত আৰু পাহাৰী ভক্তিমূলক।
- বাছ'হলি, গুলেৰ, কাংৰা আৰু চাম্বা পাহাৰী শাখা।
- মধুবনী, ৱাৰ্লি, গোণ্ড, কলমকাৰী, পট্টচিত্ৰ, ফাড আৰু কালীঘাট লোক ৰূপ।
- মাইচোৰ আৰু তাঞ্জোৰ ধ্ৰুপদী দক্ষিণ ভাৰতীয় মন্দিৰ চিত্ৰকলা।
- কোম্পানী চিত্ৰকলা ঔপনিৱেশিক সংকৰ শৈলী।
এই বিষয়ৰ প্ৰস্তুতি কেনেকৈ
- প্ৰতিটো স্থান তাৰ ৰাজ্য, কাল আৰু ধৰ্মসহ শিকক।
- কৌশলৰ নাম, বিশেষকৈ টেম্পেৰা আৰু fresco-secco মনত ৰাখক।
- শাখাসমূহ অঞ্চল আৰু পৃষ্ঠপোষক অনুসৰি ভাগ কৰক।
- বিখ্যাত শিল্পী আৰু তেওঁলোকক পৃষ্ঠপোষকতা কৰা শাসকসকল মনত ৰাখক।
- প্ৰতিটো লোক ৰূপ তাৰ ৰাজ্য আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰক।
- ৰং আৰু সামগ্ৰীৰ ওপৰত মিলোৱা প্ৰশ্ন অভ্যাস কৰক।
- কলা সংৰক্ষণ কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ পুনৰালোচনা কৰক।
পৰীক্ষাৰ সাধাৰণ ফান্দ
- আজন্তা (বৌদ্ধ, মহাৰাষ্ট্ৰ) এলোৰাৰ (হিন্দু, বৌদ্ধ, জৈন) সৈতে মিলাই পেলোৱা।
- আজন্তাত প্ৰকৃত fresco ব্যৱহাৰ হয় বুলি ভবা; আচলতে টেম্পেৰা বা fresco-secco।
- বাঘ (মধ্যপ্ৰদেশ) আন গুহা স্থানৰ সৈতে মিলাই পেলোৱা।
- দুয়োৱে গেছ' আৰু সোণ ব্যৱহাৰ কৰিলেও মাইচোৰ আৰু তাঞ্জোৰ মিলাই পেলোৱা।
- পাল শাখাক মোগলৰ বুলি ভুল কৰা, অথচ ই বংগৰ।
- কাংৰাক ৰাজস্থানত ৰখা, অথচ ই পাহাৰী অঞ্চলৰ।
- ৱাৰ্লি আৰু গোণ্ডৰ দৰে লোক ৰূপৰ ৰাজ্য মিলাই পেলোৱা।
- কোম্পানী চিত্ৰকলাক ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰ সৈতে মিলাই পেলোৱা।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
বিম্বেটকা শিলা আশ্ৰয়স্থল ক'ত আৰু ইয়াৰ গুৰুত্ব কি?
বিম্বেটকা শিলা আশ্ৰয়স্থল মধ্যপ্ৰদেশৰ ৰায়সেন জিলাত, বিন্ধ্য পৰ্বতত অৱস্থিত। ১৯৫৭ চনত ভি. এছ. ৱাকাংকাৰে ইয়াক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু ২০০৩ চনত ইয়াক ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান ঘোষণা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ গুৰুত্ব এইটোৱে যে ই প্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চিকাৰ, নৃত্য, জন্তু আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ প্ৰাগৈতিহাসিক চিত্ৰ সংৰক্ষণ কৰিছে।
আজন্তা আৰু এলোৰাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
আজন্তা মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৱাঘোৰা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এটা বৌদ্ধ গুহা স্থান আৰু ইয়াৰ ভিত্তিচিত্ৰ তথা জাতক কথাৰ বাবে বিখ্যাত। মহাৰাষ্ট্ৰতে অৱস্থিত এলোৰাত হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন গুহা, লগতে শিলা-কটা কৈলাস মন্দিৰ আছে। দুয়োটা ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান, কিন্তু আজন্তা মূলতঃ চিত্ৰকলাৰ বাবে আৰু এলোৰা মূলতঃ ভাস্কৰ্য তথা স্থাপত্যৰ বাবে জনাজাত।
আজন্তাৰ চিত্ৰত কি কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে?
আজন্তাৰ চিত্ৰত টেম্পেৰা বা fresco-secco কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ৰং মাটি, গোবৰ আৰু চূণৰ প্লাষ্টাৰেৰে প্ৰস্তুত কৰা শুকান পৃষ্ঠত প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল, প্ৰকৃত fresco ৰ দৰে তিতা চূণত নহয়। ৰঙা গেৰু, হালধীয়া অৰ্পিমেণ্ট, চাকিৰ ক'লা আৰু চূণৰ বগাৰ দৰে প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আৰু চিত্ৰসমূহত উচ্চমাত্ৰাৰ প্ৰকৃতিবাদ আৰু ছাঁ দেখা যায়।
মাইচোৰ আৰু তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
মাইচোৰ আৰু তাঞ্জোৰ দুয়ো ধ্ৰুপদী দক্ষিণ ভাৰতীয় মন্দিৰ চিত্ৰকলা য'ত গেছ' আধাৰ আৰু সোণৰ পত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কৰ্ণাটকৰ মাইচোৰ চিত্ৰকলা পাতল সোণৰ পত্ৰেৰে অধিক কোমল আৰু মাৰ্জিত, আনহাতে তামিলনাডুৰ তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলা অধিক অলংকৃত আৰু সজ্জামূলক, আৰু ইয়াত প্ৰায়ে সোণৰ পত্ৰ, কাঁচৰ মণি আৰু মূল্যৱান পাথৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ৰাজ্যসহ ভাৰতৰ কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ লোক চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰাৰ নাম লিখক।
গুৰুত্বপূৰ্ণ লোক পৰম্পৰাসমূহ হ'ল বিহাৰৰ মধুবনী, মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৱাৰ্লি, মধ্যপ্ৰদেশৰ গোণ্ড, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কলমকাৰী, ওড়িশাৰ পট্টচিত্ৰ, ৰাজস্থানৰ ফাড, বংগৰ কালীঘাট আৰু গুজৰাট তথা মধ্যপ্ৰদেশৰ পিথোৰা। এই ৰূপসমূহ আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু সম্প্ৰদায়ৰ জীৱনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু কেইবাটাওৱে ভৌগোলিক সূচক টেগ লাভ কৰিছে।