শাস্ত্ৰীয় আৰু লোক সংগীত পৰম্পৰা
ভাৰতত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সমৃদ্ধ সংগীত পৰম্পৰাসমূহৰ এটা আছে, আৰু ইয়াৰ সংগীতক মূলতঃ উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ শাস্ত্ৰীয় পদ্ধতি তথা দেশজুৰি বিস্তৃত বিশাল লোক পৰম্পৰাত বিভক্ত কৰা হয়। শাস্ত্ৰীয় পৰম্পৰাসমূহক উত্তৰ ভাৰতত হিন্দুস্তানী সংগীত আৰু দক্ষিণ ভাৰতত কৰ্ণাটক সংগীত বুলি জনা যায়, আনহাতে লোক সংগীতে সাধাৰণ মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱন, উৎসৱ, ভক্তি আৰু আঞ্চলিক পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে। এই বিষয়টো প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ভাৰতীয় সংগীতৰ উৎপত্তি, ইয়াৰ কাৰিকৰী পৰিভাষা, ঘৰানা আৰু ৰচয়িতা, বাদ্যযন্ত্ৰৰ শ্ৰেণীবিভাগ, বিখ্যাত লোক প্ৰকাৰ আৰু সংগীতৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠান তথা বঁটা সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন সঘনাই সোধা হয়। তলৰ টোকাত এই সকলোবোৰ দিশ স্পষ্ট আৰু পৰীক্ষা-অভিমুখীভাৱে সামৰি লোৱা হৈছে, আৰু তত্ত্ব আৰু ইতিহাসৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক পৰম্পৰা আৰু আধুনিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনিলৈকে আলোচনা আগবঢ়োৱা হৈছে।
উৎপত্তি আৰু তত্ত্ব
ভাৰতীয় সংগীতৰ পৰম্পৰাগত উৎপত্তি চাৰিখন বেদৰ এটা চাম বেদলৈ অনুসৰণ কৰা হয়, যাক সংগীত পঠন আৰু সুৰৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উৎস বুলি গণ্য কৰা হয়। ভাৰতীয় সংগীতৰ তাত্ত্বিক ভিত্তি নাট্যশাস্ত্ৰই প্ৰদান কৰে, যি নৃত্য, নাট্য আৰু সংগীতৰ ওপৰত ৰচিত গ্ৰন্থ আৰু ঋষি ভৰতমুনিৰ দ্বাৰা প্ৰায় ২০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা ২০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় সংগীত সাতটা মূল স্বৰৰ ওপৰত আধাৰিত, অৰ্থাৎ সা, ৰে, গা, মা, পা, ধা আৰু নি, যিবোৰ পাশ্চাত্যৰ টনিক, ছুপাৰটনিক আদিৰ সৈতে মোটামুটি মিলে। সাতটা স্বৰৰ সম্পূৰ্ণ সংহতিটোক সপ্তক বুলি কোৱা হয়, যি এটা অক্টেভৰ সমান। সা আৰু পা স্থিৰ বা অচল, আনহাতে বাকীবোৰ পৰিৱৰ্তনশীল বা চল আৰু তীক্ষ বা কোমল কৰিব পাৰি। ৰাগ হৈছে এই স্বৰবোৰৰ পৰা গঢ়া এটা সুৰীয়া গাঁথনি যি এটা নিৰ্দিষ্ট আৰোহ-অৱৰোহ ক্ৰম থাকে, আৰু তাল হৈছে সময় জোখা এটা ছন্দ চক্ৰ। ভাৰতীয় সংগীতৰ তিনিটা মৌলিক উপাদান হৈছে ৰাগ, তাল আৰু স্বৰ। হিন্দুস্তানী আৰু কৰ্ণাটক সংগীতে এই মূল তত্ত্ব ভাগ কৰে, কিন্তু শৈলী, প্ৰকাৰ আৰু পৰিৱেশন পদ্ধতিত পাৰ্থক্য থাকে।
উত্তৰ ভাৰতৰ হিন্দুস্তানী সংগীত
হিন্দুস্তানী সংগীত উত্তৰ ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় সংগীত পৰম্পৰা, আৰু মধ্যযুগত ভাৰতীয় তথা পাৰ্ছী পৰম্পৰাৰ মিলনৰ ফলত ইয়াৰ ৰূপ গঢ় লৈছিল। মহান সংগীতজ্ঞ তানসেন, মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ নৱৰত্নৰ এজন, এই পৰম্পৰাৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু বহু ৰাগ তেওঁৰ নামত উৎসৰ্গিত, আৰু তেওঁৰ সমাধি গোৱালিয়ৰত আছে। হিন্দুস্তানী সংগীত ঘৰানা নামেৰে জনাজাত শৈলীগত পৰম্পৰাত সংগঠিত, যেনে গোৱালিয়ৰ, কিৰানা, আগ্ৰা, জয়পুৰ-আত্ৰাউলী আৰু পাটিয়ালা ঘৰানা। আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰধান কণ্ঠসংগীত প্ৰকাৰ ধ্ৰুপদ, এটা গম্ভীৰ আৰু ভক্তিমূলক শৈলী। খেয়াল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কণ্ঠ প্ৰকাৰ আৰু গায়কক অৱতাৰণৰ স্বাধীনতা দিয়ে। ঠুমৰী হৈছে আধা-শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এটা লঘু, ৰোমাণ্টিক প্ৰকাৰ, আৰু তৰানা শব্দৰ সলনি দ্ৰুত ছন্দময় অক্ষৰ ব্যৱহাৰ কৰে। আন প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত দাদৰা, গজল আৰু ভজন। প্ৰধান হিন্দুস্তানী বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ হৈছে চিতাৰ আৰু চাৰোদ, দুয়ো তাৰযুক্ত, চন্তুৰ, এটা হাতুৰীৰে বজোৱা ডালচিমাৰ, চাৰেংগী, এটা ধনুৰে বজোৱা যন্ত্ৰ, তবলা, এযোৰ ঢোল, আৰু চহনাই, এটা সুষিৰ যন্ত্ৰ যিটো বিছমিল্লাহ খানে যশস্যাৰে বজাইছিল।
দক্ষিণ ভাৰতৰ কৰ্ণাটক সংগীত
কৰ্ণাটক সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় সংগীত পৰম্পৰা, আৰু ই প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ তামিলনাডু, কৰ্ণাটক, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু কেৰালা অঞ্চলত বিকশিত হৈছিল। পুৰন্দৰ দাস, ষোড়শ শতিকাৰ এজন ৰচয়িতা আৰু হৰিদাস আন্দোলনৰ সন্ত, কৰ্ণাটক সংগীতৰ পিতা বুলি কোৱা হয় কাৰণ তেওঁ ইয়াৰ শিক্ষণক পদ্ধতিগত কৰিছিল আৰু ক্ৰমবদ্ধ পাঠ্য ৰচনা কৰিছিল। পৰম্পৰাটোৱে কৰ্ণাটক সংগীতৰ ত্ৰিমূৰ্তি, অৰ্থাৎ ত্যাগৰাজ, মুথুচ্বামী দীক্ষিতৰ আৰু শ্যামা শাস্ত্ৰীৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে শিখৰত উপনীত হৈছিল, যিসকলে অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত বাস কৰিছিল আৰু হাজাৰ হাজাৰ গীত ৰচনা কৰিছিল। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কণ্ঠ প্ৰকাৰ হৈছে কৃতি, সাধাৰণতে তিনি অংশত ভক্তিমূলক ৰচনা, আৰু বৰ্ণম হৈছে এটা কাৰিকৰী অভ্যাস যিয়ে ৰাগ আৰু তাল শিকায়। কৰ্ণাটক সংগীত ৰাগ আৰু তালৰ ওপৰত নিৰ্মিত, আৰু ই সাতশ দুটা মূল স্কেল স্বীকৃতি দিয়ে যাক সাতশ দুটা মেলকৰ্ত ৰাগ বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ এটা পদ্ধতিগত গাণিতিক আঁচনিৰে সজোৱা। প্ৰধান কৰ্ণাটক বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ হৈছে বীণা, এটা ডাঙৰ তাৰযুক্ত যন্ত্ৰ, মৃদংগম, এটা পিপাৰ দৰে দুটা মূৰৰ ঢোল, ঘটম, এটা মাটিৰ পাত্ৰ যাক তাল বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু নাদস্বৰম, এটা দীঘল সুষিৰ যন্ত্ৰ। এই পৰম্পৰাত বেহালাও বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়।
বাদ্যযন্ত্ৰৰ শ্ৰেণীবিভাগ
ভাৰতীয় সংগীতে পৰম্পৰাগতভাৱে বাদ্যযন্ত্ৰক ধ্বনি উৎপন্ন কৰাৰ ধৰণৰ আধাৰত চাৰিটা পৰিয়ালত ভাগ কৰে, আৰু এই শ্ৰেণীবিভাগ নাট্যশাস্ত্ৰত পোৱা যায়। প্ৰথম গোট হৈছে তত্ বাদ্য বা তাৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ, যিবোৰ টনা তাৰৰ কম্পনৰ জৰিয়তে ধ্বনি উৎপন্ন কৰে, আৰু উদাহৰণৰ ভিতৰত বীণা, চিতাৰ, চাৰোদ, চাৰেংগী, চন্তুৰ, বেহালা আৰু একতৰা। দ্বিতীয় গোট হৈছে সুষিৰ বাদ্য বা সুষিৰ বাদ্যযন্ত্ৰ, যিবোৰ বায়ু বা বায়ুৰ স্তম্ভৰ কম্পনৰ জৰিয়তে ধ্বনি উৎপন্ন কৰে, আৰু উদাহৰণৰ ভিতৰত বাঁহী, চহনাই, নাদস্বৰম, নাগস্বৰম আৰু হাৰমনিয়াম। তৃতীয় গোট হৈছে অবনদ্ধ বাদ্য বা ছাল বা আৱৰণেৰে ঢকা তাল বাদ্য, আৰু উদাহৰণৰ ভিতৰত তবলা, মৃদংগম, ঢোল, ঢোলক, ডমৰু আৰু পখাৱজ। চতুৰ্থ গোট হৈছে ঘন বাদ্য বা তাৰ বা আৱৰণ নথকা কঠিন আইডিঅফোন বাদ্যযন্ত্ৰ, যিবোৰ কঠিন পদাৰ্থৰ পৰা ধ্বনি উৎপন্ন কৰে, আৰু উদাহৰণৰ ভিতৰত জলতৰংগ, ঘটম, মৰ্চিং, মঞ্জীৰা আৰু ঘুংৰু। এই চতুৰ্ভাগ শ্ৰেণীবিভাগ এটা অতি সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ বিষয়, আৰু শিক্ষাৰ্থীক প্ৰায়ে এটা বাদ্যযন্ত্ৰ ইয়াৰ শুদ্ধ পৰিয়ালৰ সৈতে মিলাবলৈ কোৱা হয়।
লোক সংগীত পৰম্পৰা
লোক সংগীত সাধাৰণ মানুহৰ সংগীত, আৰু ই অঞ্চল অনুসৰি ভিন্ন হয় আৰু উৎসৱ, কৃষি চক্ৰ আৰু ধৰ্মীয় জীৱনৰ সৈতে ওচৰ সম্পৰ্কত থাকে। বংগত বাউল পৰম্পৰা এটা অতীন্দ্ৰীয় লোক সংগীত যি বাউল গায়ক আৰু সন্ত লালন ফকিৰৰ সৈতে জড়িত, আৰু বাউলসকলক ইউনেস্কোৱে মানৱতাৰ মৌখিক আৰু অমূৰ্ত ঐতিহ্যৰ এক সোঁৱৰণী বুলি ঘোষণা কৰিছিল। বিহু গীত অসমৰ লোক সংগীত, বিশেষকৈ বিহু উৎসৱত গোৱা হয়, আৰু ঢোল, পেঁপা আৰু গগণা ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বাদ্যযন্ত্ৰ। লাৱণী মহাৰাষ্ট্ৰৰ এটা জনপ্ৰিয় লোক সংগীত আৰু নৃত্য প্ৰকাৰ যি ইয়াৰ ছন্দময় তাল আৰু শক্তিশালী পৰিৱেশনৰ বাবে জনা যায়। গৰবা আৰু ডাণ্ডিয়া গুজৰাটৰ লোক প্ৰকাৰ, নৱৰাত্ৰি উৎসৱত ছন্দময় হাত চাপৰি আৰু সজ্জিত লাঠি ব্যৱহাৰ কৰি পৰিৱেশন কৰা হয়। পাণ্ডৱানী ছত্তীশগড়ৰ এটা লোক আখ্যান প্ৰকাৰ যত পৰিৱেশনকাৰীয়ে মহাভাৰতৰ কাহিনী আবৃত্তি কৰে। আলহা বুনদেলখণ্ড অঞ্চলৰ এটা বীৰত্বপূৰ্ণ লোক বল্লাড, সাধাৰণতে বৰ্ষা কালত গোৱা হয়। পাৱাদা এটা মাৰাঠী বল্লাড যিয়ে বীৰত্বৰ কাৰ্য বৰ্ণনা কৰে, আৰু ৱানৱান লাদাখৰ এটা লোক গীত। এই প্ৰকাৰসমূহে স্থানীয় উপভাষা আৰু পৰম্পৰা সংৰক্ষণ কৰে।
প্ৰতিষ্ঠান, বঁটা আৰু শিল্পী
কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানে ভাৰতীয় সংগীত সুৰক্ষা আৰু প্ৰচাৰ কৰে। সংগীত নাটক একাডেমী, ১৯৫২ চনত প্ৰতিষ্ঠা, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্যৰ বাবে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় একাডেমী, আৰু ই সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা আৰু সংগীত নাটক একাডেমী ফেলোশ্বিপ প্ৰদান কৰে। একাডেমীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়ও চলায় আৰু যুৱ শিল্পীসকলক ওস্তাদ বিছমিল্লাহ খান যুৱ পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰে। সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান, ভাৰত ৰত্ন আৰু পদ্ম বঁটা, অসাধাৰণ সংগীতজ্ঞসকলক দিয়া হয়; ভাৰত ৰত্ন লাভ কৰা সংগীতজ্ঞসকলৰ ভিতৰত এম. এছ. সুব্বুলক্ষ্মী, ৰবি শংকৰ, বিছমিল্লাহ খান, ভীমসেন যোশী আৰু লতা মংগেশকাৰ। বিখ্যাত শিল্পীসকলৰ ভিতৰত ৰবি শংকৰ চিতাৰত, আলী আকবৰ খান চাৰোদত, শিৱকুমাৰ শৰ্মা আৰু ৰাহুল শৰ্মা চন্তুৰত, ৰাম নাৰায়ণ চাৰেংগীত, জাকিৰ হুছেইন তবলাত, আৰু বিছমিল্লাহ খান চহনাইত। অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’, ১৯৩৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা, আৰু দূৰদৰ্শন, ৰাষ্ট্ৰীয় দূৰদৰ্শন নেটৱৰ্ক, শাস্ত্ৰীয় আৰু লোক সংগীত বহল দৰ্শকৰ মাজত প্ৰচাৰত প্ৰধান ভূমিকা পালন কৰিছে। কৰ্ণাটক কণ্ঠশিল্পী যেনে এম. এছ. সুব্বুলক্ষ্মী আৰু ছেম্মাংগুদি শ্ৰীনিবাস আয়াৰৰো উদযাপন কৰা হয়।
এক নজৰত মূল তথ্য
- চাম বেদক ভাৰতীয় সংগীতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উৎস বুলি গণ্য কৰা হয়।
- নাট্যশাস্ত্ৰ ঋষি ভৰতমুনিয়ে ৰচনা কৰিছিল।
- সাতটা স্বৰ হৈছে সা, ৰে, গা, মা, পা, ধা আৰু নি।
- সাতটা স্বৰৰ সংহতিটোক সপ্তক বোলা হয়, যি এটা অক্টেভৰ সমান।
- সা আৰু পা স্থিৰ স্বৰ; বাকীবোৰ পৰিৱৰ্তনশীল।
- সংগীতৰ তিনিটা উপাদান হৈছে ৰাগ, তাল আৰু স্বৰ।
- তানসেন আকবৰৰ নৱৰত্নৰ এজন আছিল।
- ধ্ৰুপদ আটাইতকৈ পুৰণি হিন্দুস্তানী কণ্ঠ প্ৰকাৰ।
- খেয়াল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় হিন্দুস্তানী কণ্ঠ প্ৰকাৰ।
- পুৰন্দৰ দাস কৰ্ণাটক সংগীতৰ পিতা।
- কৰ্ণাটক সংগীতৰ ত্ৰিমূৰ্তি হৈছে ত্যাগৰাজ, মুথুচ্বামী দীক্ষিতৰ আৰু শ্যামা শাস্ত্ৰী।
- কৰ্ণাটক সংগীতত সাতশ দুটা মেলকৰ্ত ৰাগ আছে।
- বাদ্যযন্ত্ৰক তত্, সুষিৰ, অবনদ্ধ আৰু ঘন হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়।
- বীণা, চিতাৰ আৰু চাৰোদ তত্ বা তাৰযুক্ত বাদ্য।
- বাঁহী, চহনাই আৰু নাদস্বৰম সুষিৰ বাদ্য।
- তবলা, মৃদংগম আৰু ঢোল অবনদ্ধ বাদ্য।
- ঘটম, জলতৰংগ আৰু মৰ্চিং ঘন বাদ্য।
- বাউল বংগৰ লোক পৰম্পৰা; বিহু গীত অসমৰ।
- লাৱণী আৰু পাৱাদা মহাৰাষ্ট্ৰৰ লোক প্ৰকাৰ।
- পাণ্ডৱানী ছত্তীশগড়ৰ আৰু আলহা বুনদেলখণ্ডৰ।
- সংগীত নাটক একাডেমী ১৯৫২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
- অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ ১৯৩৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
দ্ৰুত পুনৰালোচনা
- ভাৰতীয় সংগীতৰ মূল তত্ত্ব ৰাগ, তাল আৰু স্বৰৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।
- হিন্দুস্তানী সংগীত উত্তৰৰ আৰু কৰ্ণাটক সংগীত দক্ষিণৰ।
- ঘৰানা হৈছে হিন্দুস্তানী সংগীতৰ শৈলীগত বিদ্যালয়।
- তানসেন হিন্দুস্তানী সংগীতৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি; পুৰন্দৰ দাস আৰু ত্ৰিমূৰ্তিয়ে কৰ্ণাটক সংগীতত আধিপত্য কৰে।
- বাদ্যযন্ত্ৰ চাৰিটা পৰিয়ালত বিভক্ত: তত্, সুষিৰ, অবনদ্ধ আৰু ঘন।
- লোক সংগীত অঞ্চল-নিৰ্দিষ্ট আৰু উৎসৱ, শস্য চপোৱা আৰু ভক্তিৰ সৈতে জড়িত।
- সংগীত নাটক একাডেমী আৰু অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’য়ে সংগীত প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰচাৰ কৰে।
এই বিষয়ৰ প্ৰস্তুতি কেনেকৈ
- নাম মনত ৰখাৰ আগতে স্বৰ, সপ্তক, ৰাগ আৰু তালৰ অৰ্থ শিকক।
- হিন্দুস্তানী প্ৰকাৰ আৰু পৰিচিত ঘৰানাসমূহ ক্ৰমে মনত ৰাখক।
- কৰ্ণাটক সংগীতৰ ত্ৰিমূৰ্তি আৰু মেলকৰ্ত ৰাগৰ সংখ্যা মনত ৰাখক।
- বাদ্যযন্ত্ৰক চাৰিটা পৰিয়ালত শ্ৰেণীবদ্ধ কৰক আৰু প্ৰতিটোৰ বাবে দু-তিনিটা উদাহৰণ ৰাখক।
- প্ৰতিটো লোক প্ৰকাৰ ইয়াৰ ৰাজ্যৰ সৈতে মিলাওক, যেনে বাউল বংগৰ আৰু বিহু অসমৰ।
- সংগীত নাটক একাডেমী আৰু অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ টোকা কৰক।
- সংগীত ক্ষেত্ৰৰ ভাৰত ৰত্ন আৰু পদ্ম বঁটা প্ৰাপকসকলৰ তালিকা পুনৰালোচনা কৰক।
পৰীক্ষাৰ সাধাৰণ ফান্দ
- তত্ বা তাৰযুক্ত বাদ্যক সুষিৰ বা বায়ু বাদ্যৰ সৈতে মিলাই পেলোৱা।
- আটাইতকৈ পুৰণি আৰু আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কণ্ঠ প্ৰকাৰৰ প্ৰশ্নত ধ্ৰুপদ আৰু খেয়াল মিলাই পেলোৱা।
- কৰ্ণাটক ত্ৰিমূৰ্তিৰ নাম আৰু ৰচনা মিলাই পেলোৱা।
- পুৰন্দৰ দাসক ত্ৰিমূৰ্তিৰ এজন বুলি ভবা; তেওঁ কৰ্ণাটক সংগীতৰ পিতা, ত্ৰিমূৰ্তিৰ এজন নহয়।
- লোক প্ৰকাৰ ৰাজ্যৰ সৈতে ভুলকৈ মিলোৱা, যেনে লাৱণীক গুজৰাটৰ বুলি কোৱা।
- ঘটমক ভুল শ্ৰেণীত ৰখা; ই এটা ঘন বাদ্য, অবনদ্ধ নহয়।
- সংগীত নাটক একাডেমীৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ ভুল কৰা।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
ভাৰতীয় সংগীতৰ উৎপত্তি ক'ৰপৰা হৈছে?
ভাৰতীয় সংগীতৰ পৰম্পৰাগত উৎপত্তি চাম বেদলৈ অনুসৰণ কৰা হয়, যাক সংগীত পঠন আৰু সুৰৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উৎস বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ তাত্ত্বিক ভিত্তি নাট্যশাস্ত্ৰৰ পৰা আহে, যি নৃত্য, নাট্য আৰু সংগীতৰ ওপৰত ৰচিত গ্ৰন্থ আৰু ঋষি ভৰতমুনিয়ে প্ৰায় ২০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা ২০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত ৰচনা কৰিছিল।
হিন্দুস্তানী আৰু কৰ্ণাটক সংগীতৰ পাৰ্থক্য কি?
হিন্দুস্তানী সংগীত উত্তৰ ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় পৰম্পৰা আৰু পাৰ্ছী তথা মোগল সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত গঢ় লৈছিল, আনহাতে কৰ্ণাটক সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় পৰম্পৰা। দুয়োটাই ৰাগ আৰু তালৰ একেই মূল তত্ত্ব ভাগ কৰে, কিন্তু কণ্ঠ প্ৰকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু পৰিৱেশন শৈলীত পাৰ্থক্য থাকে। হিন্দুস্তানী সংগীতত ঘৰানা আছে, আনহাতে কৰ্ণাটক সংগীত কৃতি আৰু মেলকৰ্ত পদ্ধতিক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈছে।
কৰ্ণাটক সংগীতৰ পিতা বুলি কাক কোৱা হয়?
পুৰন্দৰ দাস, ষোড়শ শতিকাৰ এজন ৰচয়িতা আৰু হৰিদাস আন্দোলনৰ সন্ত, কৰ্ণাটক সংগীতৰ পিতা বুলি কোৱা হয় কাৰণ তেওঁ ইয়াৰ শিক্ষণ পদ্ধতিগত কৰিছিল আৰু ক্ৰমবদ্ধ পাঠ্য ৰচনা কৰিছিল। পৰম্পৰাটো পিছত ত্যাগৰাজ, মুথুচ্বামী দীক্ষিতৰ আৰু শ্যামা শাস্ত্ৰীৰ ত্ৰিমূৰ্তিৰ জৰিয়তে শিখৰত উপনীত হৈছিল।
ভাৰতীয় বাদ্যযন্ত্ৰৰ চাৰিটা শ্ৰেণী কি কি?
ভাৰতীয় বাদ্যযন্ত্ৰক চাৰিটা পৰিয়ালত ভাগ কৰা হয়: তত্ বা তাৰযুক্ত বাদ্য যেনে বীণা আৰু চিতাৰ, সুষিৰ বা বায়ু বাদ্য যেনে বাঁহী আৰু চহনাই, ছালেৰে ঢকা অবনদ্ধ বা তাল বাদ্য যেনে তবলা আৰু মৃদংগম, আৰু ঘন বা কঠিন বাদ্য যেনে ঘটম আৰু জলতৰংগ।
সংগীত নাটক একাডেমী কি?
সংগীত নাটক একাডেমী, ১৯৫২ চনত প্ৰতিষ্ঠা, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্যৰ বাবে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় একাডেমী। ই সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা আৰু ফেলোশ্বিপ প্ৰদান কৰে, ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয় চলায়, আৰু যুৱ শিল্পীসকলক ওস্তাদ বিছমিল্লাহ খান যুৱ পুৰস্কাৰ দিয়ে।