অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনজাতীয় পৰম্পৰা আৰু ৰীতি-নীতি
অসমত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক খিলঞ্জীয়া জনজাতীয় সম্প্ৰদায় আছে, প্ৰত্যেকৰে নিজা ভাষা, ধৰ্ম, উৎসৱ, সাজ-পোছাক, সংগীত তথা সামাজিক ৰীতি-নীতি আছে। জনজাতীয় পৰম্পৰা তথা ৰীতি-নীতিৰ প্ৰশ্নই ADRE, APSC, অসম আৰক্ষী, DHS, SSC আৰু ৰে'লৱেৰ পৰীক্ষাৰ কলা-সংস্কৃতি তথা সাধাৰণ জ্ঞান অংশত নিয়মীয়াকৈ আহে। পৰীক্ষাৰ্থীয়ে বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, দেউৰী, ৰাভা, তিৱা তথা তাই গোটৰ দৰে প্ৰধান সম্প্ৰদায়সমূহ, তেওঁলোকৰ প্ৰধান উৎসৱ, নৃত্য, পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক, দেৱতা তথা বাদ্যযন্ত্ৰ মনত ৰাখিব লাগে, আৰু তেওঁলোকৰ ৰীতি-নীতিসমূহ এটাৰপৰা আনটো কেনেকৈ পৃথক হয় বুজিব লাগে। তথ্যসমূহ সহজে লগা-ভগা হয়, গতিকে দেৱতা, উৎসৱ, নৃত্য তথা সাজ-পোছাকৰ সম্প্ৰদায়-অনুসৰি এখন তালিকা এই বিষয়টো প্ৰস্তুত কৰাৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উপায়।
অসমৰ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়সমূহ
অসমত ভাৰতৰ আটাইতকৈ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ জনজাতীয় জনসংখ্যাৰ এটা আছে। প্ৰধান অনুসূচিত জনজাতি সম্প্ৰদায়সমূহৰ ভিতৰত বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, ৰাভা, দেউৰী, তিৱা, শোণোৱাল কছাৰী, বাৰ্মণ, গাৰো তথা তাই-ফাকে, তাই-আইটন, তাই-খামটি আৰু তাই-খাময়াং আদি তাই গোট অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ে নিজৰ ভাষা, উপাসনাৰ ৰূপ, উৎসৱ তথা শিল্পকলা সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। বহুতে এতিয়াও পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, আনহাতে কিছুমানে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম বা খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে। অসমীয়া সংস্কৃতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান বিপুল: জনজাতীয় সংগীত, নৃত্য, বয়নশিল্প তথা উৎসৱ ৰাজ্যখনৰ জীৱন্ত ঐতিহ্যৰ অংশ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ এক প্ৰিয় বিষয়।
বড়ো সম্প্ৰদায়
বড়োসকল অসমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অনুসূচিত জনজাতি সম্প্ৰদায়। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম বাথৌ ধৰ্ম, যাৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা ব্ৰাই বাথৌ, আৰু ধৰ্মৰ পবিত্ৰ গছ সিজৌ। বাথৌৰ সন্মানত অনুষ্ঠিত খেৰাই উৎসৱ সম্প্ৰদায়ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় উৎসৱ। বাগুৰুম্বা নৃত্য, যাক কেতিয়াবা পখিলা নৃত্য বোলা হয়, আটাইতকৈ পৰিচিত বড়ো নৃত্য। বড়ো মহিলাই ডখনা তথা পুৰুষে অৰনাই বা গামছা পিন্ধে, আৰু পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদক জু বোলা হয়। চিফুং (বাঁহৰ বাঁহী) তথা খাম (ঢোল) তেওঁলোকৰ প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰ। বড়োসকলৰ প্ৰশ্নত সাধাৰণতে বাথৌ, সিজৌ গছ, খেৰাই তথা বাগুৰুম্বা একগোট কৰা হয়।
মিচিং সম্প্ৰদায়
মিচিংসকলে মূলতঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰত বাস কৰে আৰু তেওঁলোকৰ এহাম বা ৰম্ভা নামৰ খুঁটা-ঘৰৰ বাবে বিখ্যাত, যি বছৰি অহা বানৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ উচু মঞ্চত নিৰ্মাণ কৰা হয়। তেওঁলোকৰ মহান কৃষি উৎসৱ আলি-আই-লিগাং, সিঁচা সময়ত পালন কৰা হয়, আৰু তেওঁলোকৰ পৰিচিত নৃত্যৰ ভিতৰত গুমৰাগ তথা লতা আছে। মিচিং মহিলাই এগে তথা গাচেং পিন্ধে। সম্প্ৰদায়টোৰ নদী-জীৱন, মাছ ধৰা তথা বয়নশিল্পৰ এক সমৃদ্ধ পৰম্পৰা আছে, আৰু ইয়াৰ লোক-সংস্কৃতি তেওঁলোকৰ জীৱনধাৰা গঢ় দিয়া মহান নদীখনৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। আলি-আই-লিগাং মিচিংসকলৰ বিষয়ে আটাইতকৈ বেছি সোধা তথ্য।
কাৰ্বি সম্প্ৰদায়
কাৰ্বি, যাক মিকিৰ বুলিও জনা যায়, মূলতঃ কাৰ্বি আংলং পাহাৰত বাস কৰে। তেওঁলোকৰ প্ৰধান দেৱতা অৰ্ণাম তথা হেমফু, আৰু চোমকাংকান মৃতকৰ আত্মাক সন্মান জনোৱা তেওঁলোকৰ মহান উৎসৱ, যি গীত তথা নৃত্যৰ সৈতে পালন কৰা হয়। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰ ভিতৰত লাহাং তথা ডঙছে নাই আছে, আৰু কাৰ্বি মহিলাই পিনি পিন্ধে। সম্প্ৰদায়টোৰ মৌখিক কবিতা তথা সামূহিক ভোজৰ প্ৰবল পৰম্পৰা আছে। চোমকাংকান, কেইবাদিনো চলিব পৰা মৃত্যু উৎসৱ, কাৰ্বিসকলৰ আটাইতকৈ সুকীয়া ৰীতি-নীতিসমূহৰ এটা আৰু পৰীক্ষাত সঘনাই সোধা হয়।
ডিমাছা সম্প্ৰদায়
ডিমাছাসকল, যিসকলে কেতিয়াবা কছাৰী ৰাজ্য শাসন কৰিছিল, বুশু উৎসৱ পালন কৰে, যি শস্য চপোৱা তথা নতুন বছৰৰ উদযাপন আৰু তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সামূহিক উৎসৱ। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰ ভিতৰত বাইদি তথা দৌলাল আছে, আৰু ডিমাছা মহিলাই ৰিজামফাইন পিন্ধে। সম্প্ৰদায়টোৰ সংগীত, নৃত্য তথা বয়নৰ এক সমৃদ্ধ পৰম্পৰা আছে, আৰু ইয়াৰ ঐতিহ্য ৰাজ্যখনৰ প্ৰাচীন কছাৰী ৰাজধানী তথা স্মৃতিসৌধৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। পৰীক্ষাত বুশু সেই নাম যি পৰীক্ষাৰ্থীয়ে ডিমাছাৰ সৈতে জোৰা দিব লাগে।
দেউৰী সম্প্ৰদায়
দেউৰী এটা সৰু সম্প্ৰদায় যাৰ এক সুকীয়া পুৰোহিত পৰম্পৰা আছে। তেওঁলোকৰ গিজা পূজাত পৰম্পৰাগত নৈবেদ্য অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদক ইগু বা পৰো আপোং বোলা হয়। দেউৰী মহিলাই চুংগি পিন্ধে আৰু সম্প্ৰদায়টো বয়নশিল্পৰ বাবে জনাজাত। দেউৰীসকল ঐতিহাসিকভাৱে কছাৰী ৰজাসকলৰ পুৰোহিত কৰ্মৰ সৈতে জড়িত আছিল, আৰু তেওঁলোকৰ আচাৰ-অনুষ্ঠানে বহু প্ৰাচীন উপাদান সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। দেউৰীসকলৰ প্ৰশ্ন সাধাৰণতে গিজা পূজা তথা পৰম্পৰাগত পুৰোহিত হিচাপে তেওঁলোকৰ ভূমিকাক কেন্দ্ৰ কৰি থাকে।
ৰাভা আৰু তিৱা সম্প্ৰদায়
ৰাভাসকলে বাইখো উৎসৱ পালন কৰে, আৰু বাইখো নৃত্য ৰাভা মহিলাই পৰিৱেশন কৰে, যিসকলে ৰেখনে পিন্ধে। তিৱা, যাক লালুং বুলিও কোৱা হয়, নৃক্ৰী তথা বিস্বাসিং আদি উৎসৱ পালন কৰে, আৰু তিৱা মহিলাই ফাচু পিন্ধে। দুয়োটা সম্প্ৰদায় মধ্য তথা পশ্চিম অসমৰ সমভূমি তথা পাহাৰত বাস কৰে আৰু কৃষি, বয়ন তথা লোক-সংগীতৰ প্ৰবল পৰম্পৰা আছে। তেওঁলোকৰ উৎসৱসমূহ কৃষি কেলেণ্ডাৰ তথা পৰম্পৰাগত দেৱতাৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত, আৰু জনজাতীয় উৎসৱৰ প্ৰশ্নত সঘনাই সোধা হয়।
তাই সম্প্ৰদায়সমূহ
অসমৰ তাই গোটসমূহৰ ভিতৰত তাই-ফাকে, তাই-আইটন, তাই-খামটি তথা তাই-খাময়াং অন্তৰ্ভুক্ত, যিসকলে তাই পৰিয়ালৰ ভাষা কয় আৰু মধ্য যুগৰ তাই প্ৰব্ৰজনৰপৰা নিজৰ উৎপত্তি বিচাৰি পায়। তাই-ফাকেসকলে পই উৎসৱ পালন কৰে, আৰু তেওঁলোকৰ পই পি মাউ নতুন বছৰৰ উৎসৱ, বসন্তত উদযাপন কৰা হয়। এই সম্প্ৰদায়সমূহ বৌদ্ধ ধৰ্ম তথা নিজা স্থাপত্য আৰু বয়নশিল্পৰ বাবেও জনাজাত। ছশ বছৰ অসম শাসন কৰা আহোমসকলো তাই লোক আছিল। পই পি মাউ তাই-ফাকেসকলৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি জোৰা দিয়া উৎসৱ।
জনজাতীয় অলংকাৰ, শিল্প আৰু সংগীত
অসমৰ জনজাতীয় সংস্কৃতি বহু ৰূপত প্ৰকাশ পায়। জনজাতীয় মহিলাৰ অলংকাৰত জাংফাই তথা দুগদুগি অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ৰ নিজা গুটি-কাম তথা ধাতুৰ গহনাৰ আৰ্হি আছে। অঞ্চলটোৰ প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত খামৰ দৰে ঢোল, চিফুঙৰ দৰে বাঁহী, আৰু সামূহিক উৎসৱত ব্যৱহৃত তাঁৰযুক্ত তথা তালবাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। বয়নশিল্প জনজাতীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত এক উচ্চভাৱে মূল্যৱান দক্ষতা, আৰু তেওঁলোকৰ তাঁত-শিল্পৰ সামগ্ৰী অসমৰ তাঁত ঐতিহ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। পৰীক্ষাৰ বাবে সম্প্ৰদায়, ইয়াৰ উৎসৱ, নৃত্য তথা সাজ-পোছাক একেলগে এটা গোট হিচাপে শিকা উচিত।
জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ গুৰুত্ব
জনজাতীয় সম্প্ৰদায়সমূহে অসমক ইয়াৰ সাংস্কৃতিক ৰং তথা বৈচিত্ৰ্যৰ বহুখিনি প্ৰদান কৰে। তেওঁলোকৰ উৎসৱ তথা নৃত্য ৰাজ্যিক কাৰ্যসূচী আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা হয়, আৰু তেওঁলোকৰ শিল্পকলা তথা বস্ত্ৰ সমগ্ৰ দেশত প্ৰশংসিত। তেওঁলোকৰ বহু ৰীতি-নীতি প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি সন্মান, সামূহিক ভাগ-বাটোৱাৰা তথা পিতৃপুৰুষৰ উপাসনাৰ ওপৰত আধাৰিত, আৰু এইবোৰে আধুনিক সমাজলৈ মূল্যৱান শিক্ষা আগবঢ়ায়। এই পৰম্পৰাসমূহ সংৰক্ষণ কৰাটো অসমৰ পৰিচয় সংৰক্ষণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে জনজাতীয় সংস্কৃতি এক নম্বৰ দিওৱা বিষয় কাৰণ তথ্যসমূহ নিৰ্দিষ্ট তথা প্ৰশ্নসমূহ সাধাৰণতে প্ৰত্যক্ষ, যদি প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ৰ বিৱৰণ যত্নসহকাৰে শিকা হয়।
এক নজৰত মূল তথ্য
- বড়ো অসমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অনুসূচিত জনজাতি সম্প্ৰদায়।
- বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম বাথৌ ধৰ্ম।
- বড়োসকলৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা ব্ৰাই বাথৌ।
- সিজৌ বাথৌ ধৰ্মৰ পবিত্ৰ গছ।
- খেৰাই উৎসৱ বাথৌ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত।
- বাগুৰুম্বা বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্য।
- বড়ো মহিলাই ডখনা আৰু পুৰুষে অৰনাই বা গামছা পিন্ধে।
- চিফুং তথা খাম বড়োসকলৰ বাদ্যযন্ত্ৰ।
- মিচিংসকলে এহাম বা ৰম্ভা নামৰ খুঁটা-ঘৰ নিৰ্মাণ কৰে।
- আলি-আই-লিগাং মিচিংসকলৰ সিঁচা উৎসৱ।
- গুমৰাগ তথা লতা মিচিং নৃত্য।
- কাৰ্বিসকলৰ দেৱতা অৰ্ণাম তথা হেমফু।
- চোমকাংকান কাৰ্বিসকলৰ মৃতকৰ আত্মাৰ উৎসৱ।
- ডিমাছাসকলে বুশু উৎসৱ পালন কৰে।
- বাইদি তথা দৌলাল ডিমাছা নৃত্য।
- গিজা পূজা দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ।
- বাইখো উৎসৱ ৰাভা সম্প্ৰদায়ৰ।
- নৃক্ৰী তথা বিস্বাসিং তিৱা উৎসৱ।
- পই পি মাউ তাই-ফাকে সম্প্ৰদায়ৰ নতুন বছৰৰ উৎসৱ।
- জাংফাই তথা দুগদুগি অসমৰ জনজাতীয় অলংকাৰ।
দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ পয়েন্ট
- প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ক ইয়াৰ প্ৰধান উৎসৱৰ সৈতে জোৰাওক: বড়ো খেৰাইৰ, মিচিং আলি-আই-লিগাং, কাৰ্বি চোমকাংকান, ডিমাছা বুশু, দেউৰী গিজা, ৰাভা বাইখো, তাই-ফাকে পই পি মাউ।
- প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ক ইয়াৰ নৃত্যৰ সৈতে জোৰাওক: বড়ো বাগুৰুম্বা, মিচিং গুমৰাগ, কাৰ্বি লাহাং, ডিমাছা বাইদি।
- প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ক ইয়াৰ সাজ-পোছাকৰ সৈতে জোৰাওক: বড়ো ডখনা, মিচিং এগে, কাৰ্বি পিনি, ডিমাছা ৰিজামফাইন, তিৱা ফাচু, ৰাভা ৰেখনে।
- বড়োসকলৰ বাবে সিজৌ গছ তথা ব্ৰাই বাথৌ মনত ৰাখক।
- মিচিং খুঁটা-ঘৰক বানৰ সৈতে খাপ খোৱা ব্যৱস্থা হিচাপে মনত ৰাখক।
- আহোমসকলো তাই লোক আছিল বুলি মনত ৰাখক।
এই বিষয়টো কেনেকৈ প্ৰস্তুতি ল'ব
- সম্প্ৰদায়, দেৱতা, উৎসৱ, নৃত্য তথা সাজ-পোছাকৰ স্তম্ভ থকা এখন তালিকা আঁকক।
- প্ৰতিটো প্ৰধান সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত এটা চুটি শাৰী লিখক।
- জু তথা ইগুৰ দৰে পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ এখন সুকীয়া তালিকা বনাওক।
- অসমৰ এটা মোটামুটি মানচিত্ৰত প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ৰ গৃহ অঞ্চল চিহ্নিত কৰক।
- তাই গোটসমূহ তথা তেওঁলোকৰ পই উৎসৱ একেলগে শিকক।
- বিৱৰণ লগা-ভগা নহ'বলৈ সম্প্ৰদায়সমূহ দুটা বা তিনিৰ গোটত পুনৰালোচনা কৰক।
পৰীক্ষাৰ সাধাৰণ ফান্দ
- বড়োৰ বাগুৰুম্বাক মিচিংৰ গুমৰাগ নৃত্যৰ সৈতে লগা-ভগা কৰা।
- কাৰ্বিৰ চোমকাংকানক ডিমাছাৰ বুশুৰ সৈতে লগা-ভগা কৰা।
- সিজৌ গছ তথা বাথৌ ধৰ্মক ভুল সম্প্ৰদায়ক আৰোপ কৰা।
- দেউৰীৰ গিজা পূজা তথা ৰাভাৰ বাইখো পৃথক উৎসৱ বুলি পাহৰি যোৱা।
- মিচিং খুঁটা-ঘৰক ভুল নামেৰে কোৱা।
- ডখনা, এগে, পিনি তথা ৰিজামফাইনৰ দৰে জনজাতীয় সাজ-পোছাক লগা-ভগা কৰা।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
অসমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অনুসূচিত জনজাতি সম্প্ৰদায় কোন আৰু ইয়াৰ ধৰ্ম কি?
বড়ো অসমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অনুসূচিত জনজাতি সম্প্ৰদায়। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম বাথৌ ধৰ্ম, যাৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা ব্ৰাই বাথৌ আৰু পবিত্ৰ গছ সিজৌ।
মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ কোন উৎসৱ সিঁচাৰ সৈতে জড়িত?
আলি-আই-লিগাং মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ সিঁচা উৎসৱ। ই তেওঁলোকৰ মহান কৃষি উৎসৱ, আৰু গুমৰাগ তথা লতা তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ পৰিচিত নৃত্যৰ ভিতৰত।
চোমকাংকান উৎসৱ কি আৰু কোনে পালন কৰে?
চোমকাংকান কাৰ্বি সম্প্ৰদায়ৰ মৃতকৰ আত্মাৰ সন্মানত পালন কৰা উৎসৱ। ই গীত তথা নৃত্যৰ সৈতে উদযাপন কৰা হয় আৰু কেইবাদিনো চলিব পাৰে।
কোনে বুশু উৎসৱ পালন কৰে?
ডিমাছা সম্প্ৰদায়ে বুশু উৎসৱ পালন কৰে। ই শস্য চপোৱা তথা নতুন বছৰৰ উদযাপন আৰু ডিমাছাসকলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সামূহিক উৎসৱ।
পই পি মাউ উৎসৱ কি আৰু কোনে পালন কৰে?
পই পি মাউ তাই-ফাকে সম্প্ৰদায়ৰ নতুন বছৰৰ উৎসৱ। ই অসমৰ তাই লোকসকলৰ পই উৎসৱসমূহৰ এটা আৰু বসন্তত উদযাপন কৰা হয়।