RRB NTPC CBT ৰ বাবে বৰ্গমূল আৰু ঘনমূল
বৰ্গমূল আৰু ঘনমূল হৈছে বৰ্গ আৰু ঘন কৰাৰ ওলোটা ক্ৰিয়া, আৰু RRB NTPC ৰ গণিত প্ৰশ্নপত্ৰই এইবোৰ সহজ, অনুমানযোগ্য ধৰণে সোধে। প্ৰশ্নবোৰ সাধাৰণতে চুটি: এটা পূৰ্ণবৰ্গৰ মূল, এটা পূৰ্ণঘনৰ মূল, এটা বৰ্গৰ একক অংক, কিবা এটাক পূৰ্ণবৰ্গ কৰিবলৈ আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা, নাইবা এটা মূলত থকা অংকৰ সংখ্যা। পদ্ধতিবোৰ নিৰ্দিষ্ট, গতিকে এই অধ্যায়টো নম্বৰৰ আটাইতকৈ নিৰাপদ উৎসসমূহৰ এটা, যদি বৰ্গ আৰু ঘনবোৰ মনত থাকে।
এটা পূৰ্ণবৰ্গ হৈছে এটা সংখ্যা যি এটা পূৰ্ণসংখ্যাক নিজৰ সৈতে পূৰণ কৰি পোৱা যায়। পূৰ্ণবৰ্গবোৰ আৰম্ভ হয় এক, চাৰি, ন, ষোল্ল, পঁচিশ, ছত্ৰিশ আদিৰে, আৰু এটা পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূল হৈছে যি পূৰ্ণসংখ্যাটোক বৰ্গ কৰা হৈছিল। এটা পূৰ্ণঘন হৈছে এটা পূৰ্ণসংখ্যাক দুবাৰ নিজৰ সৈতে পূৰণ কৰি পোৱা সংখ্যা, যি এক, আঠ, সাতাইশ, চৌষষ্ঠি আদি দিয়ে, আৰু এটা পূৰ্ণঘনৰ ঘনমূল হৈছে সেই পূৰ্ণসংখ্যা। ত্ৰিশলৈকে বৰ্গ আৰু পোন্ধৰলৈকে ঘন শিকিলে প্ৰায় প্ৰতিটো পোনপটীয়া প্ৰশ্ন সামৰি লয়।
এটা অপূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূল অপৰিমেয়, আৰু এটা দশমিক মূল সংখ্যাটোক এটা পূৰ্ণবৰ্গ উৎপাদক আৰু বাকী অংশত ভাঙি পোৱা যায়। এশ পঁচিশৰ বৰ্গমূল হৈছে পাঁচ গুণ √৫, আৰু এক হাজাৰ চৌবিশৰ বৰ্গমূল ঠিক বত্ৰিশ। সংখ্যাটো দশমিক হ'লে মূলত অৰ্ধেক দশমিক স্থান থাকে, গতিকে √০.০৪ = ০.২, কাৰণ ০.২ ৰ বৰ্গ ০.০৪। এই স্থান-গণনা কৌশলেই এটা গোটেই দশমিক-মূল প্ৰশ্নৰ উত্তৰ এক নজৰতে দিয়ে।
এটা বৰ্গৰ একক অংক এটা চুটি আৰ্হি অনুসৰণ কৰে আৰু প্ৰায়ে সোধা হয়। অংকবোৰৰ বৰ্গই এটা সীমিত মানত শেষ হয়: ১ ৰ বৰ্গ ১ ৰে শেষ, ২ ৰ বৰ্গ ৪ ৰে, ৩ ৰ বৰ্গ ৯ ৰে, ৪ ৰ বৰ্গ ৬ ৰে, আৰু ৫ ৰ বৰ্গ ৫ ৰে, তাৰ পিছত আৰ্হিটো দাপোন ৰূপত পুনৰাবৃত্তি হয়। ফলস্বৰূপে এটা পূৰ্ণবৰ্গ কেতিয়াও ২, ৩, ৭ বা ৮ ৰে শেষ নহয়, আৰু এই এটা তথ্যই বিকল্পবোৰ দ্ৰুতভাৱে বাদ দিয়ে। গতিকে ২৭ ৰ বৰ্গৰ একক অংক ৯, কাৰণ ৭ ৰ বৰ্গ ৪৯, আৰু ৩৪ ৰ বৰ্গৰ একক অংক ৬, কাৰণ ৪ ৰ বৰ্গ ১৬।
এটা ঘনৰ একক অংক ইয়াৰ নিজা চক্ৰ অনুসৰণ কৰে। ১ ৰ ঘন ১ ৰে শেষ, ২ ৰ ঘন ৮ ৰে, ৩ ৰ ঘন সাতাইশ, গতিকে ৭ ৰে, ৪ ৰ ঘন ৪ ৰে, ৫ ৰ ঘন ৫ ৰে, আৰু ৬, ৭, ৮ আৰু ৯ ৰ আৰ্হিয়ে এনে ধৰণে চলি থাকে যি ঘনৰ শেষ অংকটোক সংখ্যাৰ শেষ অংকৰ সৈতে বান্ধি ৰাখে। এটা উপযোগী ফল হ'ল ৮ ৰে শেষ হোৱা পূৰ্ণঘনৰ ঘনমূল ২ ৰে শেষ হয়, আৰু ৫ ৰে শেষ হোৱা পূৰ্ণঘনৰ ঘনমূল ৫ ৰে শেষ হয়। এই চমু উপায়ে কোনো হৰণ নকৰাকৈ এটা মূলৰ শেষ অংক পঢ়িব দিয়ে।
এটা ডাঙৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূল মৌলিক উৎপাদকীকৰণ নাইবা দীঘল হৰণৰ জৰিয়তে পোৱা যায়। মৌলিক উৎপাদকীকৰণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সংখ্যাটোক মৌলিকৰ গুণফল হিচাপে লিখক, সমান মৌলিকবোৰ যোৰ কৰক, আৰু প্ৰতিটো যোৰৰ পৰা এটা মৌলিক লওক; এইবোৰৰ গুণফলেই বৰ্গমূল। ঘনমূলৰ বাবে সমান মৌলিকবোৰ তিনিৰ গোটত সজাই প্ৰতিটো গোটৰ পৰা এটা লওক। দীঘল হৰণে একেই উত্তৰ অংক অংক কৰি দিয়ে আৰু সংখ্যাটো ডাঙৰ হ'লে নাইবা উৎপাদকীকৰণৰ পৰা স্পষ্ট নহ'লে উপযোগী। দুয়োটা পদ্ধতি উত্তৰ দ্ৰুত হোৱালৈকে অভ্যাস কৰা উচিত।
এটা সাধাৰণ প্ৰশ্নই সোধে দিয়া সংখ্যাটোক পূৰ্ণবৰ্গ কৰিবলৈ আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা যাৰে পূৰণ বা হৰণ কৰিব লাগে। পদ্ধতি সদায় একেই: সংখ্যাটোক মৌলিক উৎপাদকীকৰণ কৰক, তাৰ পিছত কোনো মৌলিকৰ ঘাত অযুগ্ম হৈছে নেকি চাওক। এটা মৌলিকৰ ঘাত অযুগ্ম হ'লে সেই মৌলিকৰে পূৰণ কৰি ঘাতটো যুগ্ম কৰক, নাইবা সেইটোৱে হৰণ কৰি অতিৰিক্ত কপিটো আঁতৰাওক। গতিকে ১০৮ = ২^২ × ৩^৩, আৰু ৩ ৰে পূৰণ কৰিলে ২^২ × ৩^৪, যি এটা পূৰ্ণবৰ্গ। একেদৰে ২৫২ = ২^২ × ৩^২ × ৭, আৰু ৭ ৰে হৰণ কৰিলে ৩৬।
সম্পৰ্কিত এটা প্ৰশ্নই সোধে এটা সংখ্যাত যোগ বা বিয়োগ কৰি পূৰ্ণবৰ্গ কৰিবলৈ আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা। ইয়াত পদ্ধতি হৈছে সংখ্যাটো যি দুটা পূৰ্ণবৰ্গৰ মাজত আছে সেয়া বিচাৰি ওচৰৰটো লোৱা। যিহেতু ৪৪^২ = ১৯৩৬ আৰু ৪৫^২ = ২০২৫, ২০০০ সংখ্যাটো ওপৰৰ বৰ্গৰ পৰা কেৱল পঁচিশ আঁতৰত, গতিকে ২৫ যোগ কৰিলে ই এটা পূৰ্ণবৰ্গ হয়। সীমাবদ্ধ কৰা দুটা বৰ্গ বিচৰাটোৱেই গোটেই দক্ষতা, আৰু ইয়াৰ বাবে বৰ্গৰ তালিকা লাগে।
দশমিক আৰু ভগ্নাংশৰ মূল সহজ নিয়ম অনুসৰণ কৰে। এটা দশমিকৰ বৰ্গমূল ল'বলৈ অংকবোৰৰ মূল বিচাৰি দশমিক স্থানৰ সংখ্যা অৰ্ধেক কৰক, গতিকে √০.০৮১ = ০.৯, কাৰণ ০.৯ ৰ বৰ্গ ০.৮১। এটা ভগ্নাংশৰ বৰ্গমূল ল'বলৈ লৱ আৰু হৰৰ মূল পৃথকে বিচাৰক, গতিকে √(১৬/২৫) = ৪/৫। একেই ভাগ ঘনমূলতো খাটে, গতিকে ∛(৮/২৭) = ২/৩।
কেইটামান উপযোগী ফলেই মূলক আন অধ্যায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। প্ৰথম n টা অযুগ্ম সংখ্যাৰ যোগফল n ৰ বৰ্গ, গতিকে প্ৰথম পোন্ধৰ টা অযুগ্ম সংখ্যাৰ যোগফল ২২৫, যাৰ বৰ্গমূল ১৫। শূন্য আৰু একৰ বাহিৰে পূৰ্ণবৰ্গ আৰু পূৰ্ণঘন দুয়োটা হোৱা সংখ্যা এটা পূৰ্ণ ষষ্ঠ ঘাত, গতিকে এনে আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা ৬৪, যি ৮ ৰ বৰ্গ আৰু ৪ ৰ ঘন। এক আৰু একশৰ মাজত পূৰ্ণবৰ্গৰ সংখ্যা দহ, আৰু এক আৰু পাঁচশৰ মাজত পূৰ্ণঘনৰ সংখ্যা সাত, কাৰণ ৮ ৰ ঘন ইতিমধ্যে পাঁচশ তকৈ বেছি।
কোনো গণনাৰ আগতে এটা মূলত অংকৰ সংখ্যা অনুমান কৰিব পাৰি। দুই বা তিনি অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূলত দুটা অংক, আৰু চাৰি অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূলতো দুটা অংক, আনহাতে পাঁচ অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূলত তিনিটা। ঘনৰ বাবে তিনি অংকলৈকে ঘনমূলত এটা অংক, ছয় অংকলৈকে দুটা, আৰু ন অংকলৈকে তিনিটা। এই পৰিসৰবোৰ জানিলে কোনো কাম কৰাৰ আগতে অতিশয় বাহিৰৰ এটা বিকল্প বাদ দিব পাৰি।
অধ্যায়টোৱে সাধাৰণ অপৰিমেয় মূলৰ দশমিক মানো সোধে। √২ প্ৰায় ১.৪১, √৩ প্ৰায় ১.৭৩, আৰু √৫ প্ৰায় ২.২৪। এই মানবোৰ তুলনা প্ৰশ্নত আৰু জ্যামিতি আৰু ক্ষেত্ৰমিতিত উপযোগী, য'ত কৰ্ণ বা উচ্চতাই দশমিক উত্তৰ বিচাৰিব পাৰে। এই তিনিটা মান মনত ৰখাটো সহজ আৰু কেইবাটাও অধ্যায়ত লাভদায়ক।
আটাইতকৈ ভাল প্ৰস্তুতি হৈছে ত্ৰিশলৈকে বৰ্গ, পোন্ধৰলৈকে ঘন, বৰ্গ আৰু ঘনৰ একক-অংকৰ নিয়ম, আৰু এটা সংখ্যাক পূৰ্ণবৰ্গ কৰাৰ মৌলিক-উৎপাদকীকৰণ পদ্ধতি শিকা। এটা ডাঙৰ পূৰ্ণবৰ্গ পঢ়ি তৎক্ষণাত ইয়াৰ মূল ক'বলৈ অভ্যাস কৰক, আৰু যোগ-বিয়োগৰ প্ৰশ্নৰ বাবে সীমাবদ্ধ-বৰ্গ পদ্ধতি অভ্যাস কৰক। এই সঁজুলিবোৰৰ সৈতে প্ৰশ্নপত্ৰৰ বৰ্গমূল আৰু ঘনমূলৰ প্ৰশ্নবোৰ দ্ৰুত, নিৰ্ভৰযোগ্য নম্বৰ হৈ পৰে।
শেষত, মূল আৰু ঘাতৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো মনত ৰখা উচিত। √a ক a^(১/২) আৰু ∛a ক a^(১/৩) হিচাপে লিখিব পাৰি, গতিকে বৰ্গমূল আৰু ঘনমূলৰ প্ৰশ্নবোৰো সূচকৰ নিয়মেৰেই সমাধান কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে √(a) × √(a) = a, আৰু ∛(a) × ∛(a) × ∛(a) = a। এই সংযোগে এটা মূলক ঘাত হিচাপে সৰল কৰি দীঘল ৰাশি চমু কৰাত সহায় কৰে, আৰু দুটা অধ্যায়ৰ মাজত থকা প্ৰশ্নবোৰ আত্মবিশ্বাসেৰে সমাধান কৰিব দিয়ে।
মনত ৰখাৰ যোগ্য মূল তথ্য
- এটা পূৰ্ণবৰ্গ হৈছে n × n; এটা পূৰ্ণঘন হৈছে n × n × n।
- ত্ৰিশলৈকে বৰ্গ আৰু পোন্ধৰলৈকে ঘন মনত ৰাখক।
- এটা পূৰ্ণবৰ্গ কেতিয়াও ২, ৩, ৭ বা ৮ ৰে শেষ নহয়।
- এটা বৰ্গৰ একক অংক: ভূমিৰ একক অংক ব্যৱহাৰ কৰক (৭^২ = ৯ ৰে শেষ, ৪^২ = ৬ ৰে শেষ)।
- একক অংকৰে ঘনমূল: ৮ ৰে শেষ হোৱা ঘনৰ মূল ২ ৰে শেষ; ৫ ৰে শেষ হোৱা ঘনৰ মূল ৫ ৰে শেষ।
- মৌলিক উৎপাদকীকৰণেৰে মূল সৰল কৰক: বৰ্গমূলৰ বাবে সমান মৌলিক যোৰ কৰক, ঘনমূলৰ বাবে তিনিৰ গোটত সজাওক।
- এটা সংখ্যাক পূৰ্ণবৰ্গ কৰিবলৈ যি মৌলিকৰ ঘাত অযুগ্ম সেইটোৱে পূৰণ বা হৰণ কৰক।
- এটা দশমিকৰ বৰ্গমূলত অৰ্ধেক দশমিক স্থান: √০.০৪ = ০.২।
- এটা ভগ্নাংশৰ বৰ্গমূল: লৱ আৰু হৰৰ মূল পৃথকে: √(৪৯/৮১) = ৭/৯।
- প্ৰথম n টা অযুগ্ম সংখ্যাৰ যোগফল n^২, যি বৰ্গ আৰু শৃংখলা সংযোগ কৰে।
- অংকৰ সংখ্যা: ৪ অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ ২ অংকৰ মূল; ৭ ৰ পৰা ৯ অংকৰ ঘনৰ ৩ অংকৰ ঘনমূল।
- চিনাকি মান: √২ = ১.৪১, √৩ = ১.৭৩, √৫ = ২.২৪।
সততে সোধা প্ৰশ্ন
হৰণ নকৰাকৈ এটা সংখ্যা পূৰ্ণবৰ্গ হয় নেকি কেনেকৈ ক'ম?
ইয়াৰ শেষ অংকটো চাওক। এটা পূৰ্ণবৰ্গ কেৱল ০, ১, ৪, ৫, ৬ বা ৯ ৰে শেষ হ'ব পাৰে। ই ২, ৩, ৭ বা ৮ ৰে শেষ হ'লে নিশ্চিতভাৱে পূৰ্ণবৰ্গ নহয়, যি প্ৰায়ে এতিয়াই চাৰিটা বিকল্পৰ তিনিটা বাদ দিয়ে।
এটা ডাঙৰ পূৰ্ণঘনৰ ঘনমূল বিচৰাৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত উপায় কি?
শেষ অংক আৰু আকাৰ ব্যৱহাৰ কৰক। ১৭৫৭৬ ৰ বাবে শেষ অংক ৬ ৰ অৰ্থ মূল ৬ ৰে শেষ হয়, আৰু যিহেতু ২৫ ৰ ঘন ১৫৬২৫ আৰু ২৬ ৰ ঘন ১৭৫৭৬, মূল ২৬। শেষ-অংকৰ নিয়মে একক অংক আৰু আকাৰে দহক নিৰ্ধাৰণ কৰে।
এটা দিয়া সংখ্যাক পূৰ্ণবৰ্গ কৰা আটাইতকৈ সৰু সংখ্যা কেনেকৈ বিচাৰিম?
সংখ্যাটোক মৌলিক উৎপাদকীকৰণ কৰি যি মৌলিকৰ ঘাত অযুগ্ম সেয়া বিচাৰক। ৭৫ = ৩ × ৫^২ ৰ বাবে ৩ ৰ ঘাত অযুগ্ম, গতিকে ৩ ৰে পূৰণ কৰি ২২৫ পাওক। ২৫২ = ২^২ × ৩^২ × ৭ ৰ বাবে ৭ ৰে হৰণ কৰি ৩৬ পাওক।
৪ অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূলত কিমান অংক থাকে?
দুটা অংক। দুই, তিনি বা চাৰি অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূলত সদায় দুটা অংক থাকে, আৰু পাঁচ অংকৰ পূৰ্ণবৰ্গৰ বৰ্গমূলত তিনিটা থাকে। এই পৰিসৰ পৰীক্ষাই অতিশয় ডাঙৰ বা সৰু বিকল্প এটা বাদ দিয়ে।
০.০০৮১ ৰ বৰ্গমূল কি?
ই ০.০৯। ৮১ অংকবোৰৰ মূল ৯, আৰু দশমিক বিন্দু অৰ্ধেক স্থান লৰে, গতিকে চাৰিটা দশমিক স্থান দুটা হয়। বৰ্গ কৰি পৰীক্ষা কৰক: ০.০৯ × ০.০৯ = ০.০০৮১।