অসমৰ শাস্ত্ৰীয় আৰু লোকনৃত্য
অসমত ভাৰতৰ ভিতৰত অন্যতম সমৃদ্ধ নৃত্য পৰম্পৰা আছে, আৰু ই অনন্য কাৰণ ইয়াত এটা স্বীকৃত শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ লগতে জীৱন্ত লোকনৃত্যৰ অসাধাৰণ বৈচিত্ৰ্য আছে। অসমীয়া নৃত্য সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্নই ADRE, APSC, অসম আৰক্ষী, DHS, SSC আৰু ৰে'লৱেৰ পৰীক্ষাৰ কলা-সংস্কৃতি অংশত নিয়মীয়াকৈ আহে। পৰীক্ষাৰ্থীয়ে জানিব লাগে যে সত্ৰীয়া অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য, কোনো নৃত্য কোনটো জনগোষ্ঠী বা উৎসৱৰ সৈতে জড়িত, আৰু প্ৰতিটো ৰূপৰ লগত জড়িত গুৰু, বাদ্যযন্ত্ৰ তথা অনুষ্ঠান মনত ৰখা উচিত। অসমৰ লোকনৃত্য নিৰ্দিষ্ট জনজাতি আৰু উৎসৱৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে এই বিষয়টোৱে নৃত্যক জনগোষ্ঠী, ঋতু আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক পদ্ধতিগত দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰয়োজন।
সত্ৰীয়া: অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য
সত্ৰীয়া হৈছে অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ ৰূপ আৰু ই সংগীত নাটক একাডেমীয়ে স্বীকৃতি দিয়া আঠটা শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ এটা। ইয়াক পঞ্চদশ-ষোড়শ শতিকাত মহান বৈষ্ণৱ সন্ত তথা সংস্কাৰক শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে সাধাৰণ লোকৰ মাজত ভক্তি প্ৰচাৰৰ মাধ্যম হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল। সত্ৰীয়া শংকৰদেৱে ৰচনা কৰা অঙ্কীয়া নাটৰ পৰা জন্ম লাভ কৰিছিল আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা সত্ৰসমূহত পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। সেয়ে এই নৃত্যত প্ৰবল ভক্তিমূলক চৰিত্ৰ আছে আৰু ই বিষ্ণু বা কৃষ্ণৰ উপাসনাক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈছে। সত্ৰীয়াই ২০০০ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল, যি বস্তুনিষ্ঠ পৰীক্ষাত সঘনাই সোধা এক মাইলৰ খুঁটি তথ্য।
সত্ৰীয়াৰ দুটা ধাৰা
সত্ৰীয়া সাধাৰণতে দুটা ধাৰাত পৰিৱেশন কৰা হয় — গায়ন-বায়ন আৰু খৰমানাৰ। গায়ন-বায়ন ধাৰাত গায়নসকল গায়ক আৰু বায়নসকল ঢোলবাদক, আৰু এই ৰূপ সত্ৰত পুৰুষ নৃত্যশিল্পী বা ভকতে পৰিৱেশন কৰে। খৰমানাৰ ধাৰা নাৰীয়ে পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ গতি অধিক কোমল। এই নৃত্যত খোল (এক পিপাৰ আকৃতিৰ ঢোল), তাল বা কৰতাল আৰু বাঁহী সংগত কৰে, আৰু ইয়াৰ ভাণ্ডাৰত সুত্ৰধাৰ, গোপী, চালি আৰু ঝুমুৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। চালি নৃত্য বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ এইবোৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ঢৌক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি কোৱা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে সত্ৰীয়া সত্ৰত ব্ৰহ্মচাৰী ভিকহঁতে পৰিৱেশন কৰিছিল, আৰু শেহতীয়া দশকতহে ইয়াক নাৰী আৰু বহল ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছে।
বিহু নৃত্য আৰু হুঁচৰি পৰম্পৰা
বিহু নৃত্য অসমৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু সৰ্বাধিক পৰিৱেশন কৰা লোকনৃত্য, আৰু ই বিহু উৎসৱৰ লগত, বিশেষকৈ ৰঙালী বা ব’হাগ বিহুৰ লগত অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। ডেকা-গাভৰুৱে ঢোল, ম’হৰ শিঙেৰে তৈয়াৰী পেঁপা, গগণা আৰু তালৰ তালত ৰিং আৰু শাৰী পতি নাচে। এই নৃত্যই উৰ্বৰতা, কৃষি ঋতুৰ আগমন আৰু যুৱক-যুৱতীৰ আনন্দ উদযাপন কৰে। হুঁচৰি এক সম্পৰ্কিত পৰম্পৰা য’ত পুৰুষ শিল্পীৰ এটা দলে বিহুৰ সময়ত ঘৰে ঘৰে গৈ চোতালত গান গায় আৰু নাচে, উপহাৰ তথা আশীৰ্বাদ লাভ কৰে। ২০২৩ চনত গুৱাহাটীত এহাজাৰৰো অধিক নৃত্যশিল্পীয়ে একেলগে পৰিৱেশন কৰি বিহু নৃত্যই গিনিজ বিশ্ব অভিলেখত স্থান লাভ কৰিছিল, যিটো তথ্য ৰাজনৈতিক-প্ৰশ্নৰ সৈতে জড়িত প্ৰশ্নত প্ৰিয় হৈ পৰিছে।
বাগৰুম্বা আৰু বড়ো পৰম্পৰা
বাগৰুম্বা বড়ো জনগোষ্ঠীৰ শ্ৰেষ্ঠ লোকনৃত্য আৰু নৃত্যশিল্পীসকলৰ কোমল, পখিলা-সদৃশ গতিভংগীৰ বাবে ইয়াক প্ৰায়ে পখিলা নৃত্য বুলি কোৱা হয়। ই ব’হাগ বিহু বা বাইচাগু বুলিও জনাজাত বড়ো নতুন বছৰৰ উৎসৱত বড়ো মহিলাসকলে পৰিৱেশন কৰে, যি কৃষি বছৰৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে। খাম, চিফুং আৰু জথা আদি পৰম্পৰাগত বড়ো বাদ্যযন্ত্ৰৰ লগত এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয় আৰু ই প্ৰকৃতি, চৰাই তথা গাঁৱৰ জীৱনৰ সম্প্ৰীতি উদযাপন কৰে। বাগৰুম্বা বড়ো সংস্কৃতিৰ আটাইতকৈ চিনাকি প্ৰতীক হৈ পৰিছে আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত বড়োসকলৰ প্ৰধান লোকনৃত্য হিচাপে সঘনাই সোধা হয়।
ভৰতাল নৃত্য আৰু ওজাপালি
ভৰতাল নৃত্য বৰপেটাৰ এক ভক্তিমূলক নৃত্য, যি শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ শিষ্য নৰহৰি বুঢ়া ভকতে আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছত সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী যতীন গোস্বামীয়ে জনপ্ৰিয় কৰিছিল। এই নৃত্যৰ বিশেষত্ব হ’ল শিল্পীসকলে হাতত ডাঙৰ কৰতাল ধৰে, যাক ভৰতাল বোলা হয়, আৰু নৃত্যৰ সময়ত সেইবোৰক বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু সঁজুলি দুয়ো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ওজাপালি অসমৰ আন এটা সুকীয়া পৰিৱেশন পৰম্পৰা, যি দৰং আৰু কামৰূপ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ওজা হ’ল প্ৰধান গায়ক-বৰ্ণনকাৰী, যাৰ সহায়ত দাইনা আৰু পালি থাকে, আৰু পৰিৱেশনত ঢোল, তাল আৰু কৰতাল ব্যৱহাৰ হয়। ওজাপালিৰ দুটা ৰূপ আছে — বিয়াহ ওজাপালি, যি ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰত বৰ্ণনা কৰে, আৰু সুকণন্নী ওজাপালি, যি মনসা দেৱীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত।
দেওধনী আৰু আচৰিত নৃত্য
দেওধনী নৃত্য মূলতঃ কামাখ্যা মন্দিৰত আৰু অম্বুবাচী মেলাত পৰিৱেশন কৰা এক আচৰিত নৃত্য। দেওধনী সাধাৰণতে এগৰাকী মহিলা শিল্পী যি মনসা দেৱীত আৱিষ্ট বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, আৰু এই নৃত্য শক্তিশালী, সমাধি-সদৃশ গতিৰে বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ই অসমৰ শাক্ত পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আৰু সৰ্প দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। আন আচৰিত নৃত্যৰ ভিতৰত গৰিয়া দেৱতাৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত নৃত্যসমূহ বিশেষকৈ বৰাক উপত্যকাৰ ত্ৰিপুৰী আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত, য’ত ভাল শস্যৰ বাবে গৰিয়া নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। এই আচৰিত ৰূপসমূহে দেখুৱায় যে অসমত নৃত্য ধৰ্ম আৰু কৃষি চক্ৰৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।
জনজাতীয় আৰু আঞ্চলিক লোকনৃত্য
অসম বহু খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীৰ ঘৰ, আৰু প্ৰতিটোৰ নিজা নৃত্য পৰম্পৰা আছে। মিচিং জনগোষ্ঠীয়ে আলি-আই-লিগাং উৎসৱত নৃত্য পৰিৱেশন কৰে, কাৰ্বিসকলে ৰংকেৰ আদি উৎসৱত হাচা কেকান আৰু আন নৃত্যৰ জৰিয়তে শস্য চপোৱা উদযাপন কৰে, ৰাভা জনগোষ্ঠীয়ে ফাকুৱা নৃত্য পৰিৱেশন কৰে, আৰু টাইৱা জনগোষ্ঠীৰ লিতিং তথা বৰিলাম নৃত্য আছে। ডিমাছাসকলে বুচু উৎসৱত বৈদিমা নৃত্য পৰিৱেশন কৰে, আনহাতে দক্ষিণ অসমৰ চাকমাসকলে বিঝু উৎসৱত নৃত্য কৰে। পাহাৰৰ নাগা জনগোষ্ঠীসমূহে তেওঁলোকৰ উৎসৱত বিশদ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে, আৰু দেৱৰী, শোণোৱাল কছাৰী, বড়া আদি গোটে নিজস্ব পদক্ষেপ তথা সাজসজ্জা সংৰক্ষণ কৰিছে। এই বৈচিত্ৰ্যই সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰশ্নৰ এটা শক্তিশালী বিষয়, গতিকে নৃত্যক জনগোষ্ঠী আৰু উৎসৱৰ সৈতে একেলগে শিকাটো মূল্যৱান।
সাজসজ্জা, বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু বিষয়বস্তু
অসমীয়া নৃত্যৰ সাজসজ্জা নৃত্যৰ দৰেই সুকীয়া। বিহু নৃত্যশিল্পীয়ে মেখেলা চাদৰ পিন্ধে, বিহুৱতীয়ে ৰঙা-বগা পিন্ধে আৰু পুৰুষে ধুতি, গামোচা আৰু চাদৰ পিন্ধে। সত্ৰীয়া শিল্পীয়ে পাট ৰেচম বা মুগা ৰেচমৰ সাজ আৰু পৰম্পৰাগত অলংকাৰ পিন্ধে, আনহাতে বড়ো নৃত্যশিল্পীয়ে ডখনা পিন্ধে। এই নৃত্যসমূহৰ লগত সংগত কৰা বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ঢোল, খোল, তাল, পেঁপা, গগণা, সুতুলি, ভৰতাল আৰু চিফুং অন্তৰ্ভুক্ত। বিষয়বস্তু সত্ৰীয়াৰ কৃষ্ণ-ৰাধাৰ প্ৰেমৰ পৰা লোকৰূপত প্ৰকৃতি তথা উৰ্বৰতাৰ উদযাপনলৈ, আৰু ওজাপালিৰ মহাকাব্যিক বৰ্ণনাৰ পৰা দেওধনীৰ সমাধিলৈকে বিস্তৃত। নৃত্যৰ সৈতে সাজ, বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু বিষয়বস্তু একেলগে মনত ৰখাটোৱে পৰীক্ষা হলত স্মৰণশক্তিক বহু বেছি নিৰ্ভৰযোগ্য কৰি তোলে।
এক নজৰত মূল তথ্য
- সত্ৰীয়া অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ ৰূপ আৰু উত্তৰ-পূবৰ একমাত্ৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য।
- সত্ৰীয়া শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে পঞ্চদশ-ষোড়শ শতিকাত আৰম্ভ কৰিছিল।
- সত্ৰীয়াই ২০০০ চনত সংগীত নাটক একাডেমীৰপৰা শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।
- সত্ৰীয়াৰ দুটা ধাৰা হৈছে গায়ন-বায়ন আৰু খৰমানাৰ।
- সত্ৰীয়া অঙ্কীয়া নাটৰপৰা জন্ম লৈছিল আৰু সত্ৰত ব্ৰহ্মচাৰী ভিকহঁতে পৰিৱেশন কৰিছিল।
- বিহু নৃত্য অসমৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় লোকনৃত্য আৰু ৰঙালী বিহুৰ সৈতে জড়িত।
- হুঁচৰি হৈছে বিহুৰ পুৰুষ দলীয় পৰিৱেশন যি ঘৰে ঘৰে যায়।
- বাগৰুম্বা বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰধান লোকনৃত্য, বাইচাগুত পৰিৱেশন কৰা হয়।
- ভৰতাল নৃত্য বৰপেটাৰ আৰু ডাঙৰ কৰতাল ব্যৱহাৰ কৰে; ইয়াক নৰহৰি বুঢ়া ভকতে আৰম্ভ কৰিছিল।
- ওজাপালিৰ দুটা ৰূপ—বিয়াহ ওজাপালি আৰু সুকণন্নী ওজাপালি—আৰু ই দৰঙৰ সৈতে জড়িত।
- দেওধনী কামাখ্যাত, বিশেষকৈ অম্বুবাচী মেলাত পৰিৱেশন কৰা আচৰিত নৃত্য।
- মিচিংসকলে আলি-আই-লিগাংত আৰু কাৰ্বিসকলে হাচা কেকান পৰিৱেশন কৰে।
- ডিমাছাসকলে বুচু উৎসৱত বৈদিমা পৰিৱেশন কৰে।
- বিহু নৃত্যশিল্পীয়ে মেখেলা চাদৰ, সত্ৰীয়া শিল্পীয়ে মুগা বা পাট ৰেচম পিন্ধে।
- প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰ হৈছে ঢোল, খোল, তাল, পেঁপা, গগণা আৰু ভৰতাল।
- বিহু নৃত্যই ২০২৩ চনত গুৱাহাটীত গিনিজ বিশ্ব অভিলেখ সৃষ্টি কৰিছিল।
দ্ৰুত পুনৰালোচনাৰ পয়েন্ট
- ক্ৰম মনত ৰাখক: সত্ৰীয়া শাস্ত্ৰীয়, বাকীবোৰ লোকনৃত্য।
- প্ৰতিটো নৃত্যক এটা সংকেতৰ সৈতে জোৰাওক: সত্ৰীয়া শংকৰদেৱৰ, বাগৰুম্বা বড়োৰ, দেওধনী কামাখ্যাৰ।
- নৃত্যৰ সৈতে উৎসৱ শিকক: বিহু, বাইচাগু, আলি-আই-লিগাং, বুচু আৰু বিঝু।
- সত্ৰীয়াৰ দুটা ধাৰা আৰু ওজাপালিৰ দুটা ৰূপ স্পষ্টভাৱে পৃথক ৰাখক।
- প্ৰতিটো ৰূপক চিহ্নিত কৰা বাদ্যযন্ত্ৰ, বিশেষকৈ খোল আৰু ভৰতাল লক্ষ্য কৰক।
- সত্ৰীয়াই শাস্ত্ৰীয় মৰ্যাদা লাভ কৰা বছৰ ২০০০ মনত ৰাখক।
এই বিষয়টো কেনেকৈ প্ৰস্তুতি ল’ব
- নৃত্য, জনগোষ্ঠী বা প্ৰতিষ্ঠাপক, উৎসৱ আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ স্তম্ভ থকা এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰক।
- শাস্ত্ৰীয় ৰূপ সত্ৰীয়াক লোকনৃত্যৰ পৰা পৃথক কৰি প্ৰথমে অধ্যয়ন কৰক।
- উৎসৱক স্মৃতিৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি জনগোষ্ঠী অনুসৰি জনজাতীয় নৃত্য শিকক।
- শংকৰদেৱ আৰু অঙ্কীয়া নাটৰ ওপৰত সৰু টোকা লিখক।
- প্ৰধান নৃত্যৰ সাজসজ্জা পুনৰালোচনা কৰক, কাৰণ এইবোৰ মিলাই দিয়া প্ৰশ্ন হিচাপে সোধা হয়।
- এই পৃষ্ঠাৰ অনুশীলন প্ৰশ্নবোৰ কেইদিনৰ ব্যৱধানত দুবাৰ চেষ্টা কৰক।
পৰীক্ষাৰ সাধাৰণ ফান্দ
- বিহু শাস্ত্ৰীয় নৃত্য বুলি ভবা; ই অসমৰ লোকনৃত্য।
- সত্ৰীয়াই ২০০০ চনতহে শাস্ত্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল বুলি পাহৰি যোৱা।
- বড়োৰ বাগৰুম্বাক মিচিং আৰু কাৰ্বি নৃত্যৰ সৈতে লগা-ভগা কৰা।
- ওজাপালিৰ দুটা ৰূপ, বিয়াহ আৰু সুকণন্নী, লগা-ভগা কৰা।
- দেওধনী নৃত্য অম্বুবাচী বা কামাখ্যাৰ বাহিৰে আন উৎসৱ বা স্থানৰ সৈতে জড়িত কৰা।
- হুঁচৰি নাৰীয়ে পৰিৱেশন কৰে বুলি লিখা; ই পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰুষ দলীয় পৰিৱেশন।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য কোনটো আৰু ইয়াক কোনে আৰম্ভ কৰিছিল?
সত্ৰীয়া অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য। ইয়াক বৈষ্ণৱ সন্ত তথা সংস্কাৰক শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে পঞ্চদশ-ষোড়শ শতিকাত সত্ৰত পৰিৱেশন কৰা অঙ্কীয়া নাটৰ অংশ হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল। ই ২০০০ চনত শাস্ত্ৰীয় নৃত্য হিচাপে আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।
সত্ৰীয়া নৃত্যৰ দুটা ধাৰা কি কি?
সত্ৰীয়া দুটা ধাৰাত পৰিৱেশন কৰা হয়—গায়ন-বায়ন আৰু খৰমানাৰ। গায়ন-বায়ন পুৰুষ নৃত্যশিল্পী বা ভকতে পৰিৱেশন কৰে, আনহাতে খৰমানাৰ নাৰীয়ে পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ গতি অধিক কোমল। দুয়োটাত খোল আৰু তাল ব্যৱহাৰ হয়।
ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কোনটো নৃত্য জড়িত আৰু হুঁচৰি কি?
বিহু নৃত্য অসমৰ ৰঙালী বা ব’হাগ বিহুৰ সৈতে জড়িত। হুঁচৰি এক সম্পৰ্কিত পৰম্পৰা য’ত পুৰুষ শিল্পীৰ এটা দলে বিহুৰ সময়ত ঘৰে ঘৰে গৈ চোতালত গান গায় আৰু নাচে। বিহু নৃত্যই ২০২৩ চনত গুৱাহাটীত গিনিজ বিশ্ব অভিলেখ সৃষ্টি কৰিছিল।
বাগৰুম্বা কোনটো জনগোষ্ঠী আৰু উৎসৱৰ?
বাগৰুম্বা বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰধান লোকনৃত্য। ই বাইচাগু বা ব’হাগ বিহু উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা হয়, যি বড়ো নতুন বছৰ চিহ্নিত কৰে। নৃত্যশিল্পীসকলৰ কোমল, পখিলা-সদৃশ গতিভংগীৰ বাবে ইয়াক প্ৰায়ে পখিলা নৃত্য বোলা হয়।
দেওধনী নৃত্য ক’ত পৰিৱেশন কৰা হয় আৰু ই কি প্ৰতিনিধিত্ব কৰে?
দেওধনী নৃত্য মূলতঃ কামাখ্যা মন্দিৰত অম্বুবাচী মেলাৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা আচৰিত নৃত্য। শিল্পীগৰাকী মনসা দেৱীত আৱিষ্ট বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, আৰু এই নৃত্য শক্তিশালী, সমাধি-সদৃশ গতিৰে বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ই অসমৰ শাক্ত পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত।